سید یاسین شعاع حسینی، عضو انجمن ادبی دهخدا و شاعر و نویسنده آیینی با تخلص «آزاد خراسانی»، در گفتوگو با خبرنگار جام جم به مناسبت روز شعر و ادبیات آیینی و بزرگداشت محتشم کاشانی اظهار کرد: شعر آیینی در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی جایگاهی ریشهدار و ماندگار دارد و در طول قرنها توانسته است مفاهیم عمیق دینی، اخلاقی و انسانی را در قالبی هنرمندانه به نسلهای مختلف منتقل کند. این گونه ادبی در واقع پلی میان باورهای مذهبی مردم و هنر شعر است و به همین دلیل همواره در میان مخاطبان جایگاه ویژهای داشته است.
وی با اشاره به نقش شاعران بزرگ در شکلگیری سنت شعر آیینی افزود: در میان چهرههای برجسته این حوزه، نام محتشم کاشانی به عنوان یکی از تأثیرگذارترین شاعران عاشورایی همواره درخشان است. ترکیببند معروف او درباره واقعه کربلا نه تنها یک اثر ادبی برجسته محسوب میشود، بلکه به الگویی ماندگار برای بسیاری از شاعران آیینی تبدیل شده است. پس از او نیز شاعران بسیاری تلاش کردند با الهام از این سنت ادبی، روایتهای تازهای از فرهنگ عاشورا و مفاهیم والای آن ارائه دهند.
این شاعر جوان ادامه داد: شعر آیینی تنها بیان احساسات مذهبی نیست، بلکه نوعی روایت هنرمندانه از تاریخ، فرهنگ و هویت دینی جامعه محسوب میشود. وقتی شاعر درباره واقعه عاشورا یا شخصیتهای برجسته دینی شعر میسراید، در واقع در حال بازآفرینی یک میراث فرهنگی و معنوی است که قرنها در حافظه جمعی مردم باقی مانده است.
آزاد خراسانی با اشاره به فضای معنوی ماه محرم گفت: در ایام محرم، شعر آیینی بیش از هر زمان دیگری در میان مردم جریان پیدا میکند. بسیاری از اشعار عاشورایی در هیئتها، مجالس سوگواری و برنامههای مذهبی خوانده میشوند و همین مسئله نشان میدهد که شعر هنوز هم یکی از مهمترین ابزارهای انتقال پیام عاشورا به جامعه است. به باور من، شعر عاشورایی میتواند ارزشهایی مانند آزادگی، ایثار، مقاومت در برابر ظلم و عدالتخواهی را برای نسل امروز بازگو کند.
وی افزود: یکی از نکات مهم در حوزه شعر آیینی، توجه به نسل جوان و نوجوان است. امروز در میان نوجوانان و جوانان علاقهمندی قابل توجهی به شعر دیده میشود و بسیاری از آنها با انگیزههای مذهبی و فرهنگی به سرودن شعر آیینی روی آوردهاند. اگر این استعدادها به درستی هدایت شوند، میتوانند آینده شعر آیینی کشور را شکل دهند.
عضو انجمن ادبی دهخدا ادامه داد: حمایت از شاعران نوجوان و جوان نیازمند فراهم شدن بسترهای فرهنگی مناسب است. برگزاری محافل شعر، جلسات نقد و بررسی آثار، کارگاههای آموزشی و انجمنهای ادبی میتواند به رشد این نسل کمک کند. در چنین فضاهایی شاعران جوان علاوه بر ارائه آثار خود، میتوانند از تجربه شاعران پیشکسوت نیز بهره ببرند.
وی با تأکید بر نقش انجمنهای ادبی در پرورش استعدادهای جوان گفت: انجمنهای ادبی در واقع مدرسههای غیررسمی شعر هستند. در این محافل، شاعران جوان با آثار کلاسیک و معاصر آشنا میشوند، شیوههای مختلف سرایش را میآموزند و با نقدهای سازنده مسیر پیشرفت خود را پیدا میکنند. همین تعامل میان نسلها باعث میشود شعر آیینی هم اصالت خود را حفظ کند و هم با زبان امروز ارتباط برقرار کند.
شعاع حسینی در ادامه به اهمیت مطالعه برای شاعران آیینی اشاره کرد و افزود: شاعری تنها به احساس و ذوق محدود نمیشود و نیازمند مطالعه و آگاهی است. شاعری که میخواهد درباره موضوعات دینی و تاریخی شعر بگوید باید با منابع معتبر، تاریخ اسلام و مفاهیم اعتقادی آشنا باشد. این شناخت باعث میشود شعر از سطح احساسات ساده فراتر برود و به اثری ماندگار تبدیل شود.
این شاعر و نویسنده آیینی گفت: در سالهای اخیر شاهد شکلگیری جریان تازهای از شاعران نوجوان و جوان در حوزه شعر آیینی هستیم که تلاش میکنند با زبان و بیان متناسب با فضای امروز به این موضوعات بپردازند. این اتفاق میتواند به پویایی و تداوم شعر آیینی کمک کند، زیرا هر نسل با نگاه و تجربه خود میتواند زاویهای تازه به این میراث ادبی بیفزاید.
وی ادامه داد: یکی از ویژگیهای شعر آیینی این است که به راحتی با مردم ارتباط برقرار میکند. بسیاری از اشعار آیینی در حافظه جمعی جامعه باقی میمانند و حتی در مراسم مذهبی و آیینهای سنتی نیز مورد استفاده قرار میگیرند. همین پیوند عمیق میان شعر و زندگی مردم باعث شده است که این گونه ادبی همواره زنده و پویا باقی بماند.
آزاد خراسانی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: شعر عاشورایی در حقیقت روایتگر پیامهای ماندگار نهضت امام حسین(ع) است. پیامهایی همچون آزادگی، حقطلبی و ایستادگی در برابر ظلم از جمله مفاهیمی هستند که در طول تاریخ الهامبخش بسیاری از شاعران بودهاند و همچنان میتوانند برای نسلهای آینده نیز الهامبخش باشند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: توجه به شعر آیینی و حمایت از شاعران جوان میتواند به تقویت هویت فرهنگی و دینی جامعه کمک کند. اگر نسل نوجوان و جوان به درستی با این میراث ادبی آشنا شوند و فرصت بیان خلاقیتهای خود را داشته باشند، بدون تردید آینده شعر آیینی روشنتر و پربارتر خواهد بود و این سنت ارزشمند همچنان در میان مردم ادامه خواهد یافت.
مستندسازان با ثبت جزئیات آیین حماسی بدرقه با رهبری شهید، درصدد تبدیل این سوگ ملی به سندی ماندگار از آغاز یک دوران جدید هستند
