هاشمی شاهرودی نحوه تفکیک و طبقه بندی زندانیان را ابلاغ کرد

فارس: رئیس قوه قضائیه آییننامه تازهای را به سازمان زندانها ابلاغ کرد که بر اساس آن، زندانیان با توجه به شرایط جسمانی، نوع مجرمیت و دیگر موارد مشخص شده، تفکیک و طبقه بندی میشوند.

کد خبر: ۱۳۱۰۵۱

در اجرای ماده 9 قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها به سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور مصوب 6/11/1364 مجلس شورای اسلامی و به منظور اجرای هر چه بهتر روشهای درمانی، اصلاحی و تربیتی و نیل به اهداف عالیه سازمانی، حفظ حقوق و کرامت زندانیان و افزایش درجه امنیت زندانها آییننامه نحوه تفکیک و طبقهبندی زندانیان در سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور، آیین نامه نحوه تفکیک و طبقه بندی زندانیان به تصویب رئیس قوه قضائیه رسید.
در ماده 1 این آیین نامه، تفکیک و طبقهبندی را جداسازی زندانیان از یکدیگر در زندان، بازداشتگاه و یا مراکز اقدامات تامینی و تربیتی کشور از حیث جنس، سن، نوع جرم، وضعیت قضایی (متهم و محکوم) و وضعیت سلامتی تعریف کرده و آمده است: چنانچه مراجع قضایی حسب مورد تصمیم خاصی در خصوص نگهداری زندانی اتخاذ نمایند شورای طبقهبندی موظف به رعایت آن میباشد.
در ادامه آیین نامه فوق، با بیان این که زندانیان اتباع خارجه جدای از سایر زندانیان نگهداری میشوند، تاکید شده است: زندانیانی که مخل نظم و انضباط عمومی بوده و یا موجب آزار و اذیت دیگر زندانیان میگردند، برابر تصمیم شورای انضباطی حداکثر 6 ماه در محل جداگانه نگهداری می شوند. زندانیان مذکور شبها در اتاقهای تک نفره در فضای حداقل 10 متر مربع با نور کافی و سرویس بهداشتی مناسب نگهداری میشوند این دسته از زندانیان همزمان با تحمل حبس، تحت پوشش طرحهای اصلاحی نظیر روان درمانی قرار میگیرند. ترخیص از این محلها قبل از موعد مقرر با نظر روانشناس یا پزشک مسئول و تصویب شورای انضباطی امکانپذیر خواهد بود.
آئین نامه اجرایی طبقه بندی زندانیان، نگهداری زندانیان زن را با توجه به موارد ذیل مورد تاکید قرار داده است: مادران زندانی حق دارند فرزند شیرخوار خود را تا سن 2 سالگی در زندان و یا بازداشتگاهها نگهداری نمایند. افزایش مدت مذکور تا سقف 6 سال با نظر شورای طبقهبندی امکان پذیر میباشد. همچنین مددکاران اجتماعی مکلفند با رعایت بند الف، ترتیب سپردن اطفال را به خانواده و در صورت عدم پذیش خانواده به بهزیستی، یا موسسه خیریه نگهداری اطفال فراهم سازند.
مسئولین زندانها و بازداشتگاهها نیز مکلف به تهیه وسایل بهداشتی برای زندانیان زن و تغذیه مناسب برای مادران زندانی و اطفال همراه در زندان میباشند.
بنابر دستور رئیس قوه قضائیه، زنان باردار و اطفال شیرخوار با مادرانشان تحت رژیم خاص غذایی قرار گرفته و در قسمت جداگانه از زندان یا بازداشتگاه نگهداری میشوند.
براساس بخشنامه فوق، در طبقهبندی از حیث سن، زندانیان در گروههای سنی؛ الف- گروه سنی اطفال و نوجوانان ، شامل زندانیان زیر 18 سال بوده که باید در کانونهای اصلاح وتربیت نگهداری شوند و چنانچه در استانی کانون اصلاح و تربیت وجود نداشته باشد، در محل جداگانهای خارج از محیط زندان نگهداری خواهند شد، ب- گروه سنی جوان شامل زندانیان 18 تا 30 سال بوده که باید جدا از سایر زندانیان نگهداری شوند، ج- گروه سنی بزرگسالان شامل زندانیان 30 سال به بالا و د- گروه زندانیان سالمند و زندانیانی که با لحاظ وضعیت جسمانی و عواطف آنان نیازمند نگهداری با شرایط و امکانات خاص میباشند، طبقه بندی خواهند شد.
بر اساس تبصره های این بخش، طبقه بندی درکانون اصلاح وتربیت بر اساس آییننامه اجرایی کانونهای اصلاح و تربیت بوده و نیز معرفی اطفال و نوجوانان زیر 18 سال به زندان ممنوع است و چنانچه به دستور مراجع قضایی اطفال و نوجوانان زیر 18 سال به زندان اعزام گردد روسای زندانها مکلفند بلافاصله آنان را به کانون اصلاح و تربیت اعزام نمایند.
آیین نامه طبقه بندی زندانیان یادآور میشود که در نقاطی که بازداشتگاه مستقل ایجاد شده باشد، متهمین با رعایت طبقهبندی زندانها در بازداشتگاه نگهداری میشوند، در غیر این صورت محل نگهداری متهمین درخارج از زندان جدای از محکومین بوده که در این شرایط نیز جداسازی متهمین جوان زیر 18 سال از بزرگسالان الزامی است.
همچنین طبقهبندی زندانیان بر اساس نوع جرم در زندانهای با ظرفیت بالای هفتصد نفر زندانی به شرح زیر بوده و زندانیان باید در گروه خاص خود نگهداری شوند؛ الف- جرایم باندی و سازمانیافته، قتل عمدی، سرقت مسلحانه، آدمربایی، تجاوز به عنف، اسیدپاشی، اشرار و سارقین سابقهدار.
ب- جرایم مالی مانند کلاهبرداری، رشا و ارتشاء، اختلاس، جعل و استفاده از سند مجعول، خیانت در امانت، اخلال درنظام اقتصادی، قاچاق کالا و ارز، سرقت فاقد سابقه، ضرب و جرح عمدی، زنا و لواط، جرایم بر ضد عفت و اخلاق ونظم عمومی، جرایم غیرعمدی، جرایم بر ضدحقوق و تکالیف خانوادگی، صدور چک بیمحل و محکومین مالی موضوع ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی.
ج- جرایم ویژه باحساسیت عمومی نظیر جاسوسی، اقدام علیه امنیت کشور.
د- جرایم مربوط به مواد مخدر.
بخشنامه یادشده خاطرنشان میکند که شورای طبقهبندی میتواند بر حسب تحصیلات، ویژگیهای اخلاقی و خصوصیات رفتاری و چگونگی شخصیت زندانیان، آنان را در هر یک از طبقات جدای از طبقه خاص خود قرار دهد.
بخشنامه رئیس قوه قضائیه، طبقهبندی زندانیان در زندانهای با ظرفیت اسمی زیر سیصدنفر و سیصد تا هفتصد نفر زندانی را اینگونه بیان کرده است: الف- در زندانهای با ظرفیت اسمی زیر 300 نفر زندانی، زندانیان با جرایم قتل عمدی، سرقت مسلحانه، سرقت عادی، آدمربایی، تجاوز به عنف، اسیدپاشی، جرایم باندی و سازمان یافته، ضرب و جرح عمدی، زنا و لواط و جرایم بر ضد عفت واخلاق ونظم عمومی جدای از سایر زندانیان نگهداری میشوند.
ب- در زندانهای با ظرفیت اسمی 300 تا 700 نفر زندانی، زندانیان مشمول بند الف این ماده به صورت مجزا و جدا از سایر زندانیان نگهداری میشوند.
به گزارش فارس، ظرفیت اسمی زندانها و بازداشتگاهها بر اساس استانداردهای ابلاغی از سوی سازمان تعیین خواهد شد و چنانچه در زندانها یا بازداشتگاههای با ظرفیت اسمی تا هفتصد نفر به واسطه دارا بودن فضای فیزیکی مناسب امکان اجرای طبقهبندی کامل وجود داشته باشد زندان مکلف به اجرای کامل آن میباشد.
البته چنانچه فردی مرتکب چند جرم شده باشد، برحسب شدیدترین جرم ارتکابی طبقهبندی صورت میگیرد. همچنین زندانیان روحانی و نظامی در بندهای جداگانه نگهداری شده و معتادین نیز در اردوگاههای حرفهآموزی و کار درمانی نگهداری میشوند. زندانیان شاغل در زندانها نیز دربخش جداگانهای موسوم به "سالن کارگری" نگهداری میشوند.
بر اساس دیگر موارد این بخشنامه، مسلولین وسایر بیماریهای واگیردار و بیماران صعبالعلاج و لاعلاج تا زمان برخورداری از عفو و یا تخفیف مجازات و همچنین بیماران روانی و مددجویانی که از خدمات مشاورهای بهرمند میشوند و نیز معلولان و نابینایان حسب مورد مطابق دستورالعمل سازمان و با لحاظ سیاستهای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در محلهای جداگانه نگهداری میشوند. کسانی که مورد عمل جراحی قرار گرفتهاند نیز دوره نقاهت خود را در محلی جدا از سایر زندانیان سپری خواهند کرد.
تبصره- مرکز درمانی زندان به تناسب نوع بیماری و وضعیت جسمانی زندانیان مذکور به آنان توجه خاص معطوف داشته و شرایط مناسب و غذای رژیمی در نظر خواهد گرفت. در استانهایی که زندانها و مراکز وابسته، امکانات و سازوکارهای لازم برای اجرای تفکیک و طبقهبندی زندانیان را به صورت جداگانه نداشته باشند و فاصله زندانها به هم نزدیک بوده و حداکثر تا 100 کیلومتر از یکدیگر فاصله داشته باشند، میتوانند تفکیک و طبقهبندی زندانیان محکوم را به نحوی انجام دهند که بخشی از زندانیان در یک زندان و بخشی دیگر زندانهای دیگر نگهداری شوند.
سازمان زندانها نیز مکلف است در ساخت زندانها، بازداشتگاهها و مراکز اقدامات تامینی و تربیتی موضوع تفکیک و طبقهبندی زندانیان را بر اساس این آییننامه مدنظر قرار دهند.
کمیته نظارتی نیز مرکب از نماینده رئیسقوه قضاییه، معاون قضایی و اجرای احکام سازمان زندانها، معاون سلامت و اصلاح و تربیت، مدیر کل دفتر ارزیابی، بازرسی و پاسخگویی به شکایات و رئیس حفاظت اطلاعات تشکیل میگردد تا ضمن نظارت بر حسن اجرای این آئیننامه چنانچه امکان اجرای برخی از الزامات آن در بعضی از زندانها یا بازداشتگاهها فراهم نباشد با لحاظ جمیع جوانب و مصالح سازمانی، نسبت به تعیین طبقهبندی در محلهای مزبور به صورت موردی و برای مدت خاص و بر اساس شرایط موجود اقدام گردد.