کالابرگ؛ ابزار کارآمد حفظ معیشت خانوارها

 تجربه اجرای این سیاست‌ها نشان داده که کالابرگ دسترسی خانوار‌ها به کالا‌های اساسی را تسهیل کرده است. همواره اجرای سیاست کالابرگ را تاکید کرده‌ام؛ حتی پیش از وقوع بحران‌هایی مانند جنگ، بر این باور بودم که در شرایط تورمی، حمایت از دهک‌های پایین و ضعیف جامعه باید از مسیر ابزار‌های شفاف، هدفمند و قابل نظارت مانند کالابرگ صورت گیرد.

طرح کالابرگ که از دی‌ماه سال گذشته آغاز شد و همه جمعیت کشور را تحت پوشش قرار داد، به‌وضوح نشان داد که یک سازوکار حمایتی موفق می‌تواند به رضایت عمومی منجر شود و فشار‌های اقتصادی را به شکل ملموسی کاهش دهد. در چند نوبت اجرای این طرح، بازخورد‌های مثبت مردمی کاملا مشهود بود و یکی از مؤثرترین اقدامات دولت در تورم محسوب شد.

البته همانند هر سیاست دیگری، این طرح نیز می‌تواند با برخی نواقص و چالش‌ها همراه باشد. یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی کالابرگ، کنترل قیمت کالاهاست. با آغاز سال جدید و در شرایطی که نرخ تورم و هزینه‌های تولید افزایش پیدا می‌کند، قیمت کالا‌ها نیز رشد کرده و همین موضوع ضرورت بازنگری در اعتبارات کالابرگ یا تقویت سازوکار‌های نظارت بر قیمت‌ها را دوچندان می‌نماید. در چنین وضعیتی، دولت یا باید منابع اعتباری کالابرگ را افزایش دهد یا از طریق تعامل مؤثر با تولیدکنندگان، بر ثبات قیمت‌ها نظارت و کنترل بیشتری اعمال کند.

در سال‌های اخیر، با وجود انتقاد‌ها نسبت به حذف ناگهانی ارز ترجیحی، اکنون آثار مثبت تغییرات آن با اجرای کالابرگ نمایان شده است. به‌ویژه درآمد‌های ارزی کشور برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها افزایش یافته و با توجه به شرایط جدید در منطقه و به‌ویژه تنگه هرمز، فرصت‌های جدیدی برای تقویت درآمد‌های ارزی کشور فراهم شده است. این ظرفیت‌ها می‌تواند پشتوانه‌ای برای توسعه سیاست‌های حمایتی، ازجمله افزایش اعتبارات کالابرگ باشد و می‌توان امیدوار بود که دولت با استفاده از آنها، سیاست‌های حمایتی خود را تقویت کند.

از منظر اقتصادی، کالابرگ مزیت‌های قابل‌توجهی دارد. این ابزار می‌تواند فساد را کاهش دهد، یارانه‌ها را هدفمندتر کند و حمایت دولت از گروه‌های ضعیف را به شکل مؤثرتری سامان دهد. به همین دلیل، توصیه می‌کنم تخصیص کالابرگ باید ادامه پیدا کند.

به‌طور مشخص، حتی اگر کشور در شرایط جنگی قرار نداشته باشد، ادامه این سیاست برای دست‌کم دو سال آینده، به‌ویژه برای دهک‌های ضعیف، ضروری به نظر می‌رسد تا آنها بتوانند در برابر فشار‌های تورمی محافظت شوند. از سوی دیگر کمک می‌کند تا تولید شکوفا شود. 

علاوه بر افزایش منابع اعتباری برای گروه‌های آسیب‌پذیر، لازم است تنوع سبد کالابرگ نیز بیشتر شود تا خانوار‌ها امکان انتخاب گسترده‌تر و تأمین نیاز‌های واقعی خود را داشته باشند.