وزارتخانه هایی که نظام اداری را متحول نکنند ، بودجه نمی گیرند

برای حل این معضل ، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور طرح تحول اداری را تقدیم دولت کرد که در اوایل سال جاری از تصویب هیات وزیران گذشت با توجه به کارشناسانی که امسال را «سال طلایی»  نامیده اند امسال شاید مناسبترین سال برای اجرای این طرح باشد در این خصوص با محمود عسگری آزاد ، معاون امور مدیریت و منابع انسانی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور گفتگو کرده ایم که از نظرتان می گذرد.

سیستم اداری کشور گرفتار مشکلات متعددی نظیر کاغذبازی ، نبود مدیریت کارآمد و گاه رشوه خواری است ؛ به عقیده شما چگونه می توان در این سیستم اداری تحول اساسی ایجاد کرد؛ نظام اداری کشور مبتنی بر تفکر علمی 35 سال قبل دنیاست . نظام اداری از طریق تنظیم قانون استخدام کشوری شکل گرفته و ادامه یافته است تفکر این نظام نیز محور قراردادن دولت و دیوان سالاری وسیع برای ارائه خدمات اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی بوده است هم اکنون با یک دولت بسیار بزرگ ، از نظر حجم و دخالت در مسائل اجتماعی روبه رو هستیم در واقع دو سوم تولید ناخالص ملی در اختیار دولت است و در قسمت اجتماعی نیز در بسیاری از زمینه ها نود درصد فعالیت ها دولتی است با توجه به چهار برابر شدن تعداد کارکنان طی 20 سال گذشته و سه برابر شدن شرکتهای دولتی ، سیستم اداری پویا و پرتحرکی در زمینه انجام وظایف نداریم یعنی با یک سیستم بسته روبه روییم که براساس پست های ثابت سازمانی ، مقررات استخدامی دایمی و تفکر وقت مزدی به جای کارمزدی شکل گرفته است.

بله ، در واقع هم اکنون درواحدهای دولتی ، ارائه خدمات بهتر منجر به جلب مشتری بیشتر می شود، در نتیجه افزایش تعداد مشتریان ، مشکلاتی برای مدیران و کارمندان ایجاد می کند این در حالی است که افراد به دنبال کار راحت تر و درآمد ثابت هستند.

طرح تحول نظام اداری شامل چند طرح و چند پروژه می شود و مدت زمان در نظر گرفته شده برای اجرای طرح ها چقدر است؛ در این طرح هفت برنامه پیشنهاد شده و در مجموع چهل طرح و دویست پروژه برای این برنامه در نظر گرفته شده است و زمان اجرای طرحها را نیز به تصویب هیات وزیران و شورای عالی اداری استخدامی رسانده ایم.زمان تعیین ساختار زیربنایی هر کدام از طرحها حدود دو سال در نظر گرفته شده است.

بودجه فعالیت های مطالعاتی چقدر است؛ بودجه فعالیت های مطالعاتی در سال جاری چهارصد میلیون تومان است انتخاب مدیران در کشور ما بیشتر براساس روش سنتی و اختیارات مقامهای بالا صورت می گیرد؛ بنابراین احتمالا در حذف و جابه جایی پستهای مدیریتی ، با مقاومت هایی روبه رو خواهید شد؛ در این باره چه اندیشیده اید؛ بله ، در ایران برخلاف اغلب کشورها که بسیاری از پستهای مدیران را در سطح جامعه به اطلاع عموم می رسانند تا افراد واجد شرایط، تقاضای خود را اعلام کنند، عزل و نصب مدیران براساس اختیارات وزیر و روسا صورت می گیرد؛ در حال تنظیم مصوبه ای برای انتخاب افراد شایسته هستیم.

البته ناگفته نماند که طبق قانون اساسی ناچاریم سهم قابل ملاحظه ای را به وزیران برای انتخاب اشخاصی برای تصدی پستها اختصاص دهیم ؛ اما عزل و نصب مدیران اجرایی باید قاعده مند شود با ادغام سازمان امور اداری و استخدامی سابق و سازمان برنامه و بودجه می توانیم از این اهرم فشار استفاده کنیم که به هر نهاد و وزارتخانه ای که برنامه تحول نظام اداری را به طور مناسب اجرا نکند بودجه اختصاص ندهیم یا به تناسب تحولات ، بودجه لازم را تخصیص دهیم.

یعنی در حقیقت با ادغام سازمان امور اداری و استخدامی سابق و سازمان برنامه و بودجه که در نهایت سازمان مدیریت و برنامه ریزی نام گرفت ، قدرت اجرایی سازمان برای اجرای مصوبات بیشتر شده است؛البته ؛ چرا که دیگر تعارضی در سیاستگذاری ها وجود ندارد در گذشته سازمان امور اداری و استخدامی ، ابزاری برای اجرای مصوبات خود نداشت. در بودجه ریزی گاه شاهد مشکلاتی بوده ایم ؛ آیا بودجه نهادها براساس نیاز واقعی آنها تعیین می شود؛ یکی از مشکلات بودجه ریزی آن است که بودجه براساس هزینه اختصاص می یابد نه عملکرد و نتیجه کار؛ حال آن که بودجه باید براساس نتایج کار و فعالیت ها تخصیص یابد و فعالیت ها از نظر کیفی رتبه بندی شوند در سیستم اصلاحات نظام بودجه ریزی که امسال سال اول اجرای آن است ، بودجه ریزی از حالت هزینه ای به عملیاتی تبدیل خواهد شد.

در سیستم جدید، تعیین نرخها براساس آنالیز هزینه ها از سوی دستگاه ها ارائه خواهد شد و هزینه های مازاد و به حساب نیامده نیز توسط کارشناسان موسسه پژوهش در مدیریت و برنامه ریزی محاسبه خواهند شد در طرحهای عمرانی نیز گاه شاهد بوده ایم که بودجه به طرحهای فاقد توجیه اقتصادی تخصیص یافته است.

از آنجا که تاکنون بحث عرضه و تقاضا در نظام اداری مطرح نبوده است بنابراین تصمیم گیری درباره طرحهای عمرانی براساس تصمیمات سیاسی و مدیریتی بوده است . با طرح عرضه و تقاضا در نظام اداری طرحهای عمرانی فقط در نقاط قابل عرضه احداث خواهد شد در واقع تاکنون پروژه های دولت بویژه در بخش ساخت وساز بدون انعقاد قرارداد زمانی با پیمانکاران و تعیین هزینه لازم به مرحله اجرا گذاشته شده است بنابراین پیمانکاران با طولانی کردن زمان اجرای طرحها، به دنبال کسب سود بیشتر هستند.

از این رو مکانیزم ساخت وساز طرحهای عمرانی از نظر مدیریتی تجدیدنظر خواهد شد؛ چنانچه ساخت وسازهای دولتی به کل ممنوع شده است و هر نهادی در صورت نیاز باید نیاز خود را از نهاد دیگری که مازاد دارد، تامین کند دولت نیز از این پس فقط براساس قراردادی که در آن زمان و هزینه موردنیاز اجرای طرح ها عنوان شده است ، به اجرای طرح ها اقدام می کند البته پیمانکاران به دلیل خطر این کار، تمایل چندانی به انعقاد این قبیل قراردادها ندارند و دستگاه های اجرایی نیز به دلیل محدودیت های مالی ، برای اجرای پروژه های 2000 متری رغبتی ندارند.

در قانون برنامه پیش بینی شده است که طرحها براساس مهندسی ارزش توسط مشاوران دیگر تحت کنترل قرار گیرند.