تقاطع کسری بودجه و رشد قیمت دلار

در شرایطی که عرضه ارز در اختیار دولت قرار دارد و به گفته مسئولان دولتی، ذخایر ارزی هم بسیار مطلوب است، نباید نگران کمبود ارز در بازار باشیم. مسئولان معتقدند، یکی از فواید برجام دریافت پول صادرات نفت خام به صورت مستقیم است و در این بخش بعید به نظر می‌رسد که مشکلی وجود داشته باشد. اما با این حال شاهد افزایش نرخ دلار در بازار و همچنین تعلل بانک مرکزی برای کنترل بازار هستیم.

طبق بررسی‌های انجام شده، تقاضا در طول ماه‌های گذشته تاکنون آنقدر زیاد نبود که افزایش 500 تومانی قیمت دلار اتفاق بیفتد و اکنون در فصلی نیستیم که ارز زیادی برای سفرهای خارجی یا کارهایی از این قبیل صرف شود، در نتیجه به ظاهر نباید مشکلی در بازار ارز وجود داشته باشد. ضمن این‌که صرافی‌ها نیز قیمت دلار را از بانک مرکزی دریافت و با احتساب سود در بازار عرضه می‌کنند، اما ظاهرا در این فواصل و فصل پاییز به بعد دولت به فکر جبران کسری بودجه خود می‌افتد و راحت‌ترین راه را که افزایش قیمت دلار است، انتخاب می‌کند. بانک مرکزی مسئول دریافت پول نفت است و زمانی که آن را دریافت کرد در بازار آزاد عرضه و وجه ریالی آن را به خزانه دولت واریز می‌کند. مابه‌التفاوت نرخ دلار در بازار آزاد و نرخ بانک مرکزی برای جبران کسری بودجه هزینه می‌شود که این کار تبعات زیادی به دنبال دارد.

در وهله اول، شاهد کاهش ارزش پول ملی خواهیم بود و از سوی دیگر معیشت مردم به خطر می‌افتد. کشور ما واردات‌محور است و برخی اقلام اساسی از این طریق تأمین می‌شود؛ بنابراین بالا رفتن قیمت دلار کاهش معیشت خانوارها را به دنبال دارد، اما متاسفانه دولت بدون توجه به این موضوعات، شوکی را ایجاد می‌کند که تا دی ماه هم ادامه دارد و بعد از جبران کسری بودجه به کنترل بازار ارز اقدام می‌کند تا بتواند سفرهای خارجی و قیمت را مدیریت کند.

دکتر محمدرضا جهان بیگلری

کارشناس اقتصادی