صنایعدستی اصفهان، تجلیگاه خلاقیت و ذوق هنرمندان این دیار است. زیبایی و جذابیت این آثار به قدری چشمگیر است که توانایی مجذوب کردن هر بینندهای را دارد. با این حال، برای حفظ این میراث گرانبها و شکوفایی هرچه بیشتر آن، حمایت همهجانبه از هنرمندان و صنعتگران امری ضروری است. این حمایت باید در ابعاد مختلف صورت گیرد، از تامین امنیت شغلی از طریق بیمه هنرمندان و صنعتگران گرفته تا فراهم کردن مواد اولیه مرغوب و با قیمت مناسب که تاکید همه کارشناسان است. این اقدامات، اطمینان خاطر را برای هنرمندان به ارمغان آورده و آنان را قادر میسازد تا با فراغ بال به خلق آثار بدیع بپردازند.
صادرات، پیوند با جهان
توسعه صادرات و حمایت دولت برای ورود صنایعدستی اصفهان به بازارهای جهانی، نقشی حیاتی در رونق این صنعت ایفا میکند. هماهنگی دقیق میان دولت، تولیدکنندگان و صنعتگران، کلید موفقیت در این زمینه است. این هماهنگی نهتنها به افزایش حجم صادرات کمک میکند بلکه با کوتاه کردن دست دلالان و واسطهها، سود عادلانهتری را به دست هنرمندان میرساند.
هنرمندان باید محصولات خود را با در نظر گرفتن سلیقه و استانداردهای بازارهای جهانی تولید و بستهبندی کنند. اگر صادرات صنایعدستی بهدرستی حمایت شود، میتواند به اندازه فروش نفت برای ایران ارزآوری داشته باشد. قوانین دست و پا گیر اداری و پیمانسپاری ارزی، که گاه مانع بزرگی بر سر راه صادرکنندگان قرار میگیرد، باید مورد بازنگری جدی قرار گیرد تا مسیر صادرات هموارتر شود.
کارشناسان حوزه صنایعدستی با بیان اینکه صنایعدستی اصفهان، همچون نگینی درخشان بر تارک هنر ایران زمین میدرخشد، معتقدند، آثاری چون میناکاری، خاتمکاری، فیروزهکوبی، نقرهکاری و مینیاتور، شهرت جهانی دارند و مشتریان بیشماری را از اقصینقاط جهان به سوی خود جلب میکنند.»
در همین راستا، استاندار اصفهان، با اشاره به جایگاه این استان، آن را مهد صنایعدستی در ایران نامیده و در تایید اهمیت آن گفته است: «اصفهان شهر خلاق صنایعدستی و کاشان نیز شهر خلاق معماری در جهان است. این جایگاه والا، مرهون سالها تلاش و هنرورزی هنرمندان این دیار است که توانستهاند اصالت و زیبایی را درهم آمیزند.»
مهدی جمالینژاد، با تاکید بر لزوم هوشمندی و پیشرفت در بازسازیهای پساجنگ و همچنین پیشبرد بازار دائمی مجازی صنایعدستی با قدرت، به دو وجه مهم حفظ اصالت و روح هنر ایرانی در کنار بهرهگیری از ابزارها و رویکردهای نوین جهانی اشاره کرده و ادامه داد: «این تلفیق سنت و تکنولوژی، کلید بقا و شکوفایی صنایعدستی اصفهان در قرن بیست و یکم خواهد بود و میتواند این هنر گرانبها را نهتنها حفظ بلکه به سطحی جدید از معرفی و فروش در سطح جهانی برساند. این رویکرد، نهتنها به رونق اقتصادی استان کمک میکند بلکه به عنوان سفیران فرهنگی ایران، پیامآور هنر و تمدن غنی کشورمان در سراسر دنیا خواهدبود.»
چالشهای پیش رو و راهکارهای عملی
مینو اسعدیان، کارشناس میراث فرهنگی و صنایعدستی با بیان اینکه بهرغم جایگاه رفیع، صنایعدستی اصفهان با چالشهای متعددی روبهروست، به جامجم میگوید: «رکود اقتصادی، گرانی مواد اولیه و تورم بالا، قدرت خرید مردم را کاهش داده و تهیه این محصولات را از سبد خانوارها حذف کرده است. همچنین، صنعت گردشگری به شرایط سیاسی هم بستگی دارد.» او ادامه میدهد: «میدانی مانند نقش جهان که روزگاری مملو از توریست بود، اکنون خلوت است. برای عبور از این موانع، جذب توریست و توسعه صادرات، دو راهکار کلیدی هستند. برگزاری نمایشگاههای بینالمللی و تسهیل قوانین صادرات، از جمله رفع موانع اداری و اصلاح قانون پیمانسپاری ارزی، میتواند در رونق این صنعت موثر باشد.»
به گفته او، مقررات دست و پا گیر مانند سقف سه کیلوگرم برای حمل نقره توسط مسافران، باید بازنگری شود.
ضرورت هویتسازی و حمایت فراگیر
در دنیای پرشتاب امروز، صنایعدستی اصفهان نیازمند هویتسازی قویتر و حمایت فراگیرتر است. استاندار اصفهان بر لزوم «بازار دائمی مجازی صنایعدستی» تاکید کرده و معتقد است که این امر به رونق بازار کمک میکند. این بازار مجازی باید به گونهای طراحی شود که هنرمندان بتوانند محصولات خود را با بهترین کیفیت و بستهبندی مناسب عرضه کنند. همچنین، حمایت از هنرمندان از طریق بیمه، تامین مواد اولیه و تسهیلات، امری حیاتی است. باوجود کاهش تعداد کالاهای فروختهشده، محصولاتی چون مس، میناکاری، خاتمکاری و فیروزهکوبی همچنان محبوبیت خود را حفظ کردهاند. امید است با حمایت مسئولان و افزایش قدرت خرید مردم، شعار «هر خانه یک صنایعدستی» در سال ۱۴۰۴ تحقق یابد.