مأموریت تلویزیون برای اجاره‌نشین‌ها

کی گفت و چی گفت؟
حسین کلهر، 30 خرداد در برنامه صبحگاهی شبکه سه سیما درباره این پویش گفت: «صاحبخانه خوب درباره این است: قیمت‌ها نسبت به سال گذشته همین موقع یکهو حدود سه برابر شد،‌ صاحبخانه‌ها هم خرج دارند و یکی از محل‌های مهم درآمدشان گرفتن کرایه ‌خانه از مستاجرانشان است. هر چقدر مجلس و دولت و... خواستند قانون‌هایی را بیاورند که یک خرده صاحبخانه‌ها را به لحاظ قانونی مجاب کند تا کرایه‌ها را بالا نبرند،‌ سقف گذاشتند و... کسی گوشش بدهکار نبود؛ برای همین با بروبچه‌های شبکه سه تصمیم گرفتیم پویشی راه بیندازیم که آقا می‌دانیم می‌توانید کرایه را ببرید بالا، می‌دانیم خرجتان بالا رفته منتها اگر راه دارد با مستاجراتون در قالب پویش صاحبخانه خوب کنار بیایید.»
شبکه 3 چه می‌کند؟
محسن یزدی، قائم‌مقام شبکه سه سیما از همه مستاجران کشور می‌خواهد اگر تجربه‌های شیرین و امیدوارکننده‌ای در خصوص رابطه صاحبخانه و مستاجر دارند به پویش صاحبخانه خوب بپیوندند و بانی شوند تا مردم ایران این صاحبخانه‌های خوب را بشناسند تا منصف بودن در جامعه یک مزیت و مایه‌ای برای فخر شود.
مستاجران راضی می‌توانند ازطریق برنامه سلام صبح بخیر صاحبخانه خوب خود را معرفی کنند تا شبکه سه هرهفته این صاحبخانه‌های بامرام را به سفر کربلا بفرستد. مردم همچنین می‌توانند با نشان پویش صاحبخانه خوب عکس بگیرند و در فضای مجازی به اشتراک بگذارند تا شبکه سه، به قید قرعه یک نفر از صاحبان عکس‌هایی که بیشترین لایک را خورده انتخاب کند و بهشان سفر مشهد هدیه دهد.
#به_هم_رحم_کنیم
یکی از هشتگ‌هایی که کاربران اینستاگرام پس از معرفی این پویش در حال انتشار آن هستند، #به_هم_رحم_کنیم است. هشتگی که در کنار #صاحب‌خانه‌-خوب هر روز تعدادش بیشتر و بیشتر می‌شود و ضرورت مدارا در این شرایط را یادآوری می‌کند و در قالب پست‌هایی که با این هشتگ‌ها منتشر می‌شود، می‌گوید نمی‌توان در انتظار تصمیم‌های بزرگ‌تر دست روی دست نهاد یا به بهانه نوسانات اقتصادی بی‌حساب و کتاب روی اجاره‌بها گذاشت و نسبت به مسؤولیت انسانی و اجتماعی خود بی‌تفاوت بود.
این که نشد کار...
در مقابل، عده‌ای نه‌تنها با این پویش همراه نشدند بلکه آن را اساسا حرکتی سطحی و انداختن بار گرانی‌ها بر دوش مردم می‌دانند. منتقدان معتقدند این پویش خیال دولت را برای تجدیدنظر کردن در قوانین راحت می‌کند و تقصیر نابسامانی بازار مسکن و رقم‌های سرسام‌آور اجاره را بر گردن مردم می‌اندازد؛ مردمی که در اصل قضیه هیچ نقشی ندارند و تنها نام صاحب‌خانه را یدک می‌کشند و به جرم آن باید اسیر این بازی‌های روانی شوند و از حق مسلم و قانونی خود بگذرند.
در این مورد رسانه‌های مختلف نیز دیدگاه‎های متفاوتی را بیان کردند، مثلا رسانه‌ای نوشت: «پس از گذشت یک سال، به‌تازگی محمدعلی دهقان دهنوی، معاون اقتصادی وزارتخانه از آماده‌ شدن کلیات این لایحه خبر داده و گفته در صورت تأیید وزیر اقتصاد، این لایحه به‌زودی تحویل مجلس خواهد شد.»
البته در صورت انجام این کار نیز مشخص نیست که چند سال طول خواهد کشید تا این لایحه تصویب و اجرایی شود.
شاید پویش «صاحبخانه خوب» هم در واکنش به همین تعلل‌ها و روندهای فرسایشی قانونگذاری باشد اما چنین حرکتی از سوی صداوسیما، به معنی محول‌ کردن وظایف بخشی از حاکمیت به حوزه‌ عمومی و سطح فردی است؛ به عبارت ساده‌تر این هم مثل واکنش وزیر پیشین بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به حرف‌های یکی از شهروندان است که از کمبود خدمات فیزیوتراپی در شهرش گلایه کرده بود و قاضی‌زاده‌هاشمی در پاسخ گفته بود «خودت بمال!» این سطح از مسؤولیت‌نشناسی در حقیقت انحراف اذهان از وظایف مسؤولان است که به شهروندان القا می‌کند اگر قیمت مسکن به طور افسارگسیخته‌ای بالا رفته و هزاران مستأجر حتی برای تأمین ودیعه و اجاره خانه مشکل دارند، این نه کوتاهی دولتمردان و قانونگذاران بلکه تقصیر «صاحبخانه‌ بد» است؛ بنابراین کاری از کسی برنمی‌آید مگر «صاحبخانه خوب».
شهروندان هم به جای این‌که از مسؤولان توقع بهبود اوضاع را داشته باشند، هشتگ «صاحبخانه خوب» را دنبال کنند!
هنرمندان هم پیوستند؟
روز آغاز پویش، پیام دهکردی، مجتبی امینی و جواد افشار، بازیگر، تهیه‌کننده و کارگردان سریال گاندو مهمان برنامه سلام، صبح بخیر بودند و در ادامه حرف‌های مجری برنامه در این‌باره، آنان هم از تجربه اجاره‌نشینی خود گفتند.
دهکردی گفت، همچنان مستاجر است و صاحبخانه بی‌نظیری دارد که سه سال گذشته هچ مبلغی را به اجاره‌بها اضافه نکرده است. در روزهای بعدی و تا کنون هم بازیگران و هنرمندان بسیاری به راه افتادن این پویش واکنش نشان دادند که در میان آنها، منتقد و طرفدار کم نیست. همچنین دیگر برنامه‌های شبکه سه سیما مثل عصر جدید و سایر شبکه‌های سیما نیز به این پویش پیوستند و در ارتباط با همه‌گیر شدن آن صحبت کردند.
رسول نجفیان یکی از هنرمندانی است که در این مورد اظهار نظر کرده و گفته است: در کنار مسؤولان مملکتی لازم است که خود مردم هم به داد هم برسند یعنی آنها که نیاز مادی ندارند لااقل کرایه‌خانه را افزایش ندهند و البته مدیران هم می‌توانند برای آنهایی که اجاره‌خانه را افزایش نمی‌دهند مشوق‌هایی داشته باشند و فی‌المثل در دریافت عوارض یا صدور قبوض آب و برق و گاز به صاحبخانه‌های باوجدان تخفیف دهند.
او با اشاره به نقش رسانه‌های جمعی در این‌باره و پویش «صاحبخانه خوب» گفت: قطعا تولیدات برنامه‌هایی که ضرورت‌های جامعه، خواسته‌ها و نیازهایشان را متجلی سازند می‌تواند خیلی موثر باشد.
لازم نیست همه چیز شعاری و گل درشت باشد بلکه باید از طریق تولیدات واقع‌گرا به مخاطبان آموزش داد.

درباره درد اجاره‌نشینان سریال بسازند
احمد نجفی، بازیگر، کارگردان و تهیه‌کننده:
من خودم اجاره‌نشینم و وظیفه خودم می‌دانم در محصولاتی حضور داشته باشم که از درد جامعه بگوید. اجاره‌نشینی درد است، چون مدام قیمت‌ها بالا می‌رود و نمی‌توان حتی برای دو سال زندگی اجاره نشینی برنامه‌ریزی کرد. خیلی خوب است که گروهی به فکر افتاده‌اند و به طریق فرهنگی می‌خواهند آداب معاشرت صحیح صاحبخانه با مستأجر را فراهم کنند، ولی مسأله آنجاست که تا مدیران اقتصادی بالادستی راهی برای مهار افزایش اجاره‌بها فراهم نکنند آش همین آش است و کاسه همین کاسه. باید درباره واقعیت زندگی مستأجران سریال ساخت نه درباره تخیلات دروغین. به‌جای این‌که ادای قیصر را درآورند درباره درد اجاره‌نشینان سریال بسازند! اینهایی که در تلویزیون به عنوان کارشناس تصویب فیلمنامه فعالیت می‌کنند یا آنها که مسؤول شوراهای تصویب فیلمنامه فارابی هستند مگر خودشان در این جامعه زندگی نمی‌کنند؟ پویش صاحبخانه خوب راه افتاده تا مردم را سوق دهد به سمت فرهنگ مدارا با مستأجر در سریال‌ها و فیلم‌ها نیز باید درباره مستأجران طرح مسأله شود.

رسانه ملی دردهای مخاطبان را بازتاب دهد
بهادر زمانی، بازیگر «تنهایی لیلا»:
علی‌رغم همه شعارهایی که در بهبود ارتباط مستأجر - صاحبخانه داده شده ولی به نظر می‌رسد حداقل در انتهای دهه 90 خورشیدی ارتباط میان مستأجر - صاحبخانه در ایران ارتباط مثبتی نیست چون اغلب صاحبخانه‌ها با اولین التهابات اقتصادی اقدام به افزایش اجاره‌بها می‌کنند و این خود به دلخوری مستأجر می‌انجامد.
در روزگار ما رسانه‌ها عموما آن چیزی را می‌سازند که بتوانند به‌واسطه آن مخاطب بالا جذب کنند تا واحد بازرگانی‌شان بیشتر بچرخد!! یعنی بتوانند جذب آگهی کنند و در نهایت سودآوری داشته باشند.
پس در این شرایط تولیدات به سمت محصولات مفرح بدون پیام می‌رود یعنی دورهمی‌هایی که به بشکن و بالاانداز خلاصه شود! از آنجا که خود مردم در روز کلی مشکل دارند برای همین رسانه‌ها بیشتر سراغ چیزهایی می‌روند که عصبی کننده نباشند ولی مشکل آنجاست که به محض پایان سریال یا اتمام نمایش فیلم، مخاطب می‌ماند و کوهی از مشکلاتی که یکی از اصلی‌ترین آنها اجاره مسکن است! به هر حال یک جوان حتی اگر ازدواج نکند تا ابد که نمی‌تواند کنار والدین زندگی کند.
چرا این جوان حتی اگر کار هم داشته باشد نباید بتواند هزینه اجاره یک آپارتمان کوچک 30 متری را داشته باشد؟ جز این است که نوعی بی‌نظمی بر بازار املاک ایران حکم‌فرماست. باید زمان بگذرد و ببینیم این پویش چقدر مفید بوده ولی همین که بالاخره گروهی جمع شده‌اند و تلاش می‎‌کنند راهی تازه باز کنند، جای تقدیر دارد و امیدوارم بتواند مسیری درست را بپیماید. رسانه‌های خارجی که جز کژی و کاستی را بازتاب نمی‌دهند و هیچ‌گاه هم راهکاری عملی برای حل کژی ارائه نمی‌کنند چون ریشه سیاسی دارند. پویش «صاحبخانه خوب» اگر متکی بشود بر کارکرد فرهنگی و از سیاسی‌بازی دوری کند قطعا می‌تواند هم در کوتاه‌مدت و هم در درازمدت اسباب خیر شود. رسانه غالب همین رسانه ملی است که از تهران تا شهرستان مخاطب دارد. مخاطب شهرستانی هم به اندازه مخاطب تهرانی از این رسانه انتظار دارد که دردهایش را بازتاب دهد. الان درد اجاره‌بها واقعا همه‌گیر شده و تقریبا همه جای ایران به آن دچار است پس باید کوشید از بستر فرهنگی، حسن خلق را به صاحبخانه‌ها آموزش داد و به آنها فهماند که مدارا و انصاف هم عناصری خوب در برخورد با مستأجران است.

پویش «صاحبخانه خوب» ادامه یابد
رحمان باقریان، بازیگر:
هرچند در اذهان عموم این تصور وجود دارد که اغلب هنرمندان وضعیت زندگی مرفهی دارند ولی واقعیت تلخ آن است که جز یک اقلیت محدود، بدنه جامعه هنری به شدت گرفتار مشکلات اقتصادی است؛ به‌خصوص که برخلاف دیگر اقشار، صنوفی قدرتمند که بتوانند حامی جامعه هنری باشند نداریم. شرایط برای مستاجران بسیار بغرنج است زیرا باید قسمت اعظمی از درآمد خود را بابت کرایه مسکن بپردازند و خدا نکند که یک کسی هم مانند من به خاطر بیماری همسرش مجبور شود مسکن کوچکی هم که داشته را بفروشد چون اوضاع دوچندان بدتر می‌شود. معلوم است که شرایط خوبی را تجربه نمی‌کنیم و به خاطر اغتشاشات بازار ارز مدام باید نگران این باشیم که در ماه‌های آینده چقدر باید اجاره خانه بپردازیم. این وضعیت تقریبا برای بیش از نیمی از جامعه وجود دارد و فقط عده قلیلی هستند که می‌توانند با این شرایط سخت به‌خصوص گرانی اجاره‌بهای مسکن کنار بیایند و آن عده هم لابد تجارت‌هایی پرسود دارند!!! وگرنه از کار حلال، خرج زندگی و اجاره خانه دادن واقعا دشوار شده است و بیشتر همکاران من هم دچار چنین معضلی هستند. یکی از وظایف تلویزیون، عنوان کردن همین مشکلات، به‌خصوص گرانی اجاره مسکن است و این‌که پویشی به نام «صاحبخانه خوب» از طریق تلویزیون راه افتاده که کمک کند به بهبود اوضاع مسکن خیلی خوب است. یک سر مشکل اجاره‌خانه، مالکان خانه‌های استیجاری هستند و هرچقدر بر ارتقای فرهنگ ارتباط موجر با مستأجر تأکید کنیم اوضاع بهتر خواهد شد. این یک واقعیت تلخ است که گرانی‌ها بر زندگی مردمان چنبره زده و آنها نمی‌توانند به این راحتی از پس مشکلات برآیند. خیلی‌ها نیز زیر بار این گرانی در حال نابودی هستند. پس این وظیفه گردانندگان پویش «صاحبخانه خوب» است که تا رسیدن به مطلوبی نسبی در وضعیت اجاره‌نشین‌ها این پویش را ادامه دهند و کاری کنند که مسؤولان هم مجبور به پاسخگویی شوند که چرا نمی‌توانند حتی برای یک بازه چندساله قیمت اجاره بها را ثابت نگه دارند؟

نوشین مجلسی

رسانه