4 دهه رشد پرشتاب ایران در علم

بر اساس گزارش مؤسسه نیچر ایندکس، جمهوری اسلامی ایران در دهه گذشته با 22 درصد نرخ رشد سالانه در مقایسه با سایر کشورهای جهان بزرگ ترین جهش علمی را در حوزه ‏های علوم، فنی و مهندسی داشته است.

به گزارش جام‌جم و به نقل از پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) دکتر محمدجواد دهقانی سرپرست ISC گفت: یکی از اساسی‌ترین مؤلفه‌ های سنجش میزان استقلال و قدرت هر کشور، توانایی های علمی آن کشور است. ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به خصوص در دو دهه گذشته، روند پرشتابی را در جهت دستیابی به علوم و دانش نوین آغاز کرده است. سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام یادآور شد: در همین خصوص سرمایه‌گذاری‌های جدی روی فناوری راهبردی مانند سلول‏ های بنیادی، انرژی‏های نو، زیست فناوری، فناوری میکروالکترونیک، هوافضا، فناوری نانو، طب ایرانی، گیاهان دارویی انجام داده که در نهایت به بالندگی ایران در این علوم منتج شده است و امروز نام ایران در بسیاری از علوم راهبردی در کنار کشورهای برتر جهان
قرار گرفته است.

وی ادامه داد: پس از گذشت حدود 39 سال از انقلاب اسلامی در ایران، موسسه‌های معتبر علمی در جهان، رشد این کشور در عرصه‌‏ علم و فناوری را در
39 سال اخیر پرشتاب ارزیابی کردند. براساس گزارش اخیر مؤسسه نیچر ایندکس که در 4 بهمن 1396/ 24 ژانویه 2018 منتشر شد، جمهوری اسلامی ایران در دهه گذشته با 22 درصد نرخ رشد سالانه در مقایسه با سایر کشورهای جهان، بزرگ‌ترین جهش علمی را در حوزه‏های علوم، فنی و مهندسی انجام داده و مقام نخست را در حوزه‌های علوم، فنی و مهندسی در سطح جهان کسب کرده است.

وی تصریح کرد: به منظور نشان دادن دقیق رشد پرشتاب علمی ایران پس از انقلاب اسلامی، روند تولید علم در قبل و پس از انقلاب به طور مختصر بررسی می‌شود. روند تولید علم ایران، استخراج‌شده از پایگاه استنادی (Web of Science (WOS نشان می‌دهد تعداد مدارک ثبت شده از حدود 500 مدرک در سال 57 به بیش از 47 هزار مدرک در سال 96 رسیده است. ایران در سال 57 با سهم و مشارکت 095/0 درصد در تولید علم دنیا در رتبه 43 دنیا قرار داشت و سال 96 با میزان مشارکت حدود 9/1درصد در جایگاه 16 دنیا قرار گرفته است؛ بنابراین تولید علم و تعداد مدارک ثبت شده در این مدت بیش از 90 برابر و نیز مشارکت ایران در سطح بین‌المللی در تولید علم در این مدت
20 برابر شده است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام افزود: محاسبه نرخ رشد در 20 سال اخیر نشان می‏دهد میزان رشد سالانه برابر با 5/21 درصد بوده است. به طور خاص در سال‏های 2015 و 2016 این روند رشد، شتاب بیشتری گرفته است. چنانچه در سال 2012، تعداد 30هزار و 938 مدرک در WOS برای ایران ثبت شده است که این رقم در پایان سال 2016 به 47هزار و 781 مدرک رسیده است و طی چهار سال گذشته، 16هزار و 843 مدرک به تعداد مدارک ایران نسبت به سال 2012
اضافه شده است.

وی ادامه داد: همچنین بر اساس گزارش اخیر مؤسسه بین‏المللی نیچر ایندکس، جمهوری اسلامی ایران در دهه گذشته بیشترین رشد را در حوزه ‏های مختلف علوم و فنی و مهندسی داشته و در مقایسه با سایر کشورهای جهان، بزرگ‌ترین جهش علمی را در حوزه ‏های علوم، فنی و مهندسی انجام داده است، به‌طوری که مقام نخست را در جهان از نظر رشد علمی کسب کرده است.

دهقانی گفت: بر اساس آمار موجود از کل مقالات حوزه علوم، فنی و مهندسی در دهه گذشته، میزان رشد متوسط سالانه برابر با 6 درصد است؛ اما میان تمامی کشورهای جهان، جمهوری اسلامی ایران با 22 درصد رشد بیشترین جهش علمی را در کشورهای جهان کسب کرده است. پس از ایران، کشورهای چین و هند با 14 درصد جایگاه دوم را به خود اختصاص داده‏اند. کشورهای برزیل، کره جنوبی، استرالیا، اسپانیا، ایتالیا، روسیه و کانادا به ترتیب در جایگاه‌های بعدی این رتبه‌بندی قرار دارند.

وی در پایان گفت: هر چند تولید علم طی سالیان گذشته به‌عنوان مهم‌ترین معیار برای سنجش رشد و توسعه علمی مورد توجه قرار گرفته است، سیاست‌های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط رهبر معظم انقلاب محورهای با اهمیت دیگری را مورد تاکید قرار داده است. کسب مرجعیت علمی و فناوری در جهان، بهینه‌سازی عملکرد و ساختار نظام آموزشی و تحقیقاتی کشور، تحقق دانشگاه‌های اسلامی مبتنی بر مبانی و ارزش‌های اسلامی، افزایش درک اجتماعی از توسعه علم و فناوری، دیپلماسی علمی و مشارکت علمی با دنیا، افزایش اثربخشی اقتصادی دانشگاه‌ها و تبدیل علم به ثروت و قدرت با حفظ ارزش‌های اسلامی هسته اصلی سیاست‌های کلان علم و فناوری هستند که لازم است مورد نظر قرار گیرند.