ماجرای بحران و فوق بحران!

بتازگی در بحث مقابله با گرد و غبار و ریزگردها، حتی درباره مواجهه با مسأله کم‌آبی استفاده از این عبارت را زیاد می‌شنویم که شوربختانه در جراید نیز گاهی به چشم می‌خورد. ساخت این گونه واژه‌ها به هیچ وجه معنی روشنی ندارند، اما گویندگان آنها با استفاده از این ترفند عملا مسئولیت را به‌عهده عظمت بحران می‌اندازند و تا حدود زیادی خود را از پذیرفتن مسئولیت و عواقب ناخواسته آن مبرا می‌دانند. بحران، خود شامل طیف کامل ناهنجاری‌ها از پایین‌ترین تا بالاترین سطوح را شامل می‌شود.

متاسفانه باید اعتراف تلخی کنیم و آن این که ما تعریف بحران را نمی‌فهمیم، وگرنه اندک بحران یا فوق بحران معنی معتبری نمی‌تواند داشته باشد.

اجازه دهید تعریف دقیق بحران و مدیریت بحران را بر اساس جمع‌بندی تعاریف بین‌المللی از کتاب «مدیریت بحران زلزله» اینجانب همین‌جا ذکر کنم: «بحران، حادثه‌ای است که به‌طور طبیعی یا توسط بشر به صورت ناگهانی یا فزاینده به‌وجود آید و سختی و مشقتی را به جامعه انسانی تحمیل نماید که جهت رفع آن نیاز به اقدامات اساسی و فوق‌العاده باشد. مدیریت بحران، علمی کاربردی است که ازطریق مشاهده سیستماتیک بحران‌ها و تجزیه و تحلیل آنها در جست‌وجوی یافتن ابزاری است که از طریق آنها بتوان از بروز بحران‌ها پیشگیری کرد یا هنگام بروز در خصوص کاهش آثار آن، آمادگی لازم، امدادرسانی سریع و بهبود اوضاع اقدام کرد.»

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، بحران بالا و پایین ندارد و فقط وسعت و منطقه درگیر کم و زیاد می‌شود!

دکتر فریبرز ناطقی‌الهی

استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله و متخصص حوزه مقاوم‌سازی و مدیریت بحران زلزله