اولین قبض غرامت به نفع کودکان پروانه‌ای

سال‌هاست آمریکا، تحریم را با عنوان فریبنده «فشار حداکثری» و با ادعای وجود استثنا‌های بشردوستانه توجیه می‌کند، اما روایت بیماران پروانه‌ای، تصویر دیگری از این سیاست ارائه می‌دهد؛ بیمارانی که برای درمان زخم‌های خود به پانسمان‌های تخصصی نیاز دارند و تحریم‌های مالی و بانکی، مسیر دسترسی آنان به دارو و تجهیزات پزشکی را مسدود کرده است. اکنون پس از طی فرآیند قضایی و صدور رأی قطعی، نخستین گام برای جبران این خسارت برداشته شده است. 
 نفت آمریکا، غرامت درد بیماران ایرانی
رئیس شعبه ۵۵ دادگاه امور بین‌الملل با تشریح روند اجرای حکم پرونده دادخواهی ۷۷۱ بیمار پروانه‌ای علیه دولت آمریکا، از توقیف نفتکش و فروش محموله نفت متعلق به آمریکا در سال ۱۴۰۲ خبر داد و گفت: «دادگاه امروز برای اجرای رأی قطعی پرونده دادخواهی بیماران پروانه‌ای علیه دولت آمریکا و سردمداران آن، درباره توقیف نفتکش و محموله نفتی متعلق به آمریکا تشکیل شده است.»
به‌گفته وی، پرونده با دادخواهی ۷۷۱ بیمار پروانه‌ای و با مطالبه خسارت مادی و تنبیهی ناشی از تحریم‌های آمریکا تشکیل شده و پس از صدور و ابلاغ رأی قطعی، مراحل قانونی اجرای حکم نیز طی شده است. 
رئیس شعبه ۵۵ دادگاه امور بین‌الملل توضیح داد: «دادگستری استان تهران، و شعبه ۵۵ بین‌الملل، براساس دستورات صادره، نسبت به توقیف یک نفتکش آمریکایی در خلیج‌فارس در سال ۱۴۰۲ اقدام کردند. محموله نفتی متعلق به این دولت، تخلیه و کشتی آزاد شد و پس از احراز قطعی تعلق نفت به دولت آمریکا، محموله نفتی براساس سلسله‌مراتب قضایی و با رعایت قانون اجرای احکام مدنی، به صورت کاملا قانونی به فروش رسید و وجه حاصل از فروش به حساب قوه قضاییه واریز شد.»‌براساس اعلام دادگاه، ارزش مجموع مال توقیف‌شده متعلق به دولت آمریکا حدود ۳۶ تا ۳۷ میلیون دلار بوده؛ رقمی که قرار است میان دادخواهان ایرانی و با اولویت بیماران توزیع شود. 
 ۲ میلیارد تومان برای هر بیمار
رئیس شعبه ۵۵ دادگاه امور بین‌الملل اعلام کرد: «براساس دستورات صادره سازمان مردم‌نهاد بیماران پروانه‌ای «خانه‌ای بی» مکلف است نسبت به تخصیص مبلغ دو میلیارد تومان به حساب هریک از بیماران پروانه‌ای دادخواه علیه دولت آمریکا اقدام و وجه آن را به حساب آنان واریز کند.»
وی با بیان این‌که این اقدام نخستین گام برای جبران خسارت بیماران است و روند رسیدگی به پرونده سایر بیماران نیز ادامه خواهد داشت، تاکید کرد: «پول لازم را از محل توقیف اموال آمریکایی‌ها بین ایرانیان پخش خواهیم کرد.»‌این تصمیم، درواقع تبدیل یک سیاست تحریمی به یک مسئولیت مالی است؛ یعنی همان دولتی که تلاش کرده با ابزار اقتصادی مردم ایران را تحت فشار قرار دهد، اکنون در یک فرآیند قضایی با اموال خود هزینه بخشی از خسارتی را که به قربانیان تحریم وارد شده، می‌پردازد. 
 زورشان به فریبا می‌رسد؟
در بخش دیگری از جلسه، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحمیدرضا هاشمی گلپایگانی، مدیرعامل خانه‌ای بی، از رنج بیماران سخن گفت؛ رنجی که پشت آمار‌ها پنهان نمی‌ماند. وی با اشاره به وضعیت دختر خود اظهار کرد: «فریبا، دختر من، در این جلسه حضور دارد و توده‌های زخمی و وضعیت زخم‌های او نیازمند استفاده از آن پانسمان مخصوص است. من خطاب به دولت آمریکا می‌گویم؛ آنهایی که تحریم را وضع کردند، آیا زورشان به فریبا می‌رسد؟ شما اگر جنگ دارید، با قوای نظامی بجنگید. دارو و غذا نباید تحریم باشد و این بدعهدی دولت آمریکا و کشور‌های اروپایی پیرو او، غیرقابل قبول است.»‌هاشمی گلپایگانی همچنین با اشاره به سرنوشت دیگر بیماران گفت: «ایشان عکس برادر خود را به همراه دارد که بر اثر نبود پانسمان و زخم‌های مکرر به رحمت خدا رفت. همچنین دختر عزیزم معصومه به دلیل نبود پانسمان و جراحی‌های متعدد، یک پای خود را از دست داده است. تاریخ درباره این جنایات قضاوت خواهد کرد.»
 یک پرونده؛ یک پیام برای واشنگتن
آنچه امروز در پرونده بیماران پروانه‌ای اتفاق افتاده، فراتر از پرداخت یک مبلغ مالی است. این پرونده می‌تواند به الگویی برای پیگیری حقوق قربانیان تحریم تبدیل شود؛ به‌ویژه آن‌که دادگاه اعلام کرده بیماران تالاسمی و دیگر بیمارانی که علیه تحریم‌ها دادخواهی کرده‌اند نیز در ادامه مورد رسیدگی قرار خواهند گرفت. 
رئیس شعبه ۵۵ دادگاه امور بین‌الملل در پایان تأکید کرد: «این مبلغ گرچه ناچیز است، اما یک داروی نیمه‌مؤثر بر درد‌های این بیماران است، شاید با این کار در دستگاه قضایی بتوانیم قدر متیقن درد‌های این بیماران را به‌عنوان حداقل، از لحاظ صرفا مالی و هزینه‌های درمان جبران کنیم.»‌آمریکا سال‌ها تلاش کرده تحریم را ابزاری بی‌هزینه برای فشار بر ایران معرفی کند؛ ابزاری که طراحانش پشت واژه‌هایی مانند «فشار اقتصادی» و «امنیت ملی» پنهان می‌شوند، اما پرونده بیماران پروانه‌ای یک واقعیت عریان را پیش‌روی افکار عمومی قرار داده است: تحریم وقتی به دارو و درمان می‌رسد، دیگر یک عدد در جدول‌های اقتصادی نیست؛ درد یک بیمار، زخم یک کودک و رنج یک خانواده است. 
اکنون نخستین قبض این سیاست، از اموال خود آمریکا پرداخت می‌شود؛ و این شاید مهم‌ترین پیام پرونده باشد: تحریم علیه مردم ایران الزاما هزینه‌ای یکطرفه برای ایرانیان نخواهد داشت.