فروپاشی ناتو قطعی است

او که پیشتر تصمیم داشت یک ارتش اروپا تاسیس کند و در این کار ناکام مانده بود، معتقد است: «اگر اروپا همانند یک قدرت جهانی عمل نکند، از بین خواهد رفت». اظهارات مکرون موجب شد تا برخی به این نتیجه برسند که آفتاب ناتو در حال غروب بوده و این پیمان نظامی جهانی آخرین روزهای حیات خود را سپری می‌کند. ناتو که بعد از جنگ جهانی دوم تاسیس شده بود می‌رفت تا در جهان نقشی منحصر به فرد داشته باشد، اما طی سال‌های گذشته در کمتر جایی حضور داشته و به دلیل کسر بودجه و اختلافات بین اروپا و آمریکا با خطر انقراض کامل مواجه شده است.
عبدالباری عطوان، نویسنده و تحلیلگر سرشناس عرب در یک یادداشت در این باره می‌نویسد: «بدون تردید بحران ناتو تشدید می‌شود و سرانجام فروپاشی آن تقریبا قطعی است و تنها پیوستن دو عضو آن به ائتلاف دریایی‌ای که آمریکا برای حمایت از کشتیرانی در خلیج‌فارس به تشکیل آن فراخوانده بود، یکی از بهترین شواهد در این زمینه است». وی همچنین به اظهارات مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا اشاره کرد و گفت: «اظهارنظر دیگری که آینده سیاهی را برای ناتو پیش‌بینی می‌کند، توسط مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا در جریان سی‌امین سالگرد فروریزی دیوار برلین و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و بلوک سوسیالیستی آن مطرح شد که گفت: ناتو منسوخ شده است و با خطر انقراض روبه‌روست و باید یک مشارکت اروپایی جدید سنگینی بار تأمین مالی و هزینه‌های نظامی آن را بر دوش بکشد.»
به نوشته عطوان: «فروپاشی پروژه آمریکا و اروپا، تشدید اختلافات میان اعضای ناتو درباره مداخله نظامی اخیر ترکیه در شمال سوریه و خرید سیستم دفاع موشکی اس ــ ۴۰۰ روسیه توسط رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه که در تقابل با سیستم‌های تسلیحاتی اروپایی ــ آمریکایی است، همگی از جمله عواملی است که به آشوب کنونی در ناتو منجر شده و ممکن است مانند اتفاقی که برای پیمان ورشو افتاد، تجزیه ناتو را تسریع کنند.‌»
از سوی دیگر، کیمبرلی کرویور، پژوهشگر اندیشکده هلندی انستیتو روابط بین‌الملل کلینگدیل در مقاله‌ای ناتو را پیمانی توصیف کرد که دیگر چیزی از اتحاد پیشین در آن دیده نمی‌شود. او نوشت: «از زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا شده، با توجه به اظهاراتی که پیش از رسیدن به این سمت داشت و ناتو را پیمانی منسوخ می‌خواند، همواره این سؤال وجود داشته که او تا چه حد و تا چه زمان به ناتو پایبند خواهد ماند. آمریکا بدون این‌که شرکای اروپایی ناتو را در جریان بگذارد، از شمال سوریه خارج شد و جدا از آن همچنین مانع محکومیت روسیه به‌خاطر توقیف کشتی‌های اوکراینی شد. این سخنان و اقدامات باعث شده در ذهن شرکای اروپایی ناتو، تصویری از مشارکت ناپایدار ترامپ نقش ببندد. از آن سو اقدامات ترکیه نیز وحدت ناتو را به خطر انداخته ‌است. آنکارا جدا از حمله به شمال سوریه که باعث خشم اروپایی‌ها شده، سامانه دفاعی اس-400 را از روسیه خرید که سیستم آن با سیستم‌های دفاعی ناتو سازگار نیست و می‌تواند امنیت جنگنده‌های اف 35 آمریکایی را به خطر بیندازد. ترکیه در حال حاضر نیز در تلاش برای خرید جنگنده‌های سوخو از روسیه است. این اقدامات باعث شده نه‌تنها اروپا که آمریکا هم دچار بی‌اعتمادی به آنکارا شود. همه این اقدامات نشان‌دهنده شکننده‌بودن وضعیت ناتو در شرایط کنونی است.»‌

رحیم محمدی

بین‌الملل