حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
غلامعلی حداد عادل از عملکرد و برنامههای شورای تحول و ارتقای علوم انسانی میگوید
روزآمدی علوم انسانی و اسلامیسازی آموزش
لزوم ایجاد تغییر و تحول در مبانی علوم انسانی در نظام آموزشی کشور، نکتهای است که سالهاست مورد تاکید استادان علوم انسانی، ناظران فرهنگی و مسئولان قرار میگیرد. رهبر انقلاب نیز هر از گاهی این تاکید را دوچندان میکنند تا ماجرا با سویههای جدیتری دنبال شود.
صبح دیروز، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، میزبان نشستی بود که در همین رابطه برگزار شد؛ غلامعلی حداد عادل، به عنوان رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، به خیابان طالقانی آمده بود تا روبهروی خبرنگاران بنشیند و به پرسشهای آنها درباره چند و چونهای کار این شورا پاسخ دهد.
عمر 8 ساله تحول
تا مدتها ستاد شورای انقلاب فرهنگی وظیفه ارتقای مباحث مربوط به علوم انسانی را بر عهده داشت تا اینکه در سال 1388، با تمرکز بر موضوع لزوم ایجاد تغییر، شورای تحول و ارتقای علوم انسانی شکل گرفت.
غلامعلی حداد عادل، مرد فرهنگ و سیاست از گذشتهها یکی از پیگیران این تغییر بوده است. او که رئیس شورای تحول است، حرفهای خود را در نشست خبری اینطور شروع کرد: «یکی از مهمترین اهداف انقلاب فرهنگی تحول در محتوای کتابها و روشهای آموزش در دانشگاهها بود که از سال 59 در ستاد انقلاب فرهنگی و سپس در شورای عالی انقلاب فرهنگی مورد توجه قرار گرفت.»
حدادعادل با این مقدمه به تشکیل شورای تحول در سال 88 اشاره کرد و گفت: «در این سال، شورای عالی انقلاب فرهنگی با تمرکز بر علوم انسانی، شورایی به نام تحول و ارتقای علوم انسانی را با ترکیب 23 نفر از اشخاص حقیقی و حقوقی مانند معاونت آموزشی وزارت علوم و روسای دانشگاههای تهران و علامه که دو دانشگاه
شاخص در حوزه علوم انسانی هستند، تشکیل داد.»
اما قسمت مهمی از حرفهای آقای رئیس درباره هشت سالی بود که بر شورای تحول رفته است و همچنین برنامههای آینده. حداد عادل در این باره گفت: تاکنون در این هشت سال 146 جلسه برگزار شد که فلسفه آن این است که ما علوم انسانی را در دانشگاه به صورت آگاهانه انتخاب کنیم و اینطور نباشد که هر اندیشهای از هر جای دنیا به دست کسی رسید آن را ترجمه و دانشگاهها تدریس کنند.
تحول فقط اسلامیسازی نیست
حداد عادل در طول نشست مدام تاکید داشت که معنای ایجاد تغییر و تحول در علوم انسانی، تنها بر اسلامیسازی متکی نیست. او گفت: «شورای تحول و ارتقای علوم انسانی در چهار وزن اسلامی کردن علوم انسانی، بومیسازی، کارآمدی و روزآمدی فعالیت میکند». او در این باره رشته اقتصاد را مثال زد که تا کنون دانشجویان این رشته تنها دو واحد درباره اقتصاد ایران میخواندند که آن هم اختیاری بوده است و حالا طی تلاشهای شورای تحول، به شش واحد اجباری ارتقا پیدا کرده است؛ حدادعادل از این مثال برای اثبات این حقیقت استفاده کرد که ایجاد تحول، تنها به معنای اسلامیسازی نبوده، بلکه در مواردی بر بومیسازی و کارآمدکردن مبتنی بوده است.
شورای تحول دقیقا چه میکند؟
اما شاید برای شما هم سوال باشد که شورای تحول و ارتقای علوم انسانی دقیقا چه میکند و چه وظایفی را در این زمینه بر عهده گرفته است. حداد عادل در این باره پاسخ مبسوطی آماده داشت. او گفت: «فعالیتهای ما به چهار حوزه محدود میشود، برنامهریزی آموزشی که منجر به تألیف کتاب و تغییر محتوا خواهد شد، ارتباط با اساتید دانشگاهها، مسائل مربوط به دانشجویان و پایاننامهها و مقالات پژوهشی. شورای تحول و ارتقای علوم انسانی در هر یک از رشتههای علوم انسانی تغییرات مرتبط را به اساتید همان رشته واگذار کرده و اینطور نیست که شورا در هر رشتهای، خود تصمیم بگیرد البته در برخی رشتهها به دلیل نیاز جامعه، اولویت قائل شدهایم که از جمله آنها میتوان به علوم تربیتی، علوم فرهنگ، ارتباط و رسانه، علوم اجتماعی، روانشناسی، مدیریت، علوم تاریخی، حقوق و علوم اقتصادی اشاره کرد.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی گفت: «در مجموع 200 تا 300 نفر از اساتید دانشگاهها در این کارگروهها با شورای تحول و ارتقای علوم انسانی همکاری میکنند که نتیجه آن تصویب 65 برنامه برای دانشگاهها بود که تغییر برخی از آنها چند سال به درازا کشید. تاکنون نزدیک به 200 کتاب در رشتههای مختلف برای تألیف سفارش دادیم که تعدادی از آن چاپ شده و تعدادی در مراحل تألیف و انتشار است.»
حداد عادل تأکید کرد: «آنچه مد نظر ماست این است که تحول در علوم انسانی به شکل منطقی و عالمانه در دانشگاهها شکل بگیرد که هویت فرهنگی جامعه ما نشان داده شود. از طرفی هرچه بر پایه علوم انسانی غربی شکل گرفته را رد نمیکنیم یا بدون گفتوگو و بررسی آن را نمیپذیریم.»
او درباره تغییر سرفصلها گفت: «تحول در علوم انسانی یک امر مستمر است و قرار نیست یک پروژهای باشد که ظرف چند سال به انجام برسد و در مدتزمان چند سال باید تجدیدنظر شود.»
همه دکتر و مهندسند؛ علوم انسانی کجاست؟
یکی از جالب توجهترین سخنان حداد عادل در این نشست، حرفهایی بود که در رابطه با کاربردیکردن علوم انسانی بر زبان آورد.
به گزارش جامجم، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: «تلاش داریم تا علوم انسانی به قابلیتی برسد که مشکلات جامعه و کشور را حل کند. مثلا میتواند به معضل اعتیاد بپردازد. جای علوم انسانی در اداره کشور خالی است. مسئولان را ببینید؛ همهمان دکتر و مهندسیم! کجا میتوان سراغ داشت که یک مهندس بتواند مساله اعتیاد را مرتفع کند؟» در این قسمت آشکارا میشد تعصب فرهنگی حداد عادل را به عنوان سیاستمداری که همچنان دل در گروی علوم انسانی دارد دید.
حداد عادل در پاسخ به جامجم:
بهتنهایی نمیتوانیم تحول ایجاد کنیم
در بخشی از نشست خبری غلامعلی حداد عادل به عنوان رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، خبرنگار روزنامه جامجم از او پرسید: «شورای تحت ریاست شما، علاوه بر ایجاد تغییر لازم و واجب در تولید محتوای آموزشی علوم انسانی، آیا قرار است به ایجاد تحول در نظام آموزش عالی علوم انسانی نیز ورود کند و مثلا در اجراییات آموزشی از جمله شیوههای نوین تدریس روی آورد؟»
حداد عادل در پاسخ به این پرسش گفت: «همه مسئولیت ایجاد تغییر و تحول با ما نیست. هر چند نهایت تلاشمان را میکنیم که برای ایجاد تحول فراتر از تغییر سرفصلها و تولید محتوا، با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری هماهنگ باشیم. معاون آموزشی وزیر علوم، عضو شورای ماست. هر تصمیمی بخواهیم بگیریم با توجه به آییننامههای وزارت علوم خواهد بود. هرچند در همین مدت نیز علاوه بر تغییر سرفصلها برخی نظامها را نیز تغییر دادهایم. مثلا سعی کردهایم در برخی رشتهها، تشعب و گرایشها را از دوره کارشناسی به ارشد منتقل کنیم تا دانشجو به محض ورود مجبور به آموختن مسائل تخصصی نشود.»
گفت و گو
