روحانی در سازمان ملل، جهان را نسبت به بدعهدی آمریکا آگاه کند

امسال با توجه به نقض عهدهای مکرر آمریکا در اجرای برجام و همچنین تحولات منطقه ضروری به نظر می‌رسد رئیس‌جمهور در سخنرانی خود در مجمع عمومی و دیدارهای حاشیه‌ای در سازمان ملل درباره این موضوعات دیدگاه‌های جمهوری اسلامی ایران را بیان کند.

در همین ارتباط گفت‌وگویی را با دکتر سیدمحمد مرندی، استاد دانشگاه تهران انجام دادیم که در ادامه می‌خوانید.

درباره اهمیت دیپلماسی عمومی و نقشی که می‌تواند در فرآیند تصمیم‌سازی داشته باشد توضیح می‌دهید؟

دیپلماسی عمومی به عنوان یکی از ابزارهای به‌کارگیری قدرت نرم نشان داده شده است که نقش و تأثیر بسزایی در تقویت وحصول منافع ملی کشورها دارد. از آنجا که یکی از محورهای اصلی در مبحث منافع ملی کشورها موضوع کسب قدرت و وجهه ملی است، دیپلماسی عمومی کارآمد می‌تواند در نایل آمدن به این هدف نتیجه‌بخش باشد. می‌توان نقش مهمی را برای این نوع از دیپلماسی برای کشورمان در نظر گرفت بخصوص جمهوری اسلامی ایران در مقابل تعدادی از کشورهای زیاده‌خواه یعنی آمریکا و متحدانش قرار گرفته است که اتاق فکرها و رسانه‌های متعددی دارند، بنابراین هر نوع تلاش برای اصلاح فکر مخاطبان در مورد ایران می‌تواند کار ارزشمندی باشد و دیپلماسی عمومی هم بخشی از این کار است.

طبیعتا در این زمینه وزارت امور خارجه، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، وزارت ارشاد و دستگاه‌های دیگر از جمله صدا و سیما جزو مجموعه‌های متولی این امور هستند. البته موفقیت یا عدم موفقیت آنها جای بحث است، اما در عین حال حتی اگر در کیفیت کار دستگاه‌های مرتبط در امور دیپلماسی عمومی گلایه‌هایی نیز باشد باید پذیرفت کار آنها مشکل است، چرا‌که جنگ نابرابری وجود دارد، آمریکا قدرت نرم و اقتصادی بسیار توانمندتری دارد و از طرفی متحدانش هم طبیعتا خواه‌ناخواه مجبور به همسویی با آمریکا هستند.

در راستای دیپلماسی عمومی چه نقشی می‌توان برای سازمان ملل و مجمع عمومی آن در نظر گرفت؟ حضور در چنین مجامعی چه ضرورتی دارد؟

مجمع عمومی سازمان ملل متحد فرصتی است برای اعضای سازمان تا بتوانند دیدگاه‌های خود را در مورد موضوعات مختلف بیان کنند. حضور در سازمان ملل از جهات مختلف اهمیت دارد و فرصتی برای دولت است که بتواند مواضع خود را اعلام کند، زیرا دیپلمات‌ها و رسانه‌های متعددی آنجا مستقر هستند و مجمع عمومی فرصت بسیار خوبی برای این اقدام است. در مقطع برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل تراکم سران کشورها و رسانه‌ها بیش از مقاطع دیگر است. همچنین در این مقطع فرصتی است تا کشورهای عضو، نقشه راه آینده و اصول استراتژی خود را درباره روابط با کشورها و همکاری با نهادهای بین‌المللی تشریح کنند، بنابراین باید از این فرصت به بهترین شکل بهره ببریم تا مواضع جمهوری اسلامی ایران را در مسائل بین‌المللی، منطقه‌ای و در حوزه جهانی ارائه کنیم.

البته در عین حال معتقدم آقایان روحانی و احمدی‌نژاد حضورهای غیر‌ضروری در مجمع عمومی سازمان ملل داشتند و به این ترتیب ارزش سفر آنها کم می‌شود.

به‌رغم تاکید جنابعالی بر حضور در چنین مجامعی، نسبت به حضور هر ساله برخی از روسای جمهور، انتقاداتی مطرح کردید. علت انتقاد شما نسبت به این موضوع چیست؟

عرف نیست هر سال رئیس‌جمهور کشوری به مجمع عمومی برود. پیش از آقای روحانی و احمدی نژاد تعداد سفر روسای جمهور از ابتدای انقلاب تا کنون محدود بود. تعداد سفرهای زیاد و حضور مکرر در سازمان ملل موجب کاهش اهمیت حضور می‌شود، بنابراین به نظرم چندان وزین نیست که رئیس‌جمهور هر سال در نیویورک حضور داشته باشد، در حالی که روسای جمهور سایر کشورها معمولا چنین کاری نمی‌کنند. البته شاید برای این حضور توجیهات سیاسی باشد، اما در عین حال وقتی ضرورتی برای حضور نباشد نباید چنین اتفاقی روی دهد.

با توجه به حضور رئیس‌جمهور در اجلاس امسال، چه اولویت‌هایی باید از جانب ایشان در نظر گرفته و در مجمع عمومی مطرح شود؟

به‌رغم این که نسبت به حضور متعدد آقای روحانی در سازمان ملل انتقاد دارم، اما این بار حضور ایشان اهمیت بیشتری دارد، چرا که شاهد تلاش‌های آمریکا برای بر هم زدن برجام و نقض عهدهای مکرر این کشور در اجرای برجام هستیم. همچنین با توجه به تغییر و تحولات منطقه از جمله تحولات سوریه، عراق، افغانستان و یمن شاید فرصت خوبی باشد ایران حضور بیشتر و پررنگ‌تری در مجمع عمومی داشته باشد.

همچنین با توجه به این که دولت آمریکا در حال حاضر مشکلاتی با کشورهای متعددی از‌جمله اتحادیه اروپا و حتی همسایگان خود کانادا و مکزیک و همین طور بواسطه تحریم‌های جدید با روسیه مشکل پیدا کرده است، فضای مساعدی وجود دارد که مسئولان دیپلماسی کشور مشکلات و بحران‌های فعلی دنیا را گوشزد کنند و از تریبون سازمان ملل توضیح دهد آمریکا چگونه در حال نقض برجام و زیر پا گذاشتن تعهدات بین‌المللی خود است. هر چند این کشور در مورد پیمان پاریس هم همین اقدامات را انجام داد. مسئولان کشورمان باید تلاش کنند افکار عمومی را بیش از پیش در ارتباط با عملکرد دولت آمریکا آگاه و هوشیار کنند، همچنین در مورد موفقیت‌های بزرگ جمهوری اسلامی ایران در منطقه بخصوص تلاش‌های کشورمان در سوریه و عراق در جهت مبارزه با تروریسم و مشکلاتی که بواسطه افراط‌گرایی و نقش عربستان و دیگر متحدان بخصوص آمریکا در منطقه به وجود آمده است، سخن گفته شود.