افزایش نگرانی‌ها درباره سرنوشت «عیسای بحرین»

مردم بحرین طی دو شب گذشته با برگزاری تظاهرات گسترده در برخی مناطق، حمایت خود را از رهبر نهضت اسلامی این کشور اعلام کردند. تظاهر‌کنندگان با سر دادن شعارهایی علیه آل‌خلیفه اعلام کردند تا پای جان به حمایت خود از شیخ عیسی ادامه داده و با وی ابراز همبستگی خواهند کرد. به گفته منابع رسانه‌ای این تظاهرات‌ها عمدتا در مناطق «ابوصیبع»، «الشاخوره» و «کرانه» برگزار شده است. از سوی دیگر جمعیت معارض الوفاق و ائتلاف جوانان انقلاب 14 فوریه در بیانیه‌های جداگانه‌ای اعلام کردند دولت بحرین مسئول سلامت و جان آیت‌ا... عیسی قاسم است. این اعتراضات و ابراز نگرانی‌ها پس از آن بیان می‌شود که بعضی خبرها حکایت از احتمال انتقال شیخ عیسی قاسم به لندن داشت.

جزئیات ماجرا

دو روز پیش وزیر خارجه بحرین در پیامی توییتری نوشت دولت با انتقال شیخ عیسی قاسم برای درمان به خارج از کشور موافقت کرده است. خالد بن احمد آل‌خلیفه، همچنین فاش کرد آیت‌ا... عیسی قاسم بنا به دستور مستقیم «حمد بن عیسی» پادشاه بحرین برای درمان بیماری‌اش به لندن منتقل خواهد شد. درهمین رابطه روزنامه الکترونیکی «رأی‌الیوم» به نقل از برخی منابع پزشکی آگاه نوشت شیخ عیسی قاسم به بیماری سرطان مبتلا شده اما بیماری وی در مراحله اولیه قرار دارد. به همین دلیل قرار است طی روزهای آینده وی برای یک سفر درمانی به لندن اعزام شود. از خرداد سال ۱۳۹۵ دولت بحرین پس از سلب تابعیت آیت‌ا... عیسی قاسم، شهرک «الدراز»، محل سکونت وی را به محاصره خود درآورده و از سال گذشته نیز دادگاه بحرین وی را به بازداشت خانگی محکوم کرد. از همان زمان به بعد وضعیت جسمانی آیت‌ا... وخیم شد و سال گذشته نیز پس از انتقال به بیمارستان تحت عمل جراحی قرار گرفت.

گمانه‌زنی‌ها

در این میان برخی ابراز نگرانی کرده و می‌گویند ممکن است مساله وخامت حال شیخ عیسی قاسم بهانه‌ای از سوی رژیم حاکم برای تبعید ناخواسته او باشد. درهمین رابطه سعید الشهابی، یکی از چهره‌های مخالف بحرینی نیز نسبت به فشارها علیه آیت‌ا... عیسی قاسم برای خروج از بحرین هشدار داده و گفته است: آیت‌ا... عیسی قاسم قبلا به چنین فشارهایی جواب رد داده بود. شیخ عیسی قاسم بَحرانی یکی از روحانیون سرشناس و مبارز بحرینی است. او در روستای الدراز نزدیکی منامه پایتخت کنونی بحرین‌زاده شد. تحصیلات دینی خود را در شهرهای نجف و قم پی گرفت و سپس به بحرین بازگشت. شیخ عیسی از بنیانگذاران «جمعیت بیداری اسلامی» در سال ۱۳۵۰ بحرین بود. او برای مدتی به نمایندگی مجلس برگزیده شد و این اواخر نیز به عنوان امام جمعه بحرین فعالیت می‌کرد. پس از آن که حمد بن عیسی آل‌خلیفه پادشاه بحرین مخالفان شیخ عیسی قاسم را اندک خواند، به دعوت او تظاهراتی با عنوان «لبیک یا بحرین» با حضور بیش از نیم‌میلیون نفر در منامه برگزار شد. رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیت‌ا... شیخ عیسی قاسم را «ستاره‌ای در آسمان تشیع» توصیف نموده و فرمودند: «اینجانب به وجود شیخ افتخار می‌کنم ». همچنین آیت‌ا... محمدتقی مصباح یزدی درباره شیخ عیسی قاسم گفته است: «من پیش از سفرم به بحرین، شیخ عیسی را که از اعضای مجمع جهانی اهل بیت(ع) و نماینده آیت‌ا... خامنه‌ای مدظله العالی بودند، می‌شناختم. سابقه آشنایی من با ایشان به جلسات مجمع و حضور ما در آنجا بازمی‌گردد و من هیچ‌گاه جز علم و تقوا و پرهیزگاری چیزی از ایشان ندیدم و با هیچ یک از علمای بحرین به اندازه شیخ عیسی آشنا نیستم و نمی‌توانم آنها را با شیخ عیسی مقایسه کنم.» به دلیل مبارزات ممتد شیخ عیسی، رژیم بحرین در ۳۱ خرداد ۱۳۹۵ در بیانیه‌ای با استناد به بند (ج) ماده دهم قانون تابعیت بحرین، سلب تابعیت شیخ عیسی قاسم را اعلام کرد. سلب تابعیت وی در ایران، عراق، کویت، لبنان و سایر کشورهای اسلامی بازتاب گسترده‌ای داشت.

تبعید محترمانه؟

حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل خاورمیانه، در گفت‌وگو با جام‌جم معتقد است شاید نیات دیگری نیز در صدور مجوز انتقال شیخ عیسی به خارج وجود داشته باشد و حکام بحرینی بخواهند با یک تیر دو نشان بزنند. به گفته وی، «اکنون که وضع جسمانی شیخ عیسی به دلیل فشارهای روانی و محدویت‌های سنگین وضع شده بشدت متزلزل شده است، به نظر می‌رسد رژیم آل‌خلیفه از ترس واکنش مردم کشورش و نیز افکار عمومی منطقه و جهان اسلام ناچار شده با انتقال ایشان به خارج از کشور موافقت کند.» هانی‌زاده درعین حال معتقد است حمایت قدرت‌های جهانی از جمله آمریکا و انگلیس و متحدان آنها از بحرین باعث شده رژیم بحرین در سال‌های اخیر آنقدر به خود مطمئن باشد که چندان نگران نظر افکار عمومی نباشد، در نتیجه ممکن است انگیزه‌های دیگری نیز در صدور دستور انتقال شیخ عیسی به خارج دخیل باشند. وی می‌گوید: «این احتمال وجود دارد که دولت بحرین اجازه ندهد شیخ عیسی در آینده به بحرین برگردد و به عبارتی ایشان را به صورت محترمانه تبعید کند.». این کارشناس مسائل خاورمیانه معتقد است باید نهادهای بین‌المللی و حقوق بشری تلاش کنند تضمین‌هایی در خصوص امکان برگشت شیخ عیسی به وطن خویش اخذ کنند.

علی باقری

بین‌الملل