ضرورت برنامه ریزی در آموزش و پرورش

برنامه ریزی در هر سیستم و نظامی بویژه در نظام آموزش و پرورش که مصدر و منشا هر نظام بنیادی در دنیای امروز است

کد خبر: ۱۲۱۱۱۹

، اهمیت خاص و فوق العاده ای دارد ؛ چرا که باید جوابگوی نیازهای حال و آینده در هر معیار و مفهومی باشد. برنامه ریز ضمن این که باید از لحاظ روانی و علم و تجربه مسلح به سلاح آگاهی و شناخت باشد و از منظر اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی جامعه را ببیند، باید نسبت به زیر بنای کل جامعه شناخت و معرفت و به یک نیازسنجی کامل رسیده باشد.
از این رو با طی یک سلسله مراتب همراه با شعور و وجدان فاصله میان وضع موجود و وضع مطلوب را کشف کند و به یک موقعیت ایده آل بیندیشد و درست در همین نقطه است که اصالت آموزش و پرورش مشخص می شود ، اصالتی که هدف آموزش و پرورش را در چارچوب نیازها و ضرورتهای زندگی فردی و اجتماعی انسان ها می بیند:
-همه را در راه رسیدن به مرحله کمال که نقطه نظر نهایی است ، راهنمایی می کند.
-هدف تعلیم و تربیت را در ایجاد یک جامعه ایده آل و مدینه فاضله و در محدوده ارزشهای زمان خود جستجو می کند.
-بستر تضمین شناخت ، شکوفایی ، تقویت و تلطیف و خلاقیت استعدادها را فراهم می کند.
- نسبت به تلقین آموختن برای زیستن مناسب بویژه در دنیای پر تلاطم امروزی اقدام می کند.
- با هم زیستن و برای هم زیستن را یادآوری و بنا را بر تامین نیازهای زندگی جمعی می گذارد.
- راههای انتقال سرمایه های فکری و تمدن انسانی را به نسلهای بعدی می آموزد.
- افراد را برای یافتن زندگی مطلوب و کوشش برای بهبود همه جانبه اجتماع یاری می دهد.
- دگرگونی های پرفراز و نشیب دنیای امروزی را پشت سر گذاشته و به اصلاحات می اندیشد.
- مقدمات حرکت و هدایت آدمی در صراط مستقیم و بازگشت به اصل خویش را فراهم می کند. و در نهایت موجبات شناخت خویش از خویشتن با تاسی از من عرف نفسه فقد عرف ربه می شود.
داشتن اصالت و جوهره در برنامه ریزی و تدوین اهداف غایی و نهایی آموزش و پرورش از اولویت و اهمیت خاصی برخوردار می شود که یک برنامه ریز آگاه به مسائل همه جانبه اجتماع باید با سعه صدر و شناخت کافی از اوضاع و احوال اجتماعی با تفکر بهینه و در جهت نظام تعلیم و تربیت گام بردارد ؛ چرا که به گمان صاحبنظران و بزرگان دستگاه عظیم آموزش و پرورش ، هدف غایی تعلیم و تربیت در اسلام و بویژه ایران این است که مقدمات حرکت و هدایت آدمی را در صراط مستقیم پرستش پروردگار فراهم آورد و معراج او را به مرحله کمال انسانی تسهیل کند و با تغییر و تربیت صحیح راه بازگشت به احسن تقویمی را که بنیاد آفرینش وی بر آن استوار است هموار کند.
به طوری که مراحل و مدارج علم و ایمان را در سایه عمل صالح طی کند و خود را هر لحظه به خداوند متعال که مقصد نهایی آن سیر و سلوک است ، نزدیک تر نماید. لذا بر این اساس می طلبد که برنامه ریزان و صاحب نظران و متفکرانی که در این امر مهم سهیم و دخیل هستند با نور چراغ معنویت ، تعبد، دین ، اخلاص و... به قلم زنی و اظهارنظر و تدوین و نشر برنامه بپردازند تا این کاشت که داشت آن یک طرح بلندمدت یا به اصطلاح حداقل 12 سال طول می کشد تا به مرحله برداشت برسد ، بیهوده گذران وقت نشود و این سرمایه های هنگفت انسانی و مادی و فکری در مسیر زمان به هدر نرود و یا به قول معروف فرصت سوزی نشود و اینجاست که یک برنامه ریز به اصطلاح تمام عیار باید:
- نسبت به شناخت برنامه های کهنه آموزشی و جایگزینی ضرورت های زمان اقدام کند.
- علل عقب ماندگی از تحولات و پیشرفت های اجتماعی را شناسایی و به چاره جویی بر حل آنها برآید.
- از بلندپروازی و شتاب زدگی اجتناب و معیار را بر آرمان ها و ایده آل ها متمرکز کند.
- قابلیت اجرایی هدفها و امکانات را بسنجد و نسبت به سودبخشی و بازدهی برنامه ها تعمق کند.
- خطمشی ها و روشهای مصوب را از برنامه های سنتی و تاریخ مصرف گذشته تفکیک کند.
- با برقراری ارتباط با دنیای خارج خلاء تضاد و فاصله بین نقطه کنونی و نقطه منظور نظر را پر کند.
لذا باید امعان نظر داشت که این امر مستلزم یک بازنگری کلی در منابع درسی موجود و تدوین منابع مبنایی و علمی معتبر و مستند با در نظر گرفتن دیدگاه های کیفی در توسعه هر کشوری است و نظر به این که واژه برنامه و برنامه ریزی از نگاه های مختلف ابهام دارد و توافق زیادی بر تعریف و معنی مشترک آن وجود ندارد و عدم شناخت کافی از این مقوله می تواند خسارات جبران ناپذیری را به بار آورد که آثار آن در چندین نسل باقی بماند ، باید به سرمایه گذاری بر اهداف و چگونگی تحقق نیازهای همه جانبه فراگیران و طرح هدفهای رفتاری و نحوه اجرای آنها اهتمام لازم به عمل آید و در همه حال نسبت به سنجش و ارزیابی وضعیت آموزش و پرورش در تمامی دوره ها توجه جدی شود تا ضمن تمهید یک وضعیت ایده آل عرضه را برای تقاضاهای به روز و آینده تدارک ببیند.