پیشگیری فراموش‌شده مقابله با اعتیاد

نکته دیگری که لازم است در بررسی پدیده اعتیاد به آن توجه شود، این است که این معضل از زمان بروز در کشورهای گوناگون تا کنون در هیچ کشوری ریشه‌کن نشده و با توجه به شرایط اجتماعی مختلف، آمار مبتلایان به آن دچار تغییر شده است. گسترش این پدیده در سال‌های اخیر در ایران نیز به دلیل رشد زمینه‌های بروز آن یعنی مثلث فقر، بیکاری و طلاق است.

رویکرد درمان‌محور و کم‌توجهی به لزوم پیشگیری در برنامه‌های مقابله با اعتیاد نیز سبب شده که این برنامه‌ها تا کنون نتیجه‌ای که باید و شاید را در پی نداشته باشد. به‌عبارت دیگر، تمرکز اصلی نهادهای مجری این برنامه‌ها، درمان گرفتاران در دام اعتیاد بوده و به اندازه کافی در جهت پیشگیری از اعتیاد تلاش نشده است. این در حالی است که امروزه کشورهای موفق در مقابله با این پدیده شوم، نه فقط طرح‌های کارآمدی را در زمینه پیشگیری از اعتیاد اجرا می‌کنند، بلکه بر اساس مطالعات جامعه‌شناختی، روند چند سال آینده بروز این آسیب در جوامع خود را بررسی و برای مقابله با آن برنامه‌ریزی کرده‌اند.

اما ایران هنوز در مرحله پیشگیری به توفیق چندانی دست نیافته است، چراکه هنوز مردم بخصوص نوجوانان و جوانان به نحوی مطلوب درباره خطرات و آسیب‌های موادمخدر آگاه نشده‌اند و مهم‌ترین کاری که در زمان حاضر باید در زمینه کاهش احتمال ابتلا به مواد مخدر در کشور انجام شود، اطلاع‌رسانی مؤثر پیرامون خطرات این پدیده است.

مهم‌ترین نقطه ضعف ایران در امر پیشگیری از اعتیاد، کم‌تاثیر بودن برنامه‌هایی است که تاکنون برای افزایش آگاهی‌های عمومی در این زمینه اجرا شده است. در واقع مسئولان فرهنگی صرفا به تولید چند برنامه یا برگزاری چند همایش اکتفا کرده‌اند؛ در صورتی که زمانی مردم از سقوط به چاه اعتیاد مصون می‌مانند، که فرهنگ‌سازی در این زمینه در بستر جامعه اتفاق بیفتد.

دکتر همایون هاشمی

رئیس پیشین سازمان بهزیستی کشور