حزب الله قدرت نجات بخش - 5 احزاب راست و چپ در لبنان
تاریخ نشان می دهد که اولین نشانه های فعالیت حزبی در لبنان در دهه 30 میلادی بروز کرد.
این دو گرایش در واقع نماینده شخصیت های مورداعتماد مردم و رهبران سیاسی محلی بود که عمدتا بر پایه موقعیت این رهبران در حوزه قدرت و میزان جانبداری از نهادهای مختلف شکل گرفته بود.
در دهه های بعد احزاب و گروههایی در لبنان به وجود آمد که بیشتر منعکس کننده واقعیت های اجتماعی ، سیاسی لبنان و پیچیدگی در فاصله و مناقشات آن در شکلی سلطه جویانه ، عشایری ، طایفه گری و فرقه گرایی بودند.
سالهای دهه 40 و 50 میلادی دو حزب سیاسی سوسیالیست ترقیخواه به ریاست کمال جنبلاط رهبر دروزی ها و حزب ملی گراهای آزاد به رهبری کامیل شمعون پا به عرصه وجود گذاشتند و به عنوان دو حزب تاثیرگذار فعالیت های خود را ادامه دادند. در اواخر دهه 50 و دهه 60 فعالیت های احزاب ساسی دچار رکود شد و با شکست جنگ ژوئن 1967 اعراب از اسرائیل ، برخی احزاب ناسیونالیستی و مارکسیستی نظیر حزب بعث را به صحنه کشاند. در این دوره حزب بعث قدرت را در 2 کشور سوریه و عراق به دست گرفته بود. شعبه هایی از حزب بعث در پاره ای مناطق لبنان گشایش یافت.
احزاب دیگری بامرام مارکسیستی و الهام گیری از جنبش مقاومت فلسطین راه حزب بعث را در پیش گرفته و در لبنان جایگاهی برای خود دست و پا کردند. جنگ داخلی لبنان بویژه در سالهای اواخر دهه 70 و اوایل دهه 80 و مشخصا در آستانه اشغال لبنان توسط اسرائیل ، فعالیت احزاب سیاسی لبنان را به اوج رساند. در یک تقسیم بندی کلی از احزاب لبنان می توان این احزاب را بدین شکل تقسیم بندی کرد:
احزاب راستگرای لبنان
مسیحیت در زمان استعمار فرانسه امتیازاتی گرفت و پس از استقلال جانشین فرانسه شد.بخش عمده قدرت نظامی ، سیاسی و اقتصادی کشور در دست این اقلیت (مسیحیان) بود و برای نگهداری آن با دولتهای غربی بخصوص امریکا همکاری می کردند.
به طوری که در لبنان چهار حزب راستگرا وجود دارد:
حزب کتائب: این حزب در سال 1936 به صورت یک باشگاه ورزشی به رهبری پیرجمیل تاسیس شد.
نام این حزب از یک حزب اسپانیایی به رهبری فرانسیسکو فرانکو اقتباس شد. این نامگذاری نشان از ماهیت نظامی واحدهای محوری حزب دارد که در لباس فرم و آموزش نظامی متجلی است. اعتقاد به موجودیت لبنان و حاکمیت ملی ، استقلال کامل ، اعتقاد به آزادی های فردی و عمومی ، عدالت و برابری میان آحاد مردم و کوشش در راه تحکیم آزادی ها ازجمله اهداف این حزب محسوب می شود.
فالانژها که شاخه نظامی حزب کتائب بود در جنگهای داخلی لبنان علیه سازمان آزادیبخش فلسطین و شیعیان وارد میدان شد و در این ایام همکاری بسیاری با اسرائیل کرد. حزب کتائب پس از فراز و نشیب های فراوان نهایتا پس از امضای «موافقتنامه طائف» در زمان رهبری دکتر جورج سعاده ، بتدریج به سوی احزاب ملی لبنان متمایل شد.
حزب احرار (ناسیونال لیبرال): حزب ملی گرایان آزاد از سوی کامیل شمعون (رئیس جمهور اسبق لبنان) در سال 1958 تاسیس شد که مهمترین اصول این حزب شامل: عضویت لبنان در خانواده کشورهای عربی ، عضویت لبنان در سازمان ملل متحد و پایبندی به سنتهای تاریخی لبنانی بود که به اتباع این کشور امکان می داد تا بدون هیچگونه مشکل به آداب دینی و رسوم فرهنگی - اجتماعی خود مشغول باشند.
این حزب در جنگهای داخلی لبنان در اواسط دهه 1970 به همراه سایر احزاب دست راستی به مخالفت علیه حضور سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) پرداخت. همچنین با توافقنامه طائف مخالفت کرد.
حزب حراس الارز: الارز نام درختی است معروف در لبنان که همان درخت سدر است. حراس الارز یعنی پاسداران این درخت یا پاسداران لبنان.
اینان مسیحیان بسیار متعصبی هستند که صلیب بزرگی بر سینه خود نصب می کنند و خود را بازماندگان صلیبیون می دانند و عداوتی دیرینه با مسلمانان دارند. این حزب نیز همچون سایر احزاب مسیحی راست گرا در عین ارتباط خوبی که با دنیای عرب دارند با مسلمانان اعم از لبنانی و فلسطینی ، شیعه و سنتی اختلاف دارند.
حزب وعد: این حزب در پی وقوع عملیات نظامی (13 اکتبر 1990) علیه میشل عون ، توسط ایلی حبیقه (از اعضای سابق حزب فالانژیست ها) در بیروت و طی یک کنفرانس مطبوعاتی ولادت یافت و نسبت به توافقنامه طائف ، سیاست جانبدارانه ای را اتخاذ کرد. ایلی حبیقه در ژانویه 2002 در اثر انفجار بمبی در اتومبیلش کشته شد. ایلی حبیقه همان فرمانده سابق فالانژیستهاست که روزگاری به همراه شارون فلسطینیان را در اردوگاه های صبرا و شتیلا قتل عام کرد. طرفه آن که خود نیز پس از جان دادن حالتی همچون مقتولان فلسطینی ، سربه زیر و زانو در بغل داشت.
احزاب چپ لبنان
احزاب چپ لبنانی اغلب با سازمان های فلسطینی درآمیخته اند و حتی در طول جنگهای داخلی همه احزاب چپ و سازمان های چپ فلسطینی در جبهه واحدی به نام «حرکهالوطنیه» به رهبری »کمال جنبلاط» متحد شدند.
مهمترین احزاب چپ در لبنان عبارت است از: حزب شیوعی: بزرگترین حزب چپ لبنانی حزب کمونیست (شیوعی) و طرفدار شوروی سابق و به رهبری یک فرد مسیحی به نام «جورج حاوی» است.
حزب سوسیالیست ترقیخواه: این حزب که توسط کمال جنبلاط رهبر فقید دروزی های لبنان پایه گذاری شد نقش تاثیرگذاری بر فضای سیاسی لبنان داشته است. پس از ترور کمال جنبلاط در سال 1977، پسرش ولید جنبلاط ادامه دهنده راه پدر شد و این حزب سالهاست که نقش اپوزیسیون را در فضای سیاسی لبنان بازی می کند. هر چند که با مرگ کمال جنبلاط رفته رفته این حزب رنگ طائفه ای بیشتری یافته و بیشتر به یک حزب دروزی شبیه است تا حزب فراطائفه ای ; البته اعضای غیر حزب که در زمان کمال به عضویت آن درآمده بودند همچنان در آن عضویت دارند.
حزب بعث لبنان: هسته اولیه حزب بعث در میان دانش آموختگان سوری در دهه 40 شکل گرفت. اعضای حزب بعث شاخه لبنان از آغاز دهه 50 فعالیت خود را حول کوششهای ناسیونالیستی برای آزادی امت عرب و برقراری وحدت کامل در جهان عرب متمرکز کرد. در حال حاضر غازی سیف الدین ، دبیرکل شاخه کشوری حزب بعث لبنان را به عهده دارد که از دعوت حزب الله لبنان به عنوان برگزاری گردهمایی «پرسیتول» با هدف تهیه راهکار سیاسی واحد برای نیروهای ملی و اسلامی پشتیبانی کرد.
