تو اول بگو با کیان زیستی من آن گه بگویم که تو کیستی

یکی از راه‌ها اما بررسی روند و محتوای مطالعاتی آدم‌هاست. خیلی هم روش دموکراتیک و غیرفضولانه‌ای است! لازم نیست در پستوها و لحظات خصوصی سوژه‌تان سرک بکشید و آرامشش را به هم بزنید تا به او بگویید چه کاره است و باید در مواجهه با مشکلات چه کار کند. ماجرا می‌تواند این طور پیش برود که شما به کتابخانه شخصی سوژه‌تان دسترسی پیدا کنید. حالا این‌که چطور این دسترسی را پیدا کنید خودش مساله‌ای است. در مواردی اما خود سوژه‌ها کتابخانه‌شان را به صورت عمومی در معرض دید شما قرار می‌دهند. مثلا یک‌بار اگر گذرتان به قم افتاد حتما سری به کتابخانه شخصی آیت‌ا... مرعشی بزنید. حتما پیش از این‌که به آنجا برسید گمان می‌کنید مشخص است یک روحانی چه کتاب‌هایی خوانده و چه آثاری را در کتابخانه‌اش گرد آورده‌ است؛ کتاب‌های حوزوی و مذهبی، تاریخ تشیع و کتاب‌های ترویج دین. درست است همه اینها هست، اما ماجرا فقط به اینها خلاصه نمی‌شود. بروید و ببینید که آیت‌ا... مرعشی علاوه بر کتاب‌های معمول یک روحانی چه گنجینه‌ای از کتاب‌های حوزه ادبیات دارد. علاوه بر خود کتاب‌ها، روایتی که او ابتدای هر کتاب از محل خرید کتاب، این‌که پول تهیه کتاب را از کجا آورده و اینها نوشته و بعدالتحریری هم بر برخی کتاب‌ها نوشته و نظرش یا انتقادش را به آن اثر اعلام کرده است. اگر هم گذرتان به کاشان افتاد به خانه تاریخی کاج بروید که کتابخانه شخصی منوچهر شیبانی، شاعر و نقاش کاشانی را در دل خود جای داده و البته کتاب‌های کتابخانه شخصی عبدالرحیم جعفری بنیانگذار انتشارات امیرکبیر را هم در همین خانه می‌بینید. البته حواس‌تان باشد که محتوای همه کتاب‌ها را لزوما به پای «باور»های سوژه‌های‌تان نگذارید. ابتدا گفتیم که برای پی‌بردن به روحیات، باورها، عادت‌ها و علایق آدم‌ها می‌شود به کتاب‌هایی که در کتابخانه‌شان نگه می‌دارند سر بزنید. اما این را بدانید که ماجرا در رابطه با «باور»ها لزوما منطبق نمی‌تواند باشد. فرض بگیرید شما کتاب‌هایی درباره شناخت فاشیسم دارید آیا شما لزوما باور به فاشیسم دارید ؟ معلوم است که نه! آنها را دارید تا با خواندنشان به شناختتان از این باور بیفزایید. به هر حال، کتاب‌ها به ما می‌گویند چه در سر شما می‌گذرد.

صابر محمدی

ادبیات و هنر