ایران و عراق؛ از دشمنی تا دوستی

واقعیت آن است که بعد از گذشت این سال‌ها همچنان موضوع جنگ میان ایران و عراق از جمله مقولات قابل بررسی در تاریخ‌نگاری دو کشور است و بسیاری از موضوعات درباره نحوه شروع جنگ، آغاز درگیری، سازوکارهای نظامی، هماهنگی‌ها، طراحی عملیات جنگی، نقش ستون پنجم در بروز برخی ناکامی‌ها و... در آثار و نوشته‌های پژوهندگان تاریخ جنگ مورد ارزیابی و بررسی قرار می‌گیرد، اما با این وصف یکی از نکات مهم نحوه تعاملات میان دو کشور بعد از گذشت 30 سال است.

جمهوری اسلامی ایران بعد از پیروزی انقلاب در شرایطی مورد تجاوز خارجی قرار گرفت که هنوز سازوکارهای اداری،‌ سیاسی و نظامی کشور سامان نیافته بود و در دیگر سو،‌ ارتش سازمان دیده عراق به گمان این‌که در سه روز می‌تواند نظام تازه‌تاسیس را سرنگون کند، وارد نبردی شد که هشت سال به طول انجامید و با وجود همه زیاده‌خواهی‌های صدام، دیکتاتورعراق، وی در آخرین نامه‌اش برای رئیس‌جمهور وقت جمهوری اسلامی ایران، ضمن پذیرش تعهدات طرفین در قرارداد 1975 الجزایر نوشت: آقای رفسنجانی رئیس‌جمهور، با این تصمیم ما همه چیز روشن و تمام خواسته‌ها و مسائلی که برآن تکیه می‌کردید، تحقق می‌یابد و چیزی نمانده است مگر آن‌که موافقت‌نامه‌ها آماده و امضا شود تا هر یک از ما برای ورود به زندگی جدید، اشراف واضح داشته باشیم.

اکنون و بعد از گذشت 30 سال، ایران و عراق تحولات فراوانی را دیدند. از یک سو ایران بعد از پایان جنگ بسرعت به ترمیم خرابی‌های دوران دفاع مقدس دست زد و با پیشرفت‌های مهم در عرصه‌های مختلف سیاسی، ‌نظامی و امنیتی، جایگاه خود را به عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای تاثیرگذار منطقه ارتقا داد و از سوی دیگر، عراق بعد از پایان جنگ بار دیگر به‌واسطه زیاده‌خواهی‌های دیکتاتورش درگیر چند جنگ منطقه‌ای شد وبا لشکرکشی آمریکا برای مدتی اشغال شد و سال‌ها گرفتار تروریسم کور شد که گروه تروریستی داعش یکی از آنهاست. اما هر چه بود دو کشور با وجود جنایات رژیم بعث عراق در هشت سال جنگ تحمیلی، پس از سقوط صدام تعاملات سیاسی مستحکمی را با هم آغاز کردند و اکنون روابط دو کشور به‌واسطه روابط تنگاتنگ مردم ایران و عراق و همچنین نفوذ گفتمان انقلاب اسلامی در این کشور، روابطی بی‌نظیر است که کشورهای غربی را نگران کرده است. تهران و بغداد به خاطر همین روابط تنگاتنگ توانسته‌اند به عنوان کشورهای محور مقاومت، نقش تاثیرگذاری علیه توطئه‌های مثلت آمریکا، عربستان و رژیم صهیونیستی داشته‌ باشند.

فتاح غلامی

سیاسی