گفت‌وگو با استاد حسین محجوبی، معمار منظره، تصویرگر و نقاش

از هرچیزی بهترینش در ایران ماست

بای بسم‌ا.. عاشقان را جست‌وجو از خویش نیست/ در جهان جوینده جز او بیش نیست/ این جهان و آن جهان یک گوهرست/ در حقیقت کفر و دین و کیش نیست استاد حسین محجوبی لاهیجی شمیم آسمانی این سخن مولوی بلخی را بارها به انحای مختلف در فرازنای سخن می‌پراکند و افق‌های گفت‌وگو را تا اوج‌های برتر بالا می‌برد. این هنرمند دارای نشان عالی «هنر برای صلح» مانیفست زیستگاری‌اش را سه فراز بلند از شعرهای حافظ برمی‌شمارد: «من با سه بیت حافظ زندگی می‌کنم» کمتر از ذره نئی پست مشو مهربورز/ تا به خلوتگه خورشید رسی چرخ زنان جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه/ چون ندیدند حقیقت ره افسانه زدند آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است/ با دوستان مروت با دشمنان مدارا استاد محجوبی هم از چهره‌های جهانی نقاشی معاصرانه کشورمان است. هم معمار فضای سبز که از نقش‌هایی که در این حوزه بر گونه ایران‌زمین به یادگار رقمی کرده طراحی پارک ساعی است. همچنین نظارت بر منظره‌پردازی پارک‌های لاله و ملت و... از دید ایشان: «ایران، سرزمین مقدسی است که زادگاه تمدن است و هرجایش کیفیت خودش را و هر شهر زیبایی خاصی دارد که با زبان مادری فارسی پیوندی عمیق بین همه ایجاد شده است». استاد با یادآورد این نکته که «از هرچیزی بهترینش در سرزمین ماست» اندوه می‌خورد که: با این وجود، گرفتاری‌ها هنوز ادامه دارد و دلیلش هم معلوم است: « انسان هنوز به مقامی که دارد نرسیده» ترجیع‌بند سخنان این هنرمند 89ساله سخنی عجیب از امام راحل(ره) است که بارها آن را قند ‌مکرر هر فرازی از گفت‌وگو می‌کرد: به‌قول امام خمینی(ره) خدا ما را آدم کنه.

کد خبر: ۱۲۲۰۹۲۷

از پی 80 سال معماری و نقاشی و شهرسازی و... به کجا رسیدین و چگونه می‌اندیشین؟
تمام معمارها و نقاش‌ها و... بیایند نمی‌توانند یه‌دونه کار خدا رو انجام بدن.
وقتی با رنگ‌ها اختلاط می‌کنین کدوم‌شون آرامش میده بهتون؟
مایه‌های آبی و سبز.
رنگ سیاه؟
گورستان رنگ‌هاست.
رنگ سفید؟
مادر رنگ‌ها.
خواهر و برادرهاشون چی؟
دیگه خودت پیدا کن
راهکار شما برای این که رنگ بنفش جیغ نکشه؟
می‌ذاریمش کنار رنگ زرد و کاملش می‌کنه.
شده رنگ‌ها براتون دردسر ایجاد کنن؟
مطلقا نه باباجون.
تجزیه شگفت‌انگیز رنگ‌ها؟
رنگین کمان.
شده رنگ‌ها غمگین بشن و غمگین‌تون بکنن؟
بله دیگه.
روزهای بارانی مثلاً چه اتفاقی برای رنگ‌هاتون می‌افته؟
رنگ‌ها با توسی و سیاه قاتی می‌شن. کمی چرک می‌شن.
رنگ روح‌تون چه رنگیه؟
آبی و سبزه.
از آلودگی هوا و فضا در روح‌تون خبری هست؟
چون آبی و سبزه نه.
و... نسبت رنگ‌ها با شما؟
وسیله بیانه دیگه.
کدوم رنگ در قشنگی زمین بیشترین سهم را داره؟
رنگ سبز.
گل و گیاه و درخت از دید شما؟
مقدس‌ترین موجود کره زمین.
نگره نیاکان ما ایرانی‌ها به درخت؟
با تولد فرزندشون یک نهال می‌کاشتن.
نظر بچه‌ها درباره کار شما؟
همه‌شان آمدند توی همین کار و دارند نقاشی می‌کنند.
شیوه گذران روزهاتون؟
تمام لحظاتم پُره.
صبح‌ها؟
یک ساعت ورزش صبحگاهی در اتاق.
ظهرها؟
تا ساعت 2 نقاشی می‌کنم.
ناهارتون و کی حاضر
می‌کنه؟
خودم درست می‌کنم.
فقط می‌گم ماشالا:
90 سالمه، ولی ده ساعت می‌تونم با پررویی کار کنم.
اعصاب تون هم خُرد میشه؟
نه؛ چون همه را دوست دارم، زشت و زیبا نمی‌شناسم و همه چیز از ذات اقدس الهی است.
اگر عزراییل بگه به سلامتی 20سال به عمرت اضافه می‌کنم منتها نباید نقاشی کنی؟
من 89 سالمه. اگر نقاشی نباشه، نمی‌خوام باشم دستم‌ رو قطع می‌کنم و میرم.
مهم‌ترین چیزی که هنرمند بهش می‌تونه توجه بکنه؟
هنرمند داریم تا هنرمند.
به نقاشی چطور نگاه می‌کنین؟
مثل شعر و موسیقی و... با فرم خوب تا معنایی را که می‌خواهی برسونه.
حالا به نقاشی چطور نگاه نمی‌کنین؟
مثل بازی.
زبان شاهکارها؟
عاشقانه گفته‌اند.
نهایت حرف شاهکارها؟
عظمت خدا را خیلی راحت نشان داده‌اند بدون ادا اطوار.
آنچه که برای شما مُسلم است؟
زیبایی است و زیبایی است و زیبایی.
مهم‌ترین موضوع کنونی برای شمای هنرمند نقاش؟
از طبیعت الهام بگیریم. این همه به همدیگر سخت نگیریم. این همه ویرانگری نکنیم.
سعی کنیم که...؟
همه را دوست داشته باشیم.
هرچی نگاه کنی...؟
عاشق عالم میشی. زشت نمی‌بینی.
انسان باید...؟
انسان بشه.
همه چیز...؟
همه چیز بر مبنای یک معماری عمیق دقیق حساب شده‌ای است که حاکم بر اجزای عالم است.
روی چی تعصب دارین و روچی ندارین؟
من با منطق زندگی می‌کنم؛ تعصب به نظر من یعنی دروغ و جهل.
اعتقاد به خرافات؟
نه به نظرم از جهل میاد.
شگفت‌انگیز‌؟
تخت جمشید.
راز مانایی فرهنگ باآفرین ایرانی؟
ایران زنده است چون خرد حاکمش است.
آفت ایران؟
نفت و استعمار.
مینیاتور ایرانی؟
تکرار.
نقاشیخط؟
با جایگاه فرهنگی ما و آن موزیک خط نستعلیق و شکسته و... که می‌توانی حسش کنی، چیز ارزشمندی است که برای ایران و جهان یادگار می‌ماند.
نمادی برای هفت شهر عشق عطار؟
پارک ساعی.
نمایانگر انرژی و رسایی در کارهای شما؟
اسب‌ها.
سمبل زندگی و حیات؟
درخت.
معنای دوایر کارهای شما؟
دایره ابدی ازلی.
این همه اسب و درخت بی‌انسان؟
اعتراضم به انسانه که حق نداری این‌ها را خراب بکنی.
ناراحت‌کننده است؟
ناهنجاری‌ها.
زمین؟
داره خفه میشه دیگه تحمل نداره.
آن که خلاف قانون طبیعت رفتار بکنه؟
چوبش را می‌خورد.
وقتی به جهان نگاه می‌کنین؟
بسیار زشتی در مقابل بسیار زیبایی... که عاملش همین انسانه.
وقتی به خودتون نگاه می‌کنین؟
خودمو نگاه نمی‌کنم. عالم رو نگاه می‌کنم. قطره‌ایم که اقیانوس را دید.
جلب این همه توجه و احترام؟
والا... عاشق همه هستیم.
نصرا... افجه‌ای؟
بسیار مهربان و افتاده.
کامبیز درمبخش؟
فوق‌العاده، نابغه عالم خلقت، دنیایش شگفت انگیزست. از چندخطش می‌شود به اندازه یک کتاب فهمید.
محسن وزیری مقدم؟
به‌خاطر سختگیری‌های پدرش اخلاق و رفتار تندی داشت برخوردش تلخ بود.
ایرج اسکندری؟
پرتوان و خوب. خودش و خانمش و پسرانش هنرمندند و اثرگذار.
تجربه نخستین مواجهه با تهران؟
درشکه‌هاش برام جالب بود.
از استادان نقاشی؟
ضیاپور، حسین کاظمی، محمود جوادی‌پور.
..و معماری؟
سیحون و سنایی.
...و پرسپکتیو؟
بی‌رشک استاد ریاضی.
شگفت‌آورترین آدم روی زمین؟
فردوسی.
شبیه فردوسی چندنفر می‌شناسین؟
ژن فردوسی همان ژنی است که کوروش داشته و مولوی و حافظ... چایکوفسکی و مندلیف و... اینها آدم‌های عجیب غریبی هستن انسانند مهم نیست کجای
دنیان.
دوست دارین چی رو نگاه کنین (به‌غیر از نقاشی) از تماشای چی لذت می‌برین؟
عالم.
دنیا را چه جوری شناختین؟
عشق و زیبایی ا‌‌ست. مظهر خداست.
تعریف تون از سازوکار دنیا؟
فکرشو بکنی محو این زیبایی میشی.
خیام میگه: آنان که مُدبّرند سرگردانند؟
سرگردان چی؟ عاشق عالم هستیم.
انسان هرچی جلوتر می‌ره؟
بیشتر زانو می‌زنه (به پیشگاه خدا).
بهترین راه برای آدم بودن؟
قدر دیگران را بدونه. تو کز محنت دیگران بی‌غمی/ نشاید که نامت نهند آدمی.
چه کسی چگونه می‌تونه اثرگذار باشه؟
اگر عاشق هنر باشه و چیزی برای گفتن داشته باشه در همه عرصه‌ها اثرگذاره.
یک آرزوی دور و دراز؟
آدمای حریص دیگه دنیا نیان.
و دنیا دست آدم‌های عاشق بیفته
کسانی که فکرمی کنند با حذف دیگران می‌توانند بالا بیایند؟
حسادته از هیچی خوش شون نمیاد. شاد نمیشه از شادی دیگران همیشه می‌ناله. این مرضه. هیچی راضی شون نمی‌کنه.
آدم‌های تنگ‌نظر؟
اینها را مریض می‌دونم.
رمز نیکنامی؟
جز محبت و مهر چیزی نیست و آیین مهر، میراث نیاکان ماست.
به جوانان که بخواین نکته‌ای توصیه کنین؟
وقتی شما خوب باشید من خوبم ما همه به هم پیوسته‌ایم.
زیباترین جا برای زندگی؟
بهشت آنجاست کآزاری نباشد/کسی را با کسی کاری نباشد.
توشه ماندگار برای سفر آخرت؟
مهربانی کردن،
دوست داشتن؛ اینها از بین نمیره.
برای زندگی خوب و باسعادت؟
گفتنی نیست من چی بگم بهت! باید انسان دیگه‌ای ساخته بشه.
مقام انسان واقعی...؟
خیلی بالاست.
سرانجام آدمی؟
انسان می‌رسه به مقامی که خدا بهش داده...
رسد آدمی به جایی که به‌جز خدا نبیند.

زندگینامه استاد حسین محجوبی

حسین محجوبی سال 1309 در شهرلاهیجان متولد شد.
ایام کودکی و نوجوانی را در آن دیار سرسبز و بهشتی و با خاطرات فراموش نشدنی که همه ضمیر باطن او را در برگرفته بودند، سپری کرد.
سال 1329 بر اثر اتفاقی، به لطف زنده یاد استاد دکتر محمد علی مجتهدی برای ادامه تحصیلات متوسطه به دبیرستان البرز تهران آمد و سپس از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران سال 1338 فارغ التحصیل شد.
از آن سال‌ها علاوه بر نقاشی و نقاشیخط در عرصه معماری و پارک سازی و فضای سبز فعالیت داشته و بیش از نیم قرن است در عالم هنر تلاش می کند و حاصل آن شرکت در ده‌ها نمایشگاه جمعی وانفرادی است.
آثار محجوبی (ملهم از طبیعت) جایگاه ویژه ای در عرصه نقاشی دارد و همواره مورد توجه علاقه‌مندان در داخل و خارج از کشورقرار گرفته است. از جمله کارهای ماندگار این هنرمند که خود و آثارش در ایران و جهان شناخته شده هستند، طراحی پارک ساعی تهران است.
مختصری درباره آثار این هنرمند:
آثار حسین محجوبی به عنوان یکی از پیشکسوتان نقاشی نوگرای ایران حائز ارزش‌های زیادی است. این نسل از نقاشان ایران، راهی را در پیش گرفتند که پیش از آن جایی در نقاشی ایران نداشت. در روزگاری که شیوه واقع‌گرایانه کمال الملک از یک سو و فرم‌های نازک مینیاتورهای حسین بهزاد از سوی دیگر هنر ایران را در بر گرفته بود؛ شاید کمتر تصور می شد هنر نقاشی در ایران به چنین آزادی‌ای در بیان دست یابد. موج نو نقاشی ایران سنت‌های گذشته را شکافت و نو زاده‌ای ازین میان متولد شد که پیش از این تاریخ نقاشی نظیرش را ندیده بود.
آثار حسین محجوبی به عنوان یکی از هنرمندان بنام نقاشی مدرن ایران، بیشتر در قالب طبیعت خلق شده‌اند. این موضوع شاید به سبب توجه ناخود‌آگاه هنرمند به زادگاه و خاطرات کودکی اوست. این هنرمند از سوی دیگر نیز با طبیعت هم‌پیوند است. علاقه او را به عناصر طبیعی به راحتی می‌توان از رشته دانشگاهی‌اش در یافت. این هنرمند در رشته معماری فضای سبز از دانشکده هنرهای زیبا به ادامه تحصیل پرداخته و پس از آن هم در این حوزه فعالیت هایی انجام داده است.
شاید بن مایه ذهن او برگرفته از محیط زیست زیبای زادگاهش است. به هر روی توجه و دقت این هنرمند در طبیعت و نحوه پالایش فرم های طبیعی چنان با لطافت در آثار وی صورت گرفته است که نمی توان آن را تنها یک اتفاق ساده یا یک مهارت دانست. او سال ها به دقت طبیعت را از نظر گذرانده و ساعت‌ها در فرم‌ها و رنگ‌های شاخ و برگ درختان به مراقبه پرداخته و اکنون آثار او نگاهی پالایش یافته از طبیعت است که در پس آن دانش عمیق این هنرمند به محیط زیستش قرار دارد.
او شاخه‌های درختان و آنها را خیلی خوب می‌شناسد. گویی فرم‌های طبیعت در ذهن او با لطافتی بی‌نظیر استحاله می‌یابند و به نقش‌هایی دلپذیر برای مخاطبانش بدل می شوند. در آثار او آرامشی سرشار از دقت موج می زند. آرامشی که حکایت از درون منتظم یک نقاش دارد. رنگ‌های تلطیف شده در آثار او مناظر بی بدیل بهاری را تداعی می کنند. گاه مخاطب می‌تواند به درون نقش‌های این هنرمند سری بزند و در مناظر رویایی آن گام بردارد. لطافت و ظرافت حاکم بر آثار این هنرمند قدری به آثار نقاشان ونیز نزدیک است. از سوی دیگر آرامش یک طبیعت رویایی که در آثار این هنرمند دیده می‌شود؛ بیننده را به یاد آثار نقاشان منظره ساز هلندی می‌اندازد.