تنفس در فضای شیشه‌ای فرهنگ‌

پول کثیف، سرمایه مشکوک، پولشویی، برهم خوردن قواعد سینما، پول گرفتن برای کار نکردن... اینها واژه‌‎های پربسامد یکی دو سال اخیر سینمای ایران است. ‌کلیدواژه‌هایی که با برگزاری محکمه‌های بررسی مفاسد اقتصادی پررنگ‌تر هم شده‌اند. محکمه‌هایی که بعضا پای کسانی به آنها باز شده که پیش از این رد پایشان در بعضی پروژه‌های سینمایی دیده شده.

کد خبر: ۱۲۲۵۲۴۱

چنین فضا شاید ابتدا مهیج و جذاب به نظر آید اما در صورت اصلاح نشدن، در درازمدت یک آفت مهم را به دنبال دارد: باب شدن فضای اتهام‌پراکنی. فضایی که اولین نتیجه‌اش، سوختن تر و خشک با هم و محکوم شدن توامان سره و ناسره است. اهمیت اقدامات اخیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی زیر مفهوم شفافیت در چنین شرایطی بیشتر خودش را نشان می‌دهد. می‌توان این فرآیند را بدون هندسه و پازل دانست، می‌توان منتقد بود که هنوز در بند کلیات مانده، می‌توان مدعی شد که در همین پروژه نیم‌بند و ابتدایی هم، جرح و تعدیل‌هایی از غیب صورت می‌گیرد و بعضی ردیف بودجه‌ها و نام‌ها را از لیست‌های عمومی حذف می‌کنند و ده‌ها نقد و ایراد ریز و درشت دیگر! با این احوال، اینها اما مانع از آن نیست که به استقبال این فرآیند نرویم. همه اینها اما همه یک سوی ماجرایند. سوی دولتی ماجرا!
امروز حداقل آنکه بخش دولتی در فرهنگ، خط‌شکن شفافیت شده. وزارت ارشاد با اقدامات اخیرش که بعضا برای خودش هم بی‌هزینه نبوده نشان داده تا این لحظه در اجرای شفافیت از طرف خودش مصمم است. سوی دیگر فضای سینما و فرهنگ و هنر، بخش غیردولتی و خصوصی است. سویی که فعلا خبری از شفافیت نیست. نمی‌توان به استقبال شفافیت دولتی رفت اما بخش خصوصی را در فضای مبهم و غبارآلود رها کرد. نمی‌توان در رسانه، دولت را به چوب شفافیت راند اما این موضوع را از بخش خصوصی مطالبه نکرد.
زدودن فضا از ابهام و غبار، اصل اول حرفه‎‌ای بودن است. شایعه و حرف و حدیث و اتهام و حرف‌های درگوشی در فضای غیرشفاف و مبهم است که ضریب نفوذ پیدا می‌کنند. لازمه نیل به سمت فضای حرفه‌ای در فرهنگ و هنر، شفافیت در هر دو بخش دولتی و خصوصی است. این شفافیت هم تکلیف افکار عمومی را با فرهنگ و هنر و اقتصاد فرهنگ مشخص می‌کند و هم در برقراری تعادل بین اقتصاد فرهنگ و مدیریت اقتصادی دستگاه‌های اجرایی موثر است. حلقه‌ای که در فرهنگ ما فعلا و تا این لحظه گم است. تا کسی هم خواسته حرفی بزند و مطالبه‌ای کند، به چوب دخالت در امور شخصی نواخته شده!
مشخص بودن مبدا سرمایه‌ای که وارد فرهنگ می‌شود و چرخش‌های مالی این حوزه چیزی نیست که در زمره امور شخصی تلقی شوند. همکاران من در گروه فرهنگی جام‌جم در چند ماه اخیر عزم خود را جزم کرده‌اند تا شفافیت را به عنوان یک سوژه بلندمدت و کلان پیگیری کنند. سعی داریم به قدر وسع در این مسیر قدم و قلم بزنیم. مسیری که در شروعش شاید برای بعضی‌ها بدون هزینه نباشد اما بی‌تردید در درازمدت سیب و گلابی‌های بیشتری از برجام نصیب جامعه و دولت و فرهنگ و هنر خواهد کرد.