کتاب «دختر شینا» را نتوانستم زمین بگذارم

شما با بازی در تیزر سینمایی «دختر شینا» به تبلیغ و معرفی این کتاب خواندنی پرداختید. چطور شد آقای محمدباقر مفیدی‌کیا شما و همسرتان الیکا عبدالرزاقی را برای بازی در این تیزر انتخاب کردند؟

من توسط دوست دیگری که قبلا در پروژه‌ای با هم همکاری داشتیم به این کار معرفی شدم. بعد از آن آقای مفیدی‌کیا، کارگردان کار این رمان را به من دادند و گفتند: «اگر خواندی و توانستی زمین بگذاری‌اش آن‌وقت تصمیم‌گیری در مورد بازی در این کار راحت‌تر خواهد شد، اما من فکر نمی‌کنم بتوانی این کار را بکنی» و واقعا وقتی خواندن این رمان را شروع کردم نتوانستم کنارش بگذارم تا تمام شد و این اتفاق برای الیکا هم افتاد. تیزر سینمایی کتاب «دختر شینا» در واقع ویدئوکلیپی داستانی برای تبلیغ یک کتاب زیباست. ساخت این تیزر تقریبا برای اولین بار بود که اتفاق می‌افتاد که خدا را شکر جوابش را هم گرفت و در مجموع فکر می‌کنم لازمه هر کار فرهنگی تبلیغات خوب و مثبت است.

بازخوردهای مثبتی که گرفتید بیشتر از سوی مردم عادی بود یا منتقدان و اهالی فرهنگ و هنر؟

‌ شاید بعضی از ناشران کمی جبهه‌گیری کنند به دلیل این‌که معتقدند امکانات تبلیغاتی برای کتاب به صورت عادلانه و مساوی تقسیم نمی‌شود و قاعدتا ناشری که توانایی مالی ساخت چنین اثری را داشته باشد (که قطعا ناشر خصوصی نیست)، می‌تواند تبلیغاتی اینچنینی انجام دهد. با وجود چنین نظریه‌ای حتی این ناشرها هم وقتی تیزر سینمایی کتاب «دختر شینا» را دیدند از جنبه هنری آن بسیار راضی بودند و در مجموع هم مردم و هم دست‌اندرکاران فرهنگ و هنر با این مقوله بسیار خوب برخورد کردند.

از بازی در این ویدئوکلیپ خاطره‌ای به‌یادماندنی دارید؟

بهترین خاطره از این کار بازی در مقابل همسرم بود. چون به نظر خودم و تمام دوستانمان، الیکا در همان چند دقیقه توانست نقش اصلی این رمان را بسیار خوب درآورد. خارج از این‌که ایشان همسرم است، اما لحظاتی از فیلم را به قدری خوب بازی کرد که من خودم غافلگیر شدم.

چقدر با شخصیت اصلی داستان هم‌ذات‌‌پنداری کردید؟ به هر حال شهدا و رزمندگان از جمله کسانی هستند که مردم روی لحن، بیان و حرکات و سکناتشان حساسیت ویژه‌ای دارند و همین موضوع نقش‌آفرینی بازیگران را مشکل می‌کند؟

‌ این شخصیت برای من چندان غریبه نبود. به هر حال سن من به روزهای جبهه و جنگ می‌خورد و حتی خاطرم هست که تلاش کردم به جبهه بروم، اما به خاطر جثه‌ام لو رفتم و نشد. به هر حال با روحیه آدم‌های آن دوره آشنا بودم و می‌دانستم هدفی جز حفاظت از ناموس و کیان کشور نداشتند و به همین دلیل شیفتگی و شاعرانگی خاصی در رفتار فردی و اجتماعی شان وجود داشت. من با آدم‌های آن روزها آشنا هستم و تمام سعی‌ام را کردم که بتوانم نقشم را به شایستگی به تصویر بکشم.

الان اطلاع دارید که چاپ این کتاب در چه تیراژی است؟

نه، اوایل ساخت این تیزر چون قضیه گرم بود به من اطلاع‌رسانی می‌کردند و می‌دانستم تجدید چاپش به یازدهم و دوازدهم هم رسیده، اما الان هیچ خبری ندارم.

نویسندگان ایرانی و خارجی محبوب شما چه کسانی هستند؟

نویسنده خارجی محبوب من هاینریش بل آلمانی است که کتاب «عقاید یک دلقک» او، رمانی بی‌نظیر است که برنده جایزه ادبی نوبل شده و من سال‌هاست خواندنش را به بقیه پیشنهاد می‌کنم. در بین نویسندگان ایرانی هم از آنجا که بیشتر در حوزه نمایش با نویسندگان ایرانی آشنا هستم، به نظرم اکبر رادی همیشه استادی هستند که نمایشنامه‌هایشان بی‌نظیر است.

ماهیت سینما باعث می‌شود این رسانه همخوانی بیشتری با ادبیات داشته باشد و متداول است که هنرمندان سینما با کتاب و کتابخوانی بیشتر مانوس باشند، اما در سال‌های اخیر این اتفاق کمتر می‌افتد و لااقل در همین دو دهه گذشته می‌بینیم که در فیلم‌های ایرانی خبر زیادی از اقتباس نیست. به نظر شما نا آشنایی سینماگران با کتاب چه صدماتی را به بدنه سینما وارد می‌کند؟

شما صدمات وارده را در آثار سینمایی که به مردم عرضه می‌شود، بررسی کنید. اطمینان داشته باشید فاصله سینماگران از کتاب و کتابخوانی در دهه بعدی به شکل هولناکی خودش را نشان می‌دهد. چون سینما و ادبیات همیشه دوشادوش هم جلو رفته‌اند، اما با حضور فیلمنامه نویسان نابلد و هزینه تولید بالا که حق مولف را سنگین تر می‌کند، دیگر کمتر کسی سراغ اقتباس‌های ارزشمند می‌رود. در این بین البته به نظرم بازیگران مطالعه بیشتری نسبت به سایر صنوف سینمایی دارند. چون حداقل به ناچار هم که شده فیلمنامه را می‌خوانند.

پس در واقع یکی از راه‌‌هایی که می‌‌تواند سینمای ما را متعالی کند ادبیات است.

ببینید، سینما از آغاز پیدایش آن در جهان با هنرهای دیگر ارتباطی نزدیک داشته، زیرا سینما ظرفیت بهره‌جویی از سایر هنرها اعم از موسیقی، نقاشی، تئاتر و... را دارد، اما رابطه سینما و ادبیات بسیار عمیق و گسترده است. من همیشه قضیه‌ای را برای دوستان مثال می‌زنم با این مضمون که یک سرباز زمانی که وارد حیطه تخصصی‌اش می‌شود نیاز به اسلحه دارد و اسلحه نیاز به فشنگ. اگر بخواهیم این قضیه را در حوزه فرهنگ لحاظ کنیم ما سربازان فرهنگی هستیم که اسلحه‌مان شغل است و در خشاب‌گذاری نیاز به دایره لغات داریم که این تسلط بر دایره واژگان جز با مطالعه از هیچ طریق دیگری امکان‌پذیر نیست.

درباره «دختر شینا»

کتاب «دختر شینا» یکی از آثار سوره مهر با موضوع خاطرات زنان و در فضای دفاع مقدس است که با قلمی روان به روایت زندگی قدم‌خیر محمدی کنعان، همسر سردار شهید حاج ستار ابراهیمی
می‌پردازد.

قدم‌خیر محمدی کنعان، راوی کتاب در ۱۴ سالگی با ستار (صمد) ابراهیمی ‌هژیر ازدواج می‌کند و صاحب پنج فرزند می‌شود. او در 24 سالگی شوهرش را در جنگ از دست می‌دهد و از آن زمان با وجود پنج فرزند ازدواج نکرد و به تنهایی فرزندانش را بزرگ کرد.

ساناز قنبری

سینما