این گروه کردی که زمانی اهرم اصلی فشار آمریکا و محور اختلافات تند واشنگتن و آنکارا در شمال سوریه بود، درست پس از توافق عبدالله اوجالان با سرویس اطلاعاتی ترکیه (میت)، به سرعت تمام ساختارهای شبهنظامی و اداری خود را منحل کرد. اظهارات مظلوم عبدی در دمشق پیرامون گذار به «سوریه جدید» و کسب مجوز آموزش به زبان کردی از ابومحمد جولانی، بیشتر شبیه سرپوشی بر شکست پروژه خودمختاری جلوه میکند. همچنین گزارش خبرگزاری سانا میدهد برچیدن ساختارهای موازی، شروط اصلی تروریست سابق، ابومحمد جولانی بوده است. روند ادغام نیروهای دمکراتیک سوریه پیامدهای مستقیمی نیز بر بقایای با داعش دارد. اکراد در حال حاضر اداره بازداشتگاههایی را برعهده دارند که حدود ۹۴۰۰ زندانی داعشی بدون طی مراحل قانونی در آنها نگهداری میشوند. درواقع، این تحول اثبات کرد که اتکا به وعدههای کاخ سفید، بدون دست بالا در تحولات، فرجامی جز معامله شدن در شطرنج قدرتهای منطقهای ندارد. تسلیم بیقید و شرط سلاح و ادغام در ساختار رسمی، حقیقت بیاعتباری تضمینهای ایالات متحده را عریان ساخت؛ رویدادی که نشان داد شبهنظامیان اقماری همواره نخستین قربانیان تغییر اولویتهای استراتژیک در خاورمیانه خواهند بود و هیچ متعهد خارجی پایدار نیست.
پایان کنترل بر مناطق خودمختار
همزمان با پایان کار قسد، فابریس بالانش، کارشناس مسائل سوریه در گفتوگو با فرانس ۲۴ خاطر نشان کرد: «پس از آنکه ارتش الشرع کنترل دو استان رقه و دیرالزور را که پیشتر در اختیار کردها قرار داشت به دست گرفت، نیروهای عرب حاضر در صفوف نیروهای دموکراتیک سوریه نیز بهطور دستهجمعی از این تشکل جدا شدند. این جدایی گسترده توان رزمی نیروهای دموکراتیک سوریه را به نصف کاهش داد.» اکراد همچنین تحت فشار واشنگتن و آنکارا براساس توافقنامه ماه ژانویه که ادغام مبارزان کرد در ساختارهای حکومتی جولانی را تسهیل کرد، متعهد شدهاند تمام رهبران و اعضای غیرسوری پکک را از خاک سوریه اخراج کنند. درواقع پیمان یادشده آخرین میخ بر تابوت رویای دیرینه کردهای سوری برای دستیابی به خودمختاری قلمداد میشود. کاخسفید در سال ۲۰۱۵ نیروهای دموکراتیک سوریه را برای مبارزه با گروه داعش شکل داد. بدنه اصلی این ائتلاف نظامی از «یگانهای مدافع خلق» تشکیل شد که بازوی مسلح اصلی جامعه کردهای سوریه به شمار میرود. این تشکل نظامی در دوران اوج اقتدار خود، اداره منطقهای خودمختار را در بخشهای گستردهای از شمال شرق سوریه برعهده داشت. این گستره جغرافیایی اراضی مرغوب کشاورزی و چاههای نفتی مهمی را در بر میگرفت.
چرخش راهبردی کاخ سفید
عقبنشینی واشنگتن از پشتیبانی نیروهای دموکراتیک سوریه نتیجه مستقیم یک محاسبه کلان منطقهای و تغییر اولویتهای راهبردی کاخ سفید است. آمریکا ائتلاف خود با کردها را همواره همکاری تاکتیکی برای مهار داعش میدانست و هرگز متعهد به دولتسازی برای آنان نشد. با سقوط حکومت پیشین و استقرار حاکمیت جدید در دمشق بهسرکردگی جولانی، موازنه قدرت به نفع حکومت مرکزی تغییر یافت. درنتیجه، واشنگتن در نهایت برای یکپارچهسازی سوریه و جلوگیری از خلأ قدرت، تقویت ساختار سیاسی دمشق را بر حفظ یک همپیمان محلی ترجیح داد. درنگاه آمریکا یک سوریه باحکومت مرکزی ضعیف، بستر مناسبی برای مداخله رقبای منطقهای نظیر ایران را فراهم میکند. بهعبارت دیگر، آرمان فراملی محورمقاومت تنها با تقویت دولت جدید دمشق امکان تحدید در شرق رود فرات دارد.
درضمن، حمایت مداوم از یک قلمرو خودمختار کردی در شمال سوریه، روابط واشنگتن و آنکارا را تا مقاطع مختلفی تا آستانه بحران پیش برده بود. یکپارچهسازی مناطق تحت کنترل کردها در ساختار سیاسی دمشق، دغدغههای امنیتی ترکیه را در خصوص حضور پکک برطرف کرده و تنش میان دو متحد ناتو را کاهش خواهد داد.
دستاوردسازی برای جولانی
فشارهای سیاسی آمریکا و نظامی نهادهای امنیتی ترکیه، زمینه دستاوردسازی برای دولت متزلزل دمشق را همزمان با سرسپردگی جولانی به بیگانگان فراهم کرد. او از زمان به دست گرفتن قدرت پس از خروج بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، همواره برای تثبیت اقتدار دولتش بر تمامی خاک سوریه کوشیده است. جولانی همچنین یکپارچهسازی گروههای مسلح خودگردان یا رقیب را ذیل چتر وزارت دفاع تازه تاسیس دنبال میکند تا صداهای مخالف رویکردش را با مشت آهنین سرکوب کند.
موتلفین منطقهای آمریکا نظیر عربستان سعودی نیز جهت اهدای پرستیژ به فرمانده اسبق القاعده وارد میدان شده و طی بیانیهای پرطمطراق گفت: «وزارت امور خارجه از ادغام نیروهای دمکراتیک سوریه در نهادهای نظامی جمهوری عربی برادر استقبال میکند؛ اقدامی که امنیت و ثبات را برای سوریه و ملت برادر آن به همراه میآورد.» ترکیه نیز از این روند استقبال کرده است. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، پیشتر از هماهنگی میان نیروهای دمکراتیک سوریه و دولت جدید دمشق ابراز خرسندی کرد و افزود آنکارا این تحولات را از نزدیک زیر نظر دارد. درهمین راستا، تام باراک فرستاده ویژه واشنگتن در امور سوریه طی اظهاراتی عجیب، رهبری دوراندیشانه ترامپ را بسترساز ادغام منظم نیروهای دمکراتیک سوریه دانست. وی همچنین تصریح کرد این توافق، علاوه بر به رسمیت شناختن ظاهری زبان کردی در نظام آموزشی، نقشهای اساسی در دولت سوریه را برای مظلوم عبدی و الهام احمد، رئیس اداره تحت مدیریت کردها در شمال شرقی سوریه، تضمین کرده است
بهنقل از الجزیره دمشق هنوز این انتصاب را به صورت رسمی تأیید نکرده است. با این حال، گزارشهای رسانههای محلی نشان میدهد که مظلوم عبدی بهعنوان مشاور ابومحمد جولانی و الهام احمد، رئیس سابق شورای مشترک قسد در کادر مدیریتی پارلمان منصوب خواهند شد. انحلال نیروهای دمکراتیک سوریه یک روز پس از آن رخ داد که واشنگتن نام سوریه را از فهرست «کشورهای حامی تروریسم» خارج کرد تا بلاد شام به سکوی تازه واشنگتن برای پیشبرد نظم امنیتی مد نظر خود در منطقه خاورمیانه (غربآسیا) عمل کند.