توسعه کشت گیاهان دارویی، زمینه ساز اشتغال و صادرات

به گزارش ایرنا، بررسی‌های علمی در ایران نشان می‌دهد که حدود 8 هزار گونه گیاهی در کشور شناسایی شده است که از این تعداد بیش از 2 هزار و 400 گونه دارای خواص دارویی، عطری، ادویه ای، آرایشی و بهداشتی هستند، بنابراین ظرفیت و توانایی منحصر به فردی در کشور وجود دارد که می‌توان از آن به خوبی بهره برد و با برنامه‌ریزی علمی علاوه برحفظ، احیاء، توسعه و اصلاح آنان، به بهره برداری اصولی و پایدار از این منابع پرداخت.

بنا به اظهار دست اندارکان امور کشاورزی و تأکید براینکه توانمندی خوبی برای تولید گیاهان دارویی در کشور وجود دارد، افزایش کشت و تولید گیاهان دارویی کمک خوبی برای توسعه صادرات غیرنفتی است. بر اساس اعلام مسئولان صادرات اینگونه محصولات تنها در سال 94 حدود 100 میلیون دلارارز آوری داشته است.

گیاهان دارویی از دیرباز مورد توجه انسان قرار گرفته است، این گیاهان قرن‌های متمادی تنها وسیله درمان بیماری‌های انسان‌ها بوده و از حداقل ضرر و زیان برخوردار است.

امروزه مزایای فراوان گیاهان دارویی و ضرر و زیان محدود آن نسبت به داروهای شیمیایی موجب توجه و مصرف بیشتر این گیاهان در جوامع مختلف شده است.

گیاهان دارویی به عنوان یک منبع خدادادی باید مورد توجه قرار گیرد و علاوه بر توجه ویژه باید برای حفظ و گسترش آن نیز اهتمام ورزید.

دستیابی به توسعه پایدار از اهداف مهم کشاورزی بویژه در مناطق خشک و نیمه خشک به حساب می‌آید، استفاده از گیاهان دارویی با توجه به ظرفیت‌های اقلیمی خاص ایران، یکی از راه‌های استفاده بهینه از مزیت‌های موجود در کشور است.

گیاهان دارویی در ایران قدمتی دیرینه دارند و در گذشته برای انواع بیماری‌ها از آنها استفاده می‌شد. ضمادهای بسیاری نیز از این گیاهان وجود دارد. هنوز هم برخی از داروها با منشاء گیاهی تولید شده و به بهره برداری می‌رسد علاوه بر این به دلیل جغرافیای ایران و اقلیم متفاوت در چهار گوشه کشور امکان کاشت و تولید این نوع گیاهان در گوشه و کنار کشور و در همه فصول وجود دارد.

تولید گیاهان دارویی خود به منزله به کارگیری و فعال‏سازی ظرفیت‏های نهفته در کشور و استفاده از توان سرزمینی است. ایران رویشگاه اصلی بسیاری از گونه‌های دارویی با ارزش می‏باشد که سازگاری مناسبی با محیط داشته و عملکرد و مواد موثره نسبتاً بالایی دارند و از نظر درآمد و اشتغال مقرون به صرفه هستند.

متخصصان حوزه کشاورزی معتقدند که کشت گیاهان دارویی در کاهش واردات داروها و خروج ارز از کشور نیز موثر است که سرجمع این اقدامات در حوزه‌های مختلف تحقق بخش اقتصاد مقاومتی مورد تاکید و نظر مقام معظم رهبری است.

صادرات گیاهان دارویی و فرآورده‌های آن نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه سرمایه‌گذاری در صنایع گیاهان دارویی دارد، کشت گیاهان دارویی با هدف صادرات، رونق اقتصادی، ایجاد اشتغال دربین کشاورزان و جلوگیری از نابودی این سرمایه ارزشمند در دولت تدبیر و امید مورد توجه جدی قرار گرفته است.

توسعه همه جانبه گیاهان دارویی در عرصه‌های طبیعی مستعد ایران، نیازمند تدوین راهکارهای علمی و عملی کاشت، داشت و برداشت، ایجاد صنایع تبدیلی، بازار منسجم فروش و صادرات و حمایت دولتی است.

گیاهان دارویی به دلیل آستانه تحمل بالا در برابر تنش‌های محیطی و نیاز کم به منابع آبی، برای کشت در شرایط سخت اقلیمی مناسب هستند.

در سال‌های اخیر، برداشت بی رویه آب از منابع زیر زمینی که موجب کاهش منابع آبی در دسترس کشاورزان شده است و همچنین تغییرات به وجود آمده در کشور توجه کارشناسان بخش کشاورزی را به سمت استفاده از گیاهان کم آب بر و دارای ارزش افزوده جلب کرده است. وجود ارقام مختلف گیاهی، بانک‌های ژنی غنی و همچنین تعریف چهار فصل به معنای حقیقی که لازمه رشد هر گیاهی است، توانسته است بستر مناسبی برای رشد و پرورش گونه‌های مختلف گیاهان دارویی ایجاد کند.

طبیعت منبع اصلی تولید مواد اولیه در محصولات گیاهی است بنابراین گسترش آن باید در اولویت قرار گیرد، با حفظ طبیعت گونه‌های ژنتیکی خاص نیز رشد پیدا می‌کنند و با کشت گونه‌های مختلف گاهی دیگر مشکل تولید محصولات یا مواد اولیه آنها را نخواهیم داشت.

افزایش روزافزون جمعیت و در نتیجه افزایش تقاضا برای کاربرد گیاهان دارویی باعث تولید اقتصادی گیاهان دارویی می‌شود، از این رو ضروری است که در راستای به کارگیری هر چه بیشتر از گیاهان دارویی از علم محققان کشور بهره گرفت تا حداکثر استفاده از صنعت گیاهان دارویی صورت گیرد.

گیاهان دارویی می‌توانند نقش بسیار موثر و تعیین کننده ای در اقتصاد کشور داشته باشد و مصداق واقعی اقتصاد مقاومتی باشند، چرا که سرعت بخشیدن به جریان تبدیل علم به ثروت با تجاری سازی فناوریهای داخل کشور می‌تواند صنایع متعددی را راه اندازی کرده و به طور مستقیم و غیر مستقیم در بهبود وضعیت اقتصادی کشور ایفای نقش کند.

بنابراین هدایت ثروت به سمت بازار و اقتصاد با ثبات و روبه رشد گیاهان دارویی در بخش‌های مولد و حامی سلامت محیط زیست می‌تواند تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی را به دنبال داشته باشد.

همه ساله با شروع فصل بهار و رویش گیاهان مرتعی، افراد سودجو با دستبرد به طبیعت و برداشت بی رویه از گیاهان مرتعی خوراکی و دارویی اقدام به تخریب طبیعت نموده و گونه‌های گیاهی را با خطر انقراض روبه رو می‌کنند. توسعه سرمایه‌گذاری در زمینه صنایع گیاهان دارویی در وهله اول منوط به زمینه‌سازی و توسعه استفاده از گیاهان دارویی و فرآورده‌های آن در داخل کشور است.

غنی تولید گیاهان داروئی در ایران از سابقه بالایی برخوردار است و با توجه به اقلیم و شرایط آب و هوایی مناسب در کنار دانش فنی تولید گیاهان دارویی افزایش یافته، که با توجه به پیشرفت، نیازمند توجه است.

طبق آمار وزارت بهداشت، حدود 3 درصد مردم ایران از داروهای گیاهی و 97درصد از داروهای شیمیایی استفاده می‌کنند. طبق آمار حدود 150 نوع داروی گیاهی و 4 هزار و 200 نوع داروی شیمیایی در بازار ایران موجود است. آمار مصرف گیاهان دارویی در دنیا نشان می‌دهد که 80درصد از 6میلیارد نفر جمعیت دنیا از داروهای گیاهی استفاده می‌کنند.

معاون وزیر جهادکشاورزی و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج وزارت جهاد کشاورزی گفت که 400 میلیون دلار گیاهان دارویی از کشور به خارج صادر می‌شود که 80 درصد آن زعفران است.

اسکندر زند در نشست بررسی مشکلات بخش کشاورزی و وضعیت تولید و صادرات گیاهان دارویی در مرکز آموزش عالی امام خمینی(ره)مشکین دشت فردیس، افزود: کشور ایران از نظر گیاهان دارویی ظرفیت‌های بسیار بالایی دارد و آموزش در این حوزه می‌تواند آنها را اثر بخش تر کند.

وی ادامه داد: طرح آموزش جامع تولید گیاهان دارویی مورد توجه معاون امور علمی، فرهنگی و اجتماعی سازمان برنامه و بودجه کشور قرار گرفت تا از این طریق بتوانیم آموزش بهره برداران را در حوزه گیاهان دارویی با کیفیت بهتری از سال آینده آغاز کنیم.

رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج وزارت جهاد کشاورزی گفت: یکی از مشکلات آموزش عالی در دنیا و ایران تربیت فارغ التحصیلان کارآفرین است که البته نمونه‌هایی در این مرکز تربیت و شغل ایجاد می‌کنند. زند افزود: وزارت جهاد کشاورزی این آمادگی را دارد تا همه مراکز آموزشی جهاد کشاورزی را که عمدتا مشغول آموزش کاردان‌ها و کشاورزان می‌شوند، به سمت کارآفرینی هدایت کند.

وی اظهار داشت: هدف اصلی در این مراکز آموزش بهره برداران است که حدود 100 نفر از بهره برداران دوره آموزش گلخانه را می‌گذرانند. طرح آموزش جامع حوزه گیاهان دارویی نیز یکی از طرح‌های اقتصاد مقاومتی و اولویت دار وزارت جهاد کشاورزی است.

معاون امور علمی، فرهنگی و اجتماعی سازمان برنامه و بودجه کشور نیز گفت: یکی از آفت‌های بزرگ برای ذخیره ژنتیک گیاهان دارویی این است که مرتب توسط افراد سودجو در طبیعت تخلیه می‌شود.