تداوم خط امام، راه نجات منطقه

دکتر غلامرضا خواجه‌سروی، استاد دانشگاه معتقد است که سیره حضرت امام در جامعه آزموده شده و باید بشدت از آن پاسداری شود؛ بنابراین عقل اقتضا می‌کند که آنچه به عنوان رمز موفقیت است حتما ادامه پیدا کند و مورد غفلت قرار نگیرد. وی درگفت‌وگو با جام سیاست در این زمینه به سوالات ما پاسخ گفته که می‌خوانید.

سیره حضرت امام (ره) در بحث سیاست خارجی و تاکید بر محور مقاومت و استکبارستیزی در بین جوامع چگونه بود؟

امام خمینی در حوزه سیاست خارجی و در حوزه سیاست داخلی مبدع و مبتکر اصل نه شرقی و نه غربی بودند و این شعار را زیربنای سیاست خارجی جمهوری اسلامی قرار دادند و تاکید کردند این اصول در کنار هم اجرا شود و برای عملیاتی شدن این شعار تلاش کردند در سیاست خارجی عدم وابستگی به قدرت‌های بزرگ و کشورهای دیگر را به عنوان یک اصل جا بیندازند. بر مبنای سیاست حضرت امام در سیاست خارجی، روابط خارجی کشور بر مبنای احترام متقابل بین کشورها و همچنین منافع ملی مردم، مسلمانان جهان و همچنین احترام به دین اسلام بنیان گذاشته شد و این اقدام تاکنون پایدار مانده است. حضرت امام به کشورهایی که حاضر بودند با احترام متقابل با دولت ایران یعنی دولت جدید جمهوری اسلامی رفتار کنند و روابط خارجی‌شان را بر این مبنا تنظیم کنند احترام زیادی گذاشتند و اجازه دادند روابط ایران با کشورها برقرار شده و توسعه پیدا کند. به همین ترتیب براساس اصل نه شرقی و نه غربی تلاش کردند به ملت‌های مظلوم و ملت‌های تحت ستم و هواداران انقلاب اسلامی اهمیت زیادی قائل شوند و اجازه دهند که خدماتی که انقلاب اسلامی می‌تواند به این ملت‌ها بدهد در اختیارشان قرار بگیرد که این کار اساس صلح، آشتی و دوستی بین ملت‌ها بود. حضرت امام فرمودند ما شریک غم همه مظلومان جهان هستیم و از ملت‌های ستمدیده حمایت می‌کنیم و در مقابل، با کشورهایی که تلاش داشتند همچنان نگاه استعماری خود را نگه دارند و از بالا به ملت و کشور ایران و مردم جهان نگاه کنند و آنها را استثمار کنند از در مخالفت درآمدند. امام نه‌تنها در سال‌های بعد از انقلاب، بلکه قبل از انقلاب هم در اعلام مواضع خود با قدرت‌های استعمارگر و استثمارگر از در مقابله درآمدند که در راس همه آنها دولت آمریکاست که حضرت امام در رابطه با دولت آمریکا یک جمله کلیدی دارند که تا زمانی که آمریکایی‌ها نگاهشان به ملت‌ها یا به ملت ایران نگاه گرگ و میش هست ما با آنها نمی‌توانیم کنار بیاییم و به این صورت آمریکا را شیطان بزرگ اعلام کردند با توجه به کارهایی که در رابطه با ایران انجام داد در عین حال ایشان راه را باز گذاشتند تا اگر زمانی آمریکایی‌ها سر عقل آمدند و خواستند براساس احترام متقابل با ملت و دولت ایران رفتار کنند راه برایشان باز باشد. سرآمد همه کشورهای استکباری دولت آمریکاست بنابراین سیره و منطق امام در طول یک دهه که از عناصر موثر سیاست خارجی و تنظیم روابط خارجی ایران با سایر کشورها بود، شرایطی را مهیا کرد که سیاست خارجی ایران معنای مستقلی از قدرت‌های جهانی و سایر کشورها پیدا کند و مستقل بتواند نگاهش را برمبنای خدامحوری نسبت به جهان تنظیم کند.

حضرت امام چقدر به مردم‌گرایی، باور به توان داخلی و جوانگرایی اهمیت می‌دادند؟

بیشتر در حوزه سیاست داخلی مدل سیاسی حضرت امام یک مدل از پایین به بالا هست. در همین راستا سیاست و حکومت با حضور مردم از مردم نشات می‌گیرد و باید به خواست مردم توجه شود. این جمله کلیدی در حوزه سیاست داخلی از ایشان که میزان رای مردم است بسیار واضح سیاست حضرت امام را بیان می‌کند و حضرت امام به این فکر وفادار بودند و با این اتکا به خدا در درجه اول و بعد بهره‌گیری از نیروی مردمی توانستند نظام شاهنشاهی را سرنگون و به‌جای آن حکومت جمهوری اسلامی را مستقر کنند و ایران را از خطر تجزیه با اتکا به همین نیرو نجات دهند. لذا با بهره‌گیری از نیروی مردم و استعانت جستن از قدرت خدا حضرت امام توانست کارهای بزرگی انجام دهد و امنیت را در ایران تنظیم کند.، به هر حال امام آنچه زیربنای یک حکومت باثبات را در ایران بود در ده سال رهبری خود انجام داد و تلاش کرد خود را از مردم بداند. ایشان در تمام سخنرانی‌های خود بعد از عبارت «بسم‌الله الرحمن الرحیم» از ملت ایران یاد کردند و به عبارت دیگر با برقراری دموکراسی در قالب اسلام و نظام حاکمیت مردم بر سرنوشت خود در چارچوب حاکمیت الهی ایشان توانستند مدیریت جدیدی را بوجود آورند، لذا توجه به وجود مردم و لزوم وجود مردم نشان از این داشت که این دو جزء جدانشدنی اجزای سیره حضرت امام است. در بحث جوانگرایی حضرت امام عقاید خاصی داشتند و توجه داشتند که جوان‌ها در بحث پیشرفت کشور باید حتما حضور داشته باشند که این ایده امروز هم از سمت مقام معظم رهبری پیگیری می‌شود تا در این زمینه چه توجهاتی باید صورت بگیرد. کلیات مدل مبارزاتی امام بعد از تاسیس و اداره حکومت، برپایه مردم است اما به عنوان نیروهای پیش‌برنده و کسانی که می‌توانستند کارهای مهم را انجام دهند امام اعتقاد جدی به حضور جوان‌ها داشتند و جوانگرایی را مد نظر قرار می‌دادند. قبل از انقلاب در بحث مبارزات انقلابی حضرت امام روی جوان‌ها سرمایه‌گذاری کردند و توانستند با استفاده از نیروی جوانان انقلاب را به پیروزی برسانند و در سال‌های بعد از انقلاب نیز که نهادهای انقلابی تشکیل شد، امام با بهره‌گیری از جوانان ارگان‌های کلیدی را هدایت کرد. آنچه امروزه توانستیم به دست بیاوریم و جزو مزیت‌های نسبی داشته‌ها و یافته‌های استراتژیک و بسیار مهم ماست حاصل این انتخاب و راهبرد حضور جوانان در عرصه‌های مختلف است. پیروزی انقلاب اسلامی و حوادث بیست و یک و بیست و دوم بهمن را جوانان سردمداری کردند شاهدیم که راهپیمایی‌های مختلف و همچنین تشکیل حزب جمهوری اسلامی با نیروهای جوانان تشکیل شد. در دوران دفاع مقدس نیز حضور فرماندهان جوان و حتی فرماندهان ارتش مانند شهید صیاد شیرازی که در بین ارتشی‌ها جزو افراد جوان به حساب می‌آمدند وجود داشت. البته به‌رغم تاکید مقام معظم رهبری در سال‌های اخیر متاسفانه ما در این زمینه مقداری از راه امام دور شدیم و بعضی از دولتمردان به جای جوانگرایی یک مقدار پیرگرایی را باب کردند که خطر بزرگی برای کشور محسوب می‌شود. کشور ما دارای نیروی جوان است که در سال‌های بعد از انقلاب متخصص شده‌اند و باید به آنها توجه و برای آینده کشور اقدام کرد. لذا اگر بخواهیم آینده‌مان را تضمین و کشور را بیمه کنیم باید حضور جوانان را باور کنیم و در عمل آن را اجرایی و از آن دفاع کنیم.

سیره حضرت امام چگونه باید ادامه پیدا کند؟

راه نجات، راه موفقیت، رمز موفقیت کشور و حتی جهان اسلام، منطقه و جهان ادامه سیره حضرت امام است و نه فقط در مقام بیان و اندیشه بلکه در عمل هم باید عناصر این سیره شناخته شود و به نسل‌هایی که می‌آیند منتقل شود، لذا در جامعه باید به شدت از سیره حضرت امام پاسداری شود چون میزان موفقیت راه امام آزموده شده و همه ملت و دنیا دیدند که سیره موفقی است، بنابراین عقل اقتضا می‌کندکه آنچه به عنوان رمز موفقیت است حتما ادامه پیدا کند و از آن غفلت نشود.

گفت‌وگو: فاطمه امیری