اگرچه در گذشته این افراد بیشتر در قالب مراکز درمانی غیرمجاز یا مطبهای مخفی فعالیت میکردند، اما امروز با گسترش فضای مجازی، شکل این تخلفات نیز تغییر کرده و دسترسی به مخاطبان بسیار آسانتر از گذشته شده است.
افزایش سطح سواد عمومی و توسعه آموزشهای سلامت، بیتردید از گستردگی این پدیده نسبت به گذشته کاسته است، اما هنوز هم نمیتوان خطر آن را نادیده گرفت. سلامت انسان، حوزهای تخصصی است که تشخیص بیماری، تجویز دارو و انجام هرگونه اقدام درمانی در آن، مستلزم سالها آموزش دانشگاهی، کسب تجربه و دریافت مجوزهای قانونی است. از همین رو، ورود افراد فاقد صلاحیت به این عرصه، تنها یک تخلف صنفی یا قانونی نیست بلکه تهدیدی مستقیم علیه جان و سلامت مردم بهشمار میرود.
آنچه در سالهای اخیر بیش از هر چیز نگرانیها را افزایش داده، تغییر بستر فعالیت این افراد است. اگر روزگاری یک تابلو یا مطب غیرمجاز ابزار جذب بیمار بود، امروز یک صفحه در شبکههای اجتماعی با چند صدهزار دنبالکننده میتواند همان نقش را ایفا کند. تبلیغ درمانهای معجزهآسا، نسخههای تضمینی برای لاغری و چاقی، افزایش قد، درمان بیماریهای مزمن و فروش انواع داروها و مکملهای فاقد پشتوانه علمی، تنها بخشی از محتوایی است که روزانه در فضای مجازی منتشر میشود و بسیاری از مخاطبان نیز بدون بررسی اعتبار علمی آن، تحتتأثیر این تبلیغات قرار میگیرند.
در چنین شرایطی، نظارت دستگاههای مسئول اگرچه ضروری است، اما به تنهایی پاسخگوی ابعاد این مسأله نیست. بخش قابلتوجهی از فعالیت مداخلهگران خارج از دید بازرسان انجام میشود و شناسایی آنها بدون گزارشهای مردمی دشوار است. از سوی دیگر، سرعت انتشار محتوا در فضای مجازی به اندازهای بالاست که حذف یک صفحه یا برخورد با یک متخلف، به معنای پایان یافتن این چرخه نیست و صفحات مشابه به سرعت جایگزین میشوند.
از این رو، مهمترین ابزار مقابله با مداخله در امر پزشکی، افزایش سواد سلامت جامعه است. هرچه آگاهی مردم نسبت به مرز میان درمان علمی و ادعاهای بیاساس بیشتر شود، فرصت سوءاستفاده نیز کاهش خواهد یافت. مراجعه به پزشکان دارای مجوز، استعلام صلاحیت ارائهدهندگان خدمات درمانی و بیاعتمادی به تبلیغات اغواکنندهای که بدون مستندات علمی منتشر میشوند، میتواند از بسیاری از آسیبهای جبرانناپذیر پیشگیری کند. واقعیت این است که سلامت، عرصه آزمون و خطا نیست. افراد نباید جان و سلامت خود را به کسانی بسپارند که نه دانش لازم را دارند و نه مسئولیتی در قبال عواقب اقداماتشان میپذیرند. مبارزه با مداخلهگران غیرمجاز، تنها وظیفه نهادهای نظارتی نیست؛ این مبارزه از آگاهی و انتخاب درست مردم آغاز میشود.
اصغر شرفی در گفتوگو با جام جم:
دبیر شورای راهبردی روابط خارجی در گفتوگوی تفصیلی با «جام جم»:
در گفتوگو با جامجم آنلاین عنوان شد