فرصت‌سوزی نوشتاری! دنیای هنر و سرگرمی روی

اگر چنین اتفاقی روی پرده سینما رخ نداده، عباس بهارلو یا همان غلام حیدری محقق سختکوش ایرانی در کتاب تازه اش «سینماسوزی در ایران» سراغ تاریخچه آتش‌سوزی در سینماهای ایران از بدو پیدایش سینما در ایران تا به امروز رفته است. تحقیق خواندنی و جذاب بهارلو که در 139 صفحه از سوی انتشارات قطره روی پیشخوان کتابفروشی‌ها قرار گرفته، سیر رویدادها و حوادثی را مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد که از شهریور 1288 (اولین آتش سوزی سینما در تهران، تماشاخانه ناصریه) تا آتش‌سوزی‌های گسترده سینماها در ماه‌های منتهی به انقلاب 1357 را تعقیب می‌کند. در این فاصله 70 ساله، سینماهای بسیاری در نقاط مختلف ایران دستخوش حریق و آتش شدند. به روایت روزنامه‌های عمومی کشور، اغلب این آتش‌سوزی‌ها هم به عنوان حوادثی کمابیش ساده و معمولی تلقی می‌شدند. این در حالی است که همین «حوادث ساده»، صاحبان سینماها را به خاک سیاه می‌نشاند. کتاب که مزین به تصاویر مربوط به سوختن سینماها و مدارک و اسناد تاریخی مربوط به گزارش‌های رسمی درباره علل آتش‌سوزی‌هاست، در 24 بخش به صورت مفصل و دقیق به بررسی وضعیت سینماهایی می‌پردازد که طی 70 سال آتش گرفته و از بین رفته‌اند. البته مولف این نکته را توضیح می‌دهد که حوادث سینماسوزی در ایران بیش از مواردی است که در کتاب آمده و مورد بحث قرار گرفته است. به اذعان مولف کمبود منابع و پراکندگی اطلاعات از یک سو و اخبار و گزارش‌های نامطمئن و ضدونقیض، تلاش برای ادعای روایت تمام و کمال را ناممکن می‌سازد. این در حالی است که بهارلو کتاب را کوششی برای ثبت و وارسی منشا یا علل این سینماسوزی‌ها می‌داند.
کتاب پیش‌رو در اصل قرار بوده بخشی از محتوای پژوهشی با عنوان «سالن‌های سینما در تهران» باشد. این پژوهشی گسترده است که نویسنده سال هاست به‌دنبال تالیف و انتشار آن است. اما از آنجا که سرهم کردن آنها می‌توانست حجم و وزن این پژوهش را از حد متعادل سنگین‌تر کند، در میانه کار چنین تصمیم گرفته می‌شود که بخش سینماسوزی‌ها از کل پژوهش جدا و به صورت کتابی مستقل روانه بازار کتاب شود. با این‌کار، نویسنده مانع یک فرصت‌سوزی تاریخی و تحقیقاتی می‌شود. حال باید دید آیا احتمال دارد بخش‌های دیگری از این پژوهش سنگین، به صورت کتاب یا کتاب‌های مستقل وارد بازار کتابخوانی شود یا خیر؟ برای علاقه‌مندانی که به‌دنبال یافتن دلایل اصلی سوختن و آتش گرفتن سینماها در ایران هستند، مطالعه این کتاب می‌تواند لذت بخش باشد.

کیکاووس زیاری

سینما