روند فزاینده رویارویی آمریکا و روسیه

کاخ کرملین در نخستین واکنش به تحریم‌های جدید آمریکا علیه روسیه، این اقدام را برای روابط آینده مسکو ـ واشنگتن، تاسف‌بار خواند. به نظر می‌رسد در این شرایط روس‌ها تا امضای رئیس‌جمهوری این کشور منتظر خواهند بود و پس از آن در صورت تصویب قطعی، تدابیری را به‌عنوان اقدام متقابل اعلام خواهند کرد.

برخلاف تصور اولیه روس‌ها درباره بهبود محسوس روابط واشنگتن و مسکو با روی کارآمدن ترامپ، اما اکنون روند اوضاع به‌گونه‌ای کاملا برخلاف آن پیش می‌رود. روس‌ها امیدوار بودند با ورود ترامپ به کاخ سفید، فضای جدیدی در روابط واشنگتن و مسکو پدید آید، اما وارد آمدن اتهامات جدی به ترامپ و تیم وی در زمینه مداخله روسیه به نفع وی در انتخابات ریاست جمهوری 2016 آمریکا و نیز روابط پنهانی برخی از مقامات تیم ترامپ با سفیر روسیه، باعث افزایش اتهامات علیه روسیه و ترامپ شده و حتی اقدام کنگره برای اعمال تحریم‌های جدید علیه روسیه، نوعی انتقام دموکرات‌ها از مسکو تلقی شده است. در واقع دموکرات‌ها طرفدار تحریم روسیه هستند به‌دلیل این‌که معتقدند روسیه در انتخابات آمریکا دخالت کرده و به نفع ترامپ وارد رقابت انتخاباتی شده است. جمهوری‌خواهان هم برای این‌که بتوانند نظر دموکرات‌ها را به تحریم علیه ایران جلب کنند تحریم‌های روسیه را در این تحریم‌ها گنجاندند. در مقابل ترامپ بارها تحقیقات درباره ارتباط احتمالی بین ستاد انتخاباتی‌اش با روسیه را اخبار جعلی خوانده و دموکرات‌ها را متهم به این خبرسازی‌ها کرده است. به نظر می‌رسد اقدام جدید کنگره آمریکا راه را بر هرگونه بهبود روابط روسیه و آمریکا ببندد. در واقع اکنون شاهد تقابل آشکار بین ساختار حاکمیتی در آمریکا که تبلور آن کنگره است با دولت ترامپ در زمینه نحوه برخورد با روسیه هستیم. در حالی که ترامپ خواهان بهبود روبط با روسیه و حتی همکاری با آن درباره برخی مسائل بین‌المللی مانند بحران سوریه است، اما اقدام کنگره در گسترش تحریم‌ها علیه روسیه راه را برای هرگونه گشایشی در این زمینه بسته است. ضمن این‌که اکنون شرکای اروپایی واشنگتن نیز بشدت نگران تبعات تحریم‌های جدید آمریکا علیه روسیه بر پروژه‌های مشترک اروپا با روسیه مانند خط لوله گازی نورداستریم 2- هستند. در واقع این خط لوله که برای انتقال گاز به آلمان ازطریق دریای بالتیک به‌طور مشترک وسط شرکت‌های روسی و اروپایی قرار است ساخته شود، یکی از اهداف تحریم‌های آمریکا علیه روسیه است. این مساله موجب نگرانی جدی آلمان شده است.فرانک والتر اشتاین مایر، رئیس‌جمهوری آلمان با اشاره به این مساله اظهار کرده که روابط اروپا و آمریکا و به‌طور خاص روابط آلمان و آمریکا هرگز تا این حد سرد و مبهم نبوده است. ژان کلود یونکر، رئیس کمیسیون اروپا نیز خواستار بررسی فوری تحریم‌های جدید آمریکا علیه روسیه و آمادگی برای واکنش به این تحریم‌ها در صورت تاثیرگذاری آن بر قراردادهای شرکت‌های اروپایی شده است. براساس طرحی که در کمیسیون اروپا مورد بررسی قرار گرفته، اگر اقدامات تحریمی آمریکا علیه روسیه بدون درنظر گرفتن نگرانی‌های اتحادیه اروپا تصویب شود، کشورهای اروپایی باید آمادگی پاسخگویی و مقابله با آن را داشته باشند.

به این ترتیب با توجه به اعمال تحریم‌های جدید و نیز تداوم اختلافات و شکاف‌ها در مواضع مسکو و واشنگتن در قبال بسیاری از مسائل بین‌المللی بویژه بحران سوریه و اوکراین و نیز تداوم رویکرد خصمانه کنگره آمریکا که آشکارا خواهان تشدید مواضع واشنگتن علیه مسکو است، امیدی به بهبود وضعیت کنونی و آغاز برهه‌ای جدید در روابط دوجانبه روسیه و آمریکا وجود ندارد و حتی می‌توان پیش‌بینی کرد که روسیه در واکنش به بسته تحریمی جدید آمریکا که بر بخش‌های مختلف اقتصاد روسیه بویژه بخش انرژی تاثیری بسیار منفی خواهد گذاشت، اقداماتی جدی اتخاذ کند.

دکتر سیدرضا میرطاهر / کارشناس مسائل بین‌الملل