برنامه حضور بلندمدت آمریکا در افغانستان

اعلام راهبرد جدید، واکنش‌ها و انتقادهای بسیاری را بین مقامات آمریکا برانگیخته است، تحلیل جناب عالی از این موضوع چیست؟

اختلاف نظر در این موضوع بسیار طبیعی است. اما آنچه اهمیت دارد، این است که این راهبرد برای حضور طولانی‌مدت آمریکا در افغانستان طراحی شده است. باوجود این‌که دونالد ترامپ پیش‌تر و در زمان مبارزات انتخاباتی،‌ منتقد سیاست‌های اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا در نحوه برخورد با افغانستان بود و بیان می‌کرد که واشنگتن باید از افغانستان تمام نیروهایش را خارج کند، اما اکنون نه‌تنها رئیس‌جمهور بلکه کل
هیات حاکمه آمریکا با واقعیت صحنه افغانستان روبه‌رو شده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که باید حضور نظامی خود را در این کشور ادامه دهند. این حضور فقط به افغانستان منحصر و محدود نمی‌شود بلکه یکی از اهداف مهم، کنترل و نظارت کل منطقه است. تمام این موارد، حکایت از آن دارد که آمریکا راهبردی بلندمدت برای افغانستان طراحی کرده است. البته اختلاف‌نظرهایی میان نخبگان سیاسی هیات حاکمه واشنگتن در رابطه با نحوه برخورد با طالبان، گروه‌های سیاسی و داعش وجود دارد.

در شرایط کنونی القاعده، داعش و طالبان در افغانستان حضور دارند. سابقه طالبان هم مشخص است که در مذاکرات سیاسی شرکت نخواهد کرد و خواستار خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان است. برنامه واشنگتن برای مدیریت این موارد به چه نحو خواهد بود؟

ترامپ در سخنان اخیر خود، هشداری به پاکستان داد مبنی بر این‌که اسلام‌آباد باید در روند صلح افغانستان رویکرد جدیدی اتخاذ و از ادامه حمایت طالبان صرف‌نظر کند. همچنین هند را هم مخاطب قرار می‌دهد که باید در امور افغانستان مشارکت جدی داشته باشد. خطاب قرار دادن هند، غیرمستقیم تهدید پاکستان هم محسوب خواهد شد، چرا که دهلی‌نو و اسلام‌آباد رقیب پرسابقه محسوب می‌شوند. به این ترتیب پاکستان در یک موقعیت دشوار قرار گرفته است. پیش بینی می‌شود که در میان مدت پاکستان با فشار آمریکا برای حفظ منافع خود مجبور خواهد شد که بخشی از طالبان بویژه «شورای کویته» را راضی کند که در مذاکرات روند صلح حضور یابند. البته مجاب ساختن بخشی از طالبان برای مشارکت در روند مذاکره مستلزم این است که با تغییراتی در قانون اساسی و فدرال کردن کشور بخشی از مناطق پشتون‌نشین جنوب و شرق افغانستان را در اختیار این گروه به منظور تشکیل «امارت اسلامی» قرار دهند.

آیا با لحاظ موارد پیش گفته درگیری و جنگ در افغانستان به اتمام خواهد رسید؟

اتمام درگیری نظامی در افغانستان بسیار غیرواقع‌بینانه به نظر می‌رسد و به متغیر‌های بسیاری وابسته است. در این کشور قدرت‌های بزرگ از جمله آمریکا، روسیه و چین، همچنین کشورهای عربستان، هند، پاکستان، امارات، ترکیه و قطر، منافعی را برای خود تعریف کرده اند و به رقابت می‌پردازند. در حقیقت جنگ افغانستان یک جنگ پشت پرده و اطلاعاتی است. در کنار این موارد، موضوع داعش است که به دنبال خلافت خراسان است و به مناطق آسیای مرکزی، قفقاز و... چشم دارد و حاضر به مذاکره هم نیست. اما آنچه مهم است آمریکاییان یک درگیری نظامی محدود و قابل کنترل را تحمل می‌کنند، اما اجازه نمی‌دهند گروه‌های متخاصم، دولت مرکزی کابل را ساقط کنند. لازم به ذکر است که راهبرد اصلی آمریکائیان در افغانستان حضور بلندمدت و حتی دائمی است که پایگاه‌های جدید تاسیس کنند.