رادیوگرافی دندان؛ خطرناک یا بی‌خطر؟

رادیوگرافی‌های دندانی در محل‌های خاصی از دهان یا صورت انجام می‌شوند و مقدار اشعه آنها به نسبت کم است، مقدار اشعه‌ای که از این رادیوگرافی‌ها به سایر نقاط بدن می‌رسد، بسیار کم است؛ بنابراین خطری جدی سایر اندام‌ها را تهدید نمی‌کند.اما باوجود ایمنی نسبی رادیوگرافی‌های دندانپزشکی حفاظت در برابر حداقل اشعه نیز توصیه می‌شود.
رادیوگرافی دندانپزشکی چقدر خطرناک است ؟
جالب است بدانید هر فرد به‌طور طبیعی، سالانه به میزان تقریبی 350 میلی رم از اشعه‌هایی را که در محیط وجود دارد جذب می‌کند. بر اساس مطالعات انجام شده، حداکثر اشعه مجازی که هر فرد طی یک سال می‌تواند دریافت کند، برابر با 5000 میلی رم است و رادیوگرافی‌های معمول دندانپزشکی تنها حدود 5 میلی رم اشعه وارد دهان و فک می‌کنند. البته در این که اشعه مورد استفاده در رادیوگرافی‌های دندانی نیز تابش ایکس بوده و بدون عارضه نیست، شکی وجود ندارد. ولی میزان دوز اشعه در دندانپزشکی بسیار ناچیز بوده و با رادیوگرافی‌های پزشکی قابل قیاس نبوده و خطرات آن زیاد نیست، اما باید با ملاحظات ایمنی بویژه در شرایط خاصی مورد استفاده قرار بگیرد.
البته محققان تاکید دارند باور این که رادیولوژی در دندانپزشکی کاملا بی خطر و ایمن است، باید بیشتر مورد آزمایش و بررسی قرار بگیرد. به همین دلیل، تجویز رادیولوژی فقط باید در مواقع ضروری انجام گیرد و نباید جزو معاینه معمولی و متداول باشد.
چرا باید از دندان عکس بگیریم؟
برای کشیدن دندان،‌ گرفتن عکس هم از لحاظ رد مشکلات زمینه‌ای مثل همانژیوم استخوانی با خطر خونریزی و هم از نظر مسائل قانونی بعدی ضروری است.
بعلاوه برای تشخیص بیماری‌های دهان و دندان بعد از شرح حال و معاینه کامل بسته به مشکل بیمار ممکن است نیاز به تصویربرداری گرافی، پانورامیک، سیتی‌اسکن، سونوگرافی و ام.آر.آی باشد. از سوی دیگر برای کشیدن دندان‌ باید حتما عکس گرفته شود.
عکسبرداری برای تشخیص پوسیدگی
تشخیص پوسیدگی‌های سطحی دندان به گرافی (عکسبرداری) نیاز ندارد. بعلاوه یک گرافی دو‌بعدی قادر به تشخیص تمام مشکلات فکی و دندانی نیست و در کنار آن معاینه و سایر روش‌های تصویربرداری و بررسی‌های بافت‌شناسی ممکن است مورد نیاز باشد.
همچنین بررسی مشکلات لثه‌ای مربوط به بافت نرم (ژنژیویت) نیازی به گرافی ندارد ولی در صورت شک به گسترش آن و تحلیل استخوان مجاور (پریودنتیت) انجام گرافی ضروری است.
تشخیص پوسیدگی‌های سطحی دندانی با معاینه مناسب قابل اعتماد است، اما در صورت هرگونه شک به گسترش عمقی،عکسبرداری ضروری است.
ایمنی در برابر رادیوگرافی دندان چرا و چگونه؟
در حفاظت از اشعه گرافی دندانی استفاده از عینک مخصوص، بستن کولار (یقه) تیروئید و پیش بند سربی ضروری است. در مجموع و در مطالعات مختلف دوز تجمعی اشعه گرافی دندانی با افزایش خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها از جمله کانسر تیروئید همراه بوده است.
به همین دلیل، برای بیماری که در شش ماه گذشته تحت درمان رادیوتراپی سر و گردن قرار گرفته است نباید گرافی دندانی انجام شود مگر این‌که پزشک معالج با وجود اطلاع از رادیوتراپی و با توجه به مشکل بیمار انجام رادیوگرافی را ضروری بداند.
در دوران بارداری نیز بسته به مقطع بارداری و در صورتی که امکان به تعویق انداختن درمان دندان ممکن نباشد با تایید پزشک و با رعایت تمام نکات ایمنی، گرافی دندانی قابل انجام است. ولی در مورد خانم‌های باردار سعی می‌شود تا جایی که امکان دارد از رادیوگرافی استفاده نشود.
نکاتی برای کاهش خطرات رادیوگرافی
به محل‌هایی مراجعه کنید که از دستگاه‌های قدیمی رادیوگرافی استفاده نمی‌کنند.
بارداران حتما وضعیت خود را به مسؤول رادیوگرافی اطلاع دهند تا حفاظت‌های موردنیاز در مورد آنان صورت بگیرد.
استفاده از یقه‌های گردنی برای محافظت از تیروئید یا استفاده از پیش بندهای سربی برای حفاظت از اندام‌های حساس به اشعه مفید است.
ارائه رادیوگرافی‌های قبلی در برخی موارد از تکرار عکسبرداری دندان پیشگیری می‌کند.

پونه شیرازی

سلامت