سایه روشن‌های تاریخی یک کشور اسرارآمیز

سرزمین کره (شمالی و جنوبی) یک منطقه تاریخی بود که 4000 سال قبل از میلاد محل تجمع انسانی به شمار می‌رفت و ساکنان اولیه آن عمدتا کشاورز بودند و براثر گذر زمان چگونگی استفاده از برنز و آهن را در ساخت ابزار کشاورزی و اسلحه دریافتند.

خاندان‌‌ حاکم گذشته در این منطقه مانند سلسله‌های گوگوریو، شیلا و‌ باکجه سال‌ها برای تصاحب قدرت با یکدیگر جنگیدند و گاهی بر یکدیگر پیروز می‌شدند و زمانی دیگر زیر سلطه دیگران قرار می‌گرفتند. چین پیش از میلاد تا سال‌ها سعی در نفوذ در بین یکی از خاندان‌ حاکم داشت و کامیابی‌هایی از این رهگذر نصیب این کشور می‌شد. نظام حکومتی این سرزمین تا مدت‌ها بر پایه‌ ملوک‌ الطوایفی اداره می‌شد و در عین حال والیان حکومتی که هر‌کدام از سوی پادشاه در نقطه‌ای نفوذ پیدا کرده بودند از قدرت بالایی برخوردار بودند و حتی بعضا برای قدرت مرکزی هم مزاحمت‌هایی ایجاد می‌کردند. ناگفته نماند دین بودا 400 سال بعد از میلاد مسیح وارد کره شده و بسرعت معابد بودایی در این سرزمین ساخته شد.

در قرن نوزدهم، وضعیت بد اقتصادی کره باعث گسترش شورش‌های دهقانی شد و این اعتراضات از حمایت‌های ژاپن نیز برخوردار بود و عاقبت جنگی میان ژاپن و کره درگرفت که باعث تسلط ژاپن بر این کشور شد. نفوذ ژاپن همراه با برخی اصلاحات در ساختار اداری و اجتماعی و حتی اقتصادی کره شد اما با این وصف این کشور در دوره استعمار ژاپن بشدت سقوط کرد. این روند تا جنگ جهانی دوم ادامه پیدا کرد و در نهایت با تسلیم ژاپن در سال 1945 شبه‌جزیره کره، نیروهای روسی و آمریکایی به ترتیب در شمال و جنوب کره مستقر شدند.از این پس کره در امتداد یک خط فرضی به دو قسمت تقسیم شده بود؛ موازی با عرض جغرافیایی 38 درجه.

با آغاز جنگ سرد، یک حکومت کمونیستی در کره شمالی شکل گرفت و سال 1948 هم دولتی با پشتیبانی آمریکا در کره جنوبی مستقر شد. کره شمالی همواره خواهان یکپارچگی دو کره بود. از این رو در 28 ژوئن 1950 به کره جنوبی حمله کرد و به سرعت سئول را به تصرف خود درآورد. آمریکا و بریتانیا در حمایت از کره جنوبی به نیروهای کره شمالی حمله کردند و آنها را وادار به عقب‌نشینی کردند. روند پیشروی نیروهای آمریکایی و بریتانیایی تا تصرف دو‌سوم کره شمالی ادامه پیدا کرد، اما با مداخله چینی‌ها و رویارویی آنان با نیروهای مهاجم روند جنگ به بن‌بست کشیده شد. در نهایت در 27جولای 1953 یک توافقنامه آتش‌بس امضا شد. کیم ایل سونگ بعد از پایه‌گذاری کره شمالی یک حکومت کمونیستی را در این کشور به راه انداخت. در آن دوران به دلیل حمایت‌های شوروی وضعیت اقتصادی کره شمالی از کره جنوبی جلو افتاده بود، اما با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی،‌کره شمالی به لحاظ اقتصادی دچار صدمه شد.

بعد از درگذشت کیم ایل‌سونگ در سال 1994 پسرش کیم جونگ ایل قدرت را به دست گرفت و در سال 2012 در پی مرگ کیم جونگ ایل، رهبری این کشور در اختیار کیم جونگ اون پسرش قرار گرفت.

یکی از نقاط قوت کره شمالی ارتش خلق آن است که شامل پنج شاخه بوده و برابر با برخی گزارش‌ها، بالای یک میلیون خدمه مسلح دارد. همچنین این کشور بزرگ‌ترین نیروهای ویژه و نیز بزرگ‌ترین ناوگان زیردریایی بعد از ایالات متحده آمریکا را در جهان داراست.

کره شمالی در سال‌های 2006، 2009، 2013، 2016 و 2017 میلادی، آزمایش‌های هسته‌ای را در عمق زمین در شمال کشور انجام داده و از این رو این کشور را باید جزو کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای دانست.

کره شمالی و ایران روابط دیپلماتیک خود را سال 1357 آغاز کردند. تا پیش از این محمدرضا شاه با این‌که با برخی کشورهای کمونیستی و بلوک شرق روابط حسنه‌ای داشت، اما بین حکومت پهلوی و زمامداران کره شمالی رابطه‌ای برقرار نشد. با پیروزی انقلاب روابط سیاسی میان ایران و کره شمالی آغاز گردید و تاکنون نوع تعاملات این دو کشور در عرصه‌های علمی‌، آموزشی و فرهنگی مثبت بوده است.

فتاح غلامی - پژوهشگر تاریخ