وضعیت بازسازی واحدهای آسیبدیده صنعت دارو در جنگ تحمیلی سوم به چه مرحلهای رسیده است؟
بیش از ۵۴شرکت دارویی، تجهیزات پزشکی، غذایی، بهداشتی و دارویی آسیبدیدهاند و ۲۰ شهید و مجروح نیز در حوزه تأمین و تدارک تجهیزات پزشکی و دارو داشتهایم. در این بین «توفیق دارو» مستقیم مورد حمله قرار گرفت و بازسازی این شرکت شاید چند سال زمان ببرد، ولی تولید محصولات آن را شروع خواهیم کرد. درواقع با توجه به اینکه دانش فنی لازم در کشور وجود دارد از ظرفیت خالی دیگر شرکتها استفاده میکنیم و بهزودی محصولات دارویی مورد نیاز داخل کشور تولید میشود. البته تلاش میکنیم شرکتهای آسیبدیده نیز بهتر از گذشته بازسازی شود و تولیداتشان به چرخه تولید بازگردد.
این روزها شهروندان از کمبود دارو گلایه دارند. شرایط را در این حوزه چگونه ارزیابی میکنید؟
با توجه به شرایطی که کشور در آن قرار گرفته، متأسفانه برخی اقلام دارویی دچار کمبود است، ولی درخصوص داروهای حیاتی، ضروری و اصلی مشکلی وجود ندارد. باید توجه داشت که برخی داروهای برند نیز محصول کشورهای غربی هستند و در تأمین آنها مشکلاتی وجود دارد که تلاش و پیگیری میکنیم تا کمبود این داروها نیز برطرف شود.
وضعیت ذخایر استراتژیک دارو را چگونه ارزیابی میکنید؟
ذخایر استراتژیک داروهای حیاتی کشور تحت پایش دقیق و لحظهای قرار دارد و با فعالسازی سازوکارهای پیشبینی تقاضا و تسهیل فرآیندهای لجستیکی، ظرفیت لازم برای مدیریت پایدار زنجیره تأمین فراهم است. در طرح ذخیره استراتژیک با ۱۵۲شرکت دارویی، ۲۴شرکت تجهیزات پزشکی و چهار شرکت تولیدکننده شیرخشک همکاری داریم و قراردادهایی به ارزش ۲۵.۳همت منعقد شده است. در حوزه شیرخشک، ذخیره استراتژیک یکهمتی را پیشبینی کردیم که ۳۰درصد آن محقق شده و در حوزه تجهیزات نیز ۳.۵همت قرارداد ریالی به امضا رسیده است.
افزایش قیمت دارو نیز دغدغه دیگر شهروندان است. آیا برنامهای برای کاهش پرداختی از جیب مردم دارید؟
با توجه به اتفاقاتی که رخداده و بحثهای پتروشیمی یا فولاد که بر قیمتها اثرگذار بوده، قیمت دارو نیز تغییراتی داشته است و ما ناگزیر هستیم برخی قیمتها را اصلاح کنیم. اما مذاکراتی با مجلس و سازمان مدیریت و برنامهریزی داشتهایم تا بتوانیم بودجه بیمهها را افزایش دهیم و به این شکل پرداختی از جیب مردم کاهش پیدا کند. علاوهبراین باید مصرف را به سمت داروهای تولید داخل هدایت کنیم. امروز داروهای ژنریک در کشور تولید میشود و در دسترس است اما برای تأمین داروهای برند نیز تلاش میکنیم.
در شرایط فعلی برای هدفمندسازی تخصیص ارز و جلوگیری از انحراف منابع چه برنامهای دارید؟
شفافسازی فرآیندهای تخصیص ارز ضرورتی اساسی است. در این راستا، سامانههای پایش هوشمند، ابزارهای ردیابی و رهگیری کالا از مبدأ تا مصرف و یکپارچهسازی دادههای بیمهای و گمرکی را بهعنوان ابزارهای اصلی بهکار گرفتهایم. این ابزارها به هدفمندسازی تخصیص ارز و کاهش هرگونه انحراف احتمالی کمک شایانی میکند.
معیارهای جدیدی برای تخصیص ارز ترجیحی در نظر گرفته شده؛ دلیل این تغییرات چه بوده است؟
معیارهای جدید براساس سه اصل تعریف شده است: ضرورت درمانی، فقدان معادل تولید داخل و سابقه مصرف شفاف. همچنین تشکیل کمیتههای مشترک با نهادهای نظارتی و بیمهای به ارتقای دقت این فرآیند کمک میکند.
برای کاهش وابستگی به واردات دارو چه رویکردی را دنبال میکنید؟
با تقویت همکاری میان صنایع بالادستی پتروشیمی و تولیدکنندگان دارو، زمینههای لازم برای خودکفایی در تأمین حلالهای پایه و مواد اولیه استراتژیک فراهم شده است. این همافزایی، ضمن کاهش وابستگی به واردات، پتانسیل جهش تولید صنعت دارو را نیز افزایش میدهد.
چه مقدار ارز ترجیحی امسال به دارو و تجهیزات پزشکی اختصاص داده شده است؟
ارز تخصیصیافته ترجیحی به حوزه غذا و دارو برای سال ۱۴۰۵ برابر با سهمیلیارد دلار است. از این مبلغ، سهم دارو و مواد اولیه دارویی ۱.۵میلیارد دلار بوده و بقیه به شیرخشک، تجهیزات و ملزومات مصرفی پزشکی اختصاص دارد. با فرض تخصیص و انتقال کامل منابع، حدود ۴۰۰میلیون دلار از این مبلغ بابت تسویهحساب ترخیصهای با حداقل اسناد دارو و مواد اولیه سالهای گذشته مصرف خواهد شد.
اولویتبندی تخصیص ارز برای واردات دارو و مواد اولیه چگونه است؟
سال گذشته، ارز ترجیحی از اغلب مواد مؤثره و تمامی مواد جانبی، فیلتر، رزین و موادی که معادل تولید داخلی داشتند، حذف شد. اکنون ارز ترجیحی فقط به این موارد تعلق میگیرد: دارو و مواد اولیهای که قبلا با ارز ترجیحی و بهصورت حداقل اسناد ترخیص و مصرف شدهاند، داروهای ساختهشده گروه ضروری، مواد مؤثره داروهای بیماران خاص و صعبالعلاج که معادل تولید داخل ندارند و مواد پیشساز مورد مصرف در تولید مواد مؤثره مربوط به داروهای حیاتی که قبلا مشمول دریافت ارز ترجیحی بودند. در مقابل، ارز ترجیحی از داروهای بدون نسخه، داروهای غیرمزمن ارزانقیمت و داروهای تحت لیسانس حذف شده است.
با توجه به شرایط منطقه تغییر جغرافیای تأمین مواد اولیه نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
بخشی از دارو و مواد اولیه پیش از این از نقاط مختلف دنیا تأمین میشد، اما اکنون تأمین از شرق و کشورهای همسو مانند هند و چین در دستورکار قرار دارد. انتقال پول به برخی کشورها سخت شده است، به همین دلیل تهیه اقلام مورد نیاز از مسیرهای دیگر تامین میشود. متأسفانه بعد از جنگ، برخی از مواد اولیه و داروها در گمرکات کشورهای همسایه قفل شده و اجازه ترخیص نمیدهند. به همین دلیل از طریق وزارت امور خارجه و سایر مجاری، پیگیری لازم برای ترخیص و انتقال آنها به کشور در حال انجام است.