ازدواج های فامیلی خطر برای شخص سوم

ازدواج های فامیلی در نقاط مختلف جهان ، در گذشته گستردگی و فراوانی بیشتری داشت . محدودیت های ارتباطی میان اجتماعات بشری ، ایجاد حریم های امنیتی و افزایش قدرت و اقتدار قومی و نژادی ، از مهمترین عوامل و انگیزه های ازدواج های فامیلی بود.

کد خبر: ۱۳۵۴۷

هر چه جوامع به سمت شهرنشینی و صنعتی شدن گرایش پیدا کردند، از فراوانی این ازدواج ها کاسته شد. دختر و پسری که با هم نسبت خویشاوندی دارند و ازدواج می کنند، در اغلب موارد، ژنهای مشابه با ساختمان یکسان دارند. خطر ازدواج های فامیلی از آنجا ناشی می شود که بیشتر والدینی که از لحاظ ظاهری سالمند، ناقل ژنهای بیماری زا هستند و این ژنهای نهفته و معیوب ، از پدر و مادر به فرزندان منتقل می شود. ممکن است به ازدواج خویشاوندی ، ازدواج همخون هم گفته شود که البته هیچ ربطی به گروه های خونی ندارد. امروزه در کشورهای غربی ، مشکلی به نام ازدواج های فامیلی وجود ندارد؛ همچنین میزان این ازدواجها در کشورهای آسیایی ، امریکای مرکزی و جنوبی و حتی خاورمیانه به مقدار زیادی کم شده است ؛ به طوری که در 35سال پیش ، شیوع این ازدواج ها در کشورهای مذکور، بیش از 30درصد بوده و در حال حاضر به کمتر از 15درصد رسیده است . با وجود این ، ازدواج های فامیلی در ایران پیوسته رو به گسترش بوده است ؛ به طوری که در برخی از شهرهای کشور، میزان این ازدواج ها به 75درصد و در تعدادی از روستاها به بیش از 90درصد می رسد. براساس تحقیقات انجام شده ، 75درصد از کودکان معلول ، نتیجه ازدواج های فامیلی است . آمارها نشاندهنده این است که یک دهم جمعیت ایران از بیماری های مادرزادی رنج می برند؛ به عبارت دیگر، از هر 10نفر ایرانی ، یک نفر دچار این نوع از بیماری هاست . براساس تحقیقات سازمان بهداشت جهانی ، در ایران 37/3درصد ازدواج های شهری ، 46/9درصد ازدواج های روستایی ، 18/4درصد ازدواج های ایلی و قبیله ای و 73/5درصد ازدواج های ایل قشقایی ، از نوع فامیلی یا همخون بوده است . طبق آمار موجود، 30درصد از کسانی که ماهانه به منظور مشاوره پیش از ازدواج به مرکز آموزش ، خدمات و تحقیقات تنظیم خانواده مراجعه کرده اند، ازدواج فامیلی داشته که تقریبا نیمی از آنان ، یعنی 15درصد از کل مراجعان ، فامیل نزدیک (پسرخاله ، دخترخاله یا پسرعمو یا دخترعمو) بوده اند. البته همه ازدواج های فامیلی منجر به تولد کودکان بیمار نمی شود و بعضی از ازدواج های غیرفامیلی نیز ممکن است باعث معلولیت کودکان شود. افراد براساس ارتباط خویشاوندی و تشابه ژنتیکی ، به چند دسته تقسیم می شوند: خویشاوندان درجه :1شامل والدین و فرزندان و خواهران و برادران یک خانواده اند که تشابه ژنها در آنها 50درصد است ؛ البته دوقلوهای یکسان تشابه ژنتیکی صد در صد دارند. خویشاوندان درجه :2شامل عمه ها؛ عموها، خاله ها و دایی ها یا برادرزادگان و خواهرزادگان آنهاست . تشابه ژنتیکی در آنها 25درصد است ؛ البته این 2نوع ازدواج در کشور ما و تقریبا تمام کشورهای جهان ممنوع است . خویشاوندان درجه :3شامل دخترعمو، پسرعمو، دخترخاله ، پسرخاله ، دخترعمه ، پسرعمه و پسردایی و دختردایی هستند. تشابه ژنتیکی در آنها 12/5درصد است . در ازدواج های دوطرفه ، یعنی از یک سو دخترعمو و پسر عمو و از سوی دیگر دخترخاله و پسرخاله ، تشابه ژنتیکی 25درصد است که خطر بروز بیماری در فرزندان آنها بسیار زیاد است . خویشاوندان درجه :4شامل نوه های عمو، عمه ، خاله و دایی است که تشابه ژنتیکی در آنها 6/25درصد است . خویشاوندان درجه :5شامل نتیجه عمو، دایی ، عمه و خاله است که تشابه ژنتیکی در آنها 3/25درصد است . خویشاوندان درجه :6شامل نبیره عمو، دایی ، خاله و عمه است و تشابه ژنتیکی در آنها 1/56درصد است . بیشتر متخصصان ، ازدواج با خویشاوندان تا درجه 6را مضر می دانند و افراد را از آن بر حذر می دارند. طبق قوانین ایالتی امریکا، ازدواج در میان عموزاده ها، دایی زاده ها، خاله زاده ها و عمه زاده ها در نیمی از ایالات امریکا ممنوع است . 3درصد ازدواج های معمولی ، منجر به تولد کودکان معلول می شود؛ یعنی از هر 100تولد، 3کودک مبتلا به بیماری ارثی است . اگر ازدواج با خویشاوندان درجه 3صورت گیرد، این میزان 6درصد یعنی 2برابر ازدواج های معمولی است و در ازدواج با خویشاوندان درجه 2، از هر 100کودک ، 15کودک مبتلا به بیماری های ارثی می شوند. در حال حاضر، 6هزار بیماری ارثی شناخته شده است که علت عمده پدید آمدن آنها ازدواج با خویشاوندان است . برای این که به اهمیت موضوع ازدواج های فامیلی بیشتر پی برده شود، از تحقیقات گسترده ای که در نقاط مختلف جهان روی میلیون ها نفر انجام شده است ، چند نمونه می آوریم : - میزان ازدواج های فامیلی در میان 400زن لبنانی که به استرالیا مهاجرت کرده اند، 35درصد است ؛ در حالی که این میزان در میان زنان استرالیا یک درصد است . سقط جنین و مرگ و میر کودکان لبنانی 15برابر بیشتر از زنان و کودکان استرالیاست . - عقب ماندگی ذهنی در کودکان متولد شده از این نوع ازدواج ها، بیشتر است . - صرع و عقب ماندگی ذهنی در فرزندان ازدواج های خویشاوندی بیشتر است . - ازدواج با خویشاوند، خطر مرگ و میر نوزادان را افزایش می دهد. - مطالعه روی 1/5میلیون تولد نشان می دهد در ازدواج های فامیلی درجه 3، نقایص مادرزادی 2برابر غیرخویشاوندی بوده است . - امروزه در ژاپن شیوع بیماری های ژنتیکی 2درصد است ؛ این در حالی است که در اوایل قرن بیستم 16درصد بوده است که علت آن ، کاهش ازدواج فامیلی است . - از 2هزار ازدواج بررسی شده در اردن ، 50درصد خویشاوندی بوده است . سقط جنین و مرگ و میر نوزادان در این ازدواج ها نسبت به ازدواج های اروپایی - که در حد صفر است - حدود 7برابر است . - از 205فرد مبتلا به آلزایمر، اتوپسی (نمونه برداری از مغز پس از مرگ ) صورت گرفت و مشخص شد این افراد دچار آلزایمر هستند و تعداد بسیاری از والدین این افراد، ازدواج خویشاوندی داشته اند. در حال حاضر، از طریق آزمایش های ژنتیکی و بررسی DNAدختر و پسری که قصد دارند با هم ازدواج می کنند، می توان به سالم بودن یا معلولیت نوزادی که در آینده به دنیا خواهد آمد، پی برد، اما این آزمایش ها هزینه زیادی دارد و به همین دلیل بسیاری از زوجها، از آن طفره می روند. برخی تصور می کنند چنانچه یک یا 2نسل پیش از آنها، فرزندان سالمی داشته اند، آنها نیز فرزندان سالمی به دنیا خواهند آورد؛ در حالی که این تصور نادرست است . بسیاری از صفات ژنتیکی که ما به ارث می بریم ، ممکن است مربوط به 5یا 10نسل پیش باشند. به هر حال ، با توجه به اهمیت این ازدواج ها و تاثیر فراوان آن بر سلامت کودکی که متولد خواهد شد، ضرورت دارد در درجه اول تا حد امکان از این ازدواج ها خودداری شود و در غیر این صورت ، آزمایش های ژنتیکی دقیق به عمل آید.