خون خاشقجی و سرنوشت بن سلمان

آمریکا در موضعگیری خود در قبال قتل جمال خاشقجی دچار یک پارادوکس کاملا آشکاری شد که این امر خشم افکار عمومی بویژه مخالفان دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا را برانگیخت.

رئیس‌جمهوری آمریکا در اظهارنظری کاملا ناپخته مدعی شد که آمریکا نمی‌‌تواند به‌خاطر قتل یک روزنامه‌نگار سعودی همکاری تسلیحاتی پر سودخود را با عربستان قطع کند.

همچنین ترامپ تاکید کرد که عربستان در تقابل با نفوذ منطقه‌ای ایران به‌عنوان خاکریز اول ایالات متحده تلقی می‌شود.

این موضعگیری خشم نخبگان غرب و نیز اعضای حزب دموکرات آمریکا را به‌دنبال داشت و سیل انتقادها را متوجه ترامپ وتیم سیاسی وی کرد. عربستان سعودی نیز به‌صورتی کاملا ناشیانه تلاش کرد تا قتل جمال خاشقجی را انکار کند اما پس از 20 روز سکوت، تحت‌فشار افکارعمومی مسؤولیت قتل این روزنامه‌نگار سعودی را به‌عهده گرفت.

اما این توجیه غیرمنطقی مقامات سعودی که خاشقجی در نتیجه یک درگیری با عوامل کنسولگری عربستان در استانبول به قتل رسیده است، افکار عمومی را قانع نکرد.

رجب طیب‌اردوغان رئیس‌جمهوری ترکیه نیز در اقدامی غیرمتعارف شخصا در پارلمان ترکیه حضور یافت وجزئیات قتل جمال خاشقجی را تشریح کرد .

رئیس‌جمهوری ترکیه بر این موضوع تاکید کرد 18 نفری که اقدام به قتل روزنامه‌نگار سعودی کردند باید برای محاکمه به ترکیه تحویل داده شوند. کشورهای اروپایی موضعی شفاف‌تر نسبت به قتل خاشقجی اتخاذ کردند و بشدت دولت عربستان را به‌خاطر ارتکاب این جنایت مورد انتقاد قرار دادند و تهدید کردند که فروش سلاح به این کشور را متوقف
خواهند کرد.

مجموعه این رخدادها ونیز فشار برخی سناتورهای آمریکایی، دونالد ترامپ را ناچار ساخت موضعگیری شفاف‌تری اتخاذ کند و انگشت اتهام را مستقیما متوجه محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سازد. اینک محمد بن سلمان ولیعهد عربستان در قفس اتهام قرار گرفته و جایگاه خود را به‌عنوان تصمیم‌گیرنده اصلی مسائل داخلی و خارجی عربستان از دست می‌دهد .

به موازات این اتفاقات عبد ربه منصور هادی رئیس‌جمهور مستعفی یمن سریعا ریاض را به قصد واشنگتن ترک کرد که این سفر ناگهانی گمانه‌زنی‌هایی را درخصوص سرنوشت جنگ عربستان علیه ملت یمن را به همراه داشت.

به موجب این گمانه‌زنی‌ها این احتمال وجود دارد که پادشاه عربستان با اشاره آمریکا ولیعهد و فرزند ماجراجوی خود یعنی محمد بن سلمان را بر کنار، و شخص دیگری را جایگزین کند.

همچنین ولیعهد جدید عربستان تلاش خواهد کرد خود را به قطر نزدیک سازد و زمینه یک آشتی و همکاری سیاسی پایدار میان ریاض و دوحه را فراهم کند. موضوعی که این گمانه‌زنی‌ها را تقویت کرده اظهارات اخیر خالد الفالح وزیر نفت عربستان سعودی بود که کمتر مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت .

الفالح اخیرا در یک موضعگیری جدید اعلام کرد اگر آمریکا تحریم‌های نفتی علیه ایران اعمال کند عربستان قادر نخواهد بود کمبود بازار نفتی را جبران کند.

این موضعگیری با ادعاهای قبلی مقامات عربستان که بارها اعلام کرده بودند در صورت تحریم نفتی ایران توسط آمریکا، عربستان قادر است این کمبود را برطرف کند کاملا در تضاد است. لذا به نظر می‌رسد قتل جمال خاشقجی یک سناریوی کاملا هالیوودی باشد که دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در آستانه بر گزاری انتخابات میاندوره‌ای کنگره آمریکا قصد دارد آن را عملیاتی کند.

تجربه نیز نشان می‌دهد آمریکا در هر مقطعی دوستان خود را در بزنگاه‌های سیاسی، قربانی می‌کند و اکنون نوبت محمد بن سلمان نیز فرا رسیده تا قربانی سیاست‌های آمریکا شود.

حسن هانی‌زاده

کارشناس مسائل غرب آسیا