در جستجوی روان از دست رفته
براساس برآوردهای موجود بین 15 تا 20 درصد مردم به نوعی به یکی از اختلالات روانی دچار هستند.
هر گاه این آمار اعلام می شود برخی می گویند سیاه نمایی شده در حالی که این آماری است که کم و بیش در بیشتر کشورهای جهان وجود دارد البته در مقابل ، برخی کارشناسان پا را فراتر می گذارند و معتقدند شیوع اختلالات روانپزشکی از این هم بیشتر است.
آمار را هر چه در نظر بگیریم مهم شیوه برخورد با این بیماران ، رعایت بهداشت روان در جامعه و خانواده ها و خدمات رسانی مناسب به افرادی است که به خدمات روانپزشکی نیاز دارند.
هفته سلامت روان فرصت مناسبی است تا نگاهی دوباره به وضعیت مبتلایان بیماری های روانی در کشور و به طور کلی تر مقوله سلامت روان در کشور داشته باشیم.
سلامت روانی و جسمی هر دو برای خوشبختی انسان ضروری اند. افرادی که از سلامت روانی برخوردارند نسبت به زندگی نگرش مثبت دارند ، آماده برخورد با مشکلات زندگی هستند ، در مورد خود و دیگران احساس خوبی دارند و در محیط کار و روابطشان مسوولیت پذیرند زیرا وقتی از سلامت روانی برخوردار باشیم انتظار بهترین چیزها را در زندگی داریم و آماده برخورد با هر حادثه ای هستیم . به همین علت سلامت روانی در بسیاری از موارد مانند سلامت جسمی است و باید به آن توجه کافی داشت . با تمام اهمیت موضوع طبق گزارش های سازمان بهداشت جهانی ، بسیاری از کشورها بخش بسیار اندکی از بودجه بهداشتی خود را صرف بهداشت روانی می کنند. یک پنجم یکصد کشوری که آمارهای خود را به این سازمان ارائه کرده اند ، کمتر از یک درصد بودجه بهداشتی خود را برای سلامت روانی هزینه می کنند. در حالی که براساس آمارهای این سازمان ، 13 درصد هزینه های درمان بیماری ها ، به دسته گسترده ای از اختلالات عصبی روانی مربوط می شود. این به معنای آن است که مراقبت از بهداشت روانی هنوز در اولویت قرار نگرفته است و منابع جهانی برای مبتلایان به اختلالات روانی و عصبی به منظور رفع نیازهای روزافزون بهداشت روانی ، ناکافی است و توزیع آنها در جهان نابرابر. به همین علت 18 مهر (10 اکتبر) از سوی سازمان جهانی بهداشت به عنوان روز جهانی بهداشت روانی نامگذاری شده است.
کم توجهی
بیماری های روانی مانند بیماری های جسمانی کشنده نیستند. اگرچه خودکشی یکی از علل مهم مرگ و میر بیماران روانی است ولی از نظر آماری و مقایسه با مرگ و میر بیماری های جسمانی می توان آن را نادیده گرفت . شاید به همین دلیل باشد که امروزه بیش از آنچه به روح و روان اهمیت داده شود ، به درمان جسم پرداخته می شود چراکه اختلالات روانی همانند بیماری های جسمانی آشکار نیست . چه بسا وضعیت روحی فرد ، بیش از جسم وی وخیم باشد اما این وضعیت بیشتر نادیده گرفته می شود. در واقع اگرچه آماری دقیق از بیماران روانی وجود ندارد اما امروزه بسیاری از بیماران مراجعه کننده به بخشهای عمومی مراکز درمانی برای درمان مشکلات جسمی خود از اختلالات و مشکلات روانی حتی در سطح خفیف رنج می برند اما اغلب این مشکلات روانی تشخیص داده نشده یا بی توجهی می شود. در صورتی که بسیاری از این بیماری های جسمانی با حل مشکلات روحی ، درمان می شود.
دسترسی محدود
عدم برنامه صحیح و اطلاع کافی از روشهای پیشگیری و درمانی ، عدم اطلاع کافی خانواده و نزدیکان از وجود بیماری ، نبودن وسایل درمانی در شهر یا محل زندگی ، فقر مالی و مشکلات متعدد باعث شده بسیاری از کسانی که نیازمند درمان بیماری روحی خود هستند نتوانند به درمان خود بپردازند. تعداد محدود بیمارستان های روانی آن هم در بعضی از نقاط کشور و مراکز استان ها با ظرفیت محدود، وجود بیماران بیش از ظرفیت ، کمبود متخصص در بیشتر شهرها باعث عدم درمان صحیح و بموقع بیماران شده است . براساس آمارهای موجود حدود 1200 روانپزشک در کشور فعالیت دارند ، در حالی که براساس برآوردها دست کم به 10هزار روانپزشک در کشور نیاز است . از سوی دیگر ، البته نظام جذب روانپزشکان در کشور نیز دچار اشکال است و روانپزشکان مانند دیگر پزشکان تمایل دارند در مراکز استان ها و شهرها فعالیت کنند ، در حالی که نیاز به روانپزشک در اقصی نقاط کشور مشهود است.
بی اطلاعی
مراجعه نکردن به روانپزشک تنها به علت این نگرش منفی ترس نیست بلکه بسیاری از این بیماران به دلیل ناآگاهی از نوع بیماری به متخصص مراجعه نمی کنند یا بسیار دیر مراجعه می کنند. دکتر پرویز مظاهری ، دبیر علمی انجمن روانپزشکان ایران در این باره می گوید: متاسفانه بیشتر بیماران مبتلا به اختلالات روان تنی مثل خود بیمارانگاری ، وقتی به چند متخصص دیگر مراجعه کرده و نتیجه ای از درمان نمی گیرند ، در نهایت و در عین ناچاری به روانپزشک مراجعه می کنند. مراجعه به دیگر تخصص ها نیز باعث می شود در مشاهدات پاراکلینیکی و آزمایش ها هیچ نشانه ای از بیماری جسمی دیده نشود.
متاسفانه این دید غلط حتی در بسیاری از پزشکان نیز وجود دارد و آنان بدون توجه به علتهای اصلی و زمینه ای بیماری اقدام به تجویز دارو می کنند. دکتر مظاهری با اشاره به این که بیش از 50درصد بیماران روانپزشکی به دیگر تخصص ها مراجعه می کنند، می گوید: به کرات دیده شده که این متخصصان خود اقدام به درمان بیماران می کنند و برای آنها داروهای آرام بخش تجویز می کنند. این کار سبب می شود بیماری نه تنها درمان نشود بلکه تا مدتها خاموش و مخفی بماند و سیر بدتری داشته باشد.
|
جای خالی سلامت نگرانی درباره محیط کار ، خانواده و اجتماع باعث می شوند همه ما از هنگام بیداری صبحگاهی تا شامگاه به صورت پراکنده با هیجان ها ، تنشها ، استرس ها و نگرانی هایی مواجه باشیم که گاهی این فشارهای روانی با وضعیت بدنی ، عصبی و روانی ما متناسب نیست. سلامت روان ، دانش و هنری است که به افراد کمک می کند تا با ایجاد روشهایی صحیح از لحاظ روانی و عاطفی بتوانند با محیط خود سازگاری کرده و راه حل های مطلوب تری را برای حل مشکلاتشان انتخاب کنند. در واقع ، سلامت روان چیزی بیش از نبود بیماری روحی است. با آموختن ویژگی های سلامت روانی بهتر می توانیم به روح و روان متعادل و زندگی شاد دست یابیم. فراموش نکنیم جای خالی سلامت با هیچ چیزی پرنخواهدشد. |
کمبود امکانات
تعداد کل تختهای روانپزشکی در کشور اکنون در خوشبینانه ترین برآورد از 11 هزار تخت تجاوز نمی کند ، در حالی که حداقل به 40 هزار تخت روانپزشکی در کشور نیازمندیم . این سخنان در حالی بر زبان رئیس انجمن روانپزشکی ایران جاری می شود که براساس مصوبه 10 سال پیش وزارت بهداشت باید 10
درصد از کل تختهای هر بیمارستان عمومی به تختهای روانپزشکی اختصاص یابد ولی این امر هرگز محقق نشده است . در حقیقت بسیاری از مسوولان بیمارستان های عمومی کشور درخصوص اجرای این مصوبه مقاومت می کنند و علت این است که تصور می کنند وجود بیماران روانی در یک بیمارستان جو بیمارستان را به هم می ریزد به همین علت ، هنوز این دیدگاه وجود دارد که بیماران روانی باید به صورت جداگانه و ایزوله در بیمارستان های تخصصی بستری شوند در حالی که این تصور بیش از یک قرن است که دیگر باطل شده و جایگاهی ندارد البته اجرا نشدن این مصوبه که دستور وزیر بهداشت فعلی و چند وزیر بهداشت قبلی را هم داشت ، دلیل نیز دارد. در عمل ، چون خدمات روانپزشکی در مقایسه با دیگر خدمات پزشکی سودآور نیست حتی بیمارستان های دولتی نیز ترجیح می دهند تختهای خود را به بخشهای سودآورتر اختصاص دهند.
تغییر نگرش
بنابر اعتقاد کارشناسان ، یکی از راههای انگ زدایی بیماران روانی استفاده از تختهای بیمارستان عمومی برای بستری بیماران روانی است. هر بیمارستان عمومی می تواند یک بخش روانپزشکی داشته باشد تا بستری این دسته از بیماران منحصر به بیمارستان های بزرگ روانپزشکی و دور از شهر نباشد. در راستای این سیاست در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و در بیمارستان طالقانی ، بخش باز روانپزشکی بدون نیاز به میله برای نگهداری بیماران روانی طراحی شده است تا در این بخش بیماران روانپزشکی نظیر هر بیمار دیگری خدمات درمانی دریافت کنند و پس از بستری کوتاه مدت ، بقیه درمان و مراقبت در منزل صورت گیرد اما در بسیاری موارد ، روسای بیمارستان ها از انجام این کار خودداری می کنند.
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰
نقش رسانه ها
مردی با خودش حرف می زند ، می خندد ، بی هدف راه می رود ، با دیگران بدون علت دعوا می کند ، حرکات عجیب و غریب در می آورد ، لباس نامرتب بر تن کرده است و... این تصویری است که به طور معمول از یک بیمار روانی در رسانه ها نشان داده می شود بین این تصویر و واقعیت بیماری های روانی شباهت بسیار ناچیزی وجود دارد. صدا و سیما یکی از منابع مهم برای فرهنگ سازی و تغییر نگرش مردم درخصوص هر موضوعی هستند اما گاهی دیده می شود برنامه های این رسانه ها حامل پیامهایی است که دست اندرکاران تولید آنها ، درخصوص این پیامها آگاهی لازم را ندارند و ناخواسته با باورهای غلط اجتماع همسو و هم زبان می شوند. در بسیاری از فیلمها و سریال های تلویزیونی از کلمه دیوانه یا تیمارستان یا بیمار روانی استفاده می کنند. کلمه تیمارستان در گذشته مورد استفاده بود ولی سالهاست که این واژه در گویش علم پزشکی جایی ندارد ولی هنوز هم از این واژه ها بسیار در رسانه ها استفاده می شود.از سوی دیگر ، شاهدیم صدا و سیما به تولید برنامه های علمی درخصوص بیماری های روانی اقدام می کند. این نشان از توجه مسوولان این حوزه به مقوله سلامت روان دارد اما از سوی دیگر این توجه در دیگر برنامه ها ، بخصوص برنامه های طنز که باید در این مورد جنبه آموزشی و مثبت داشته باشند ، وجود ندارد.
علی اخوان بهبهانی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
