عربستان در سیطره سلمان و پسران

به گزارش فارس و به نقل از العربیه، ملک سلمان، پسرش خالد بن سلمان را به عنوان سفیر عربستان در واشنگتن منصوب کرد. وی جانشین عبدالله بن فیصل بن ترکی شده است. همچنین پسر دیگر ملک سلمان، عبدالعزیز بن سلمان به عنوان وزیر امور انرژی تعیین شده است. دو سال گذشته نیز پادشاه عربستان فرزند دیگرش محمد را به عنوان وزیر دفاع و جانشین ولیعهد تعیین کرد. طی دو سال گذشته محمد بن سلمان مسئولیت مستقیم جنگ در یمن را به‌عهده داشته است. جنگی که به‌رغم خسارت‌های فراوان، تاکنون هیچ دستاوردی نداشته است. در این جنگ تاکنون صدها نیروی نظامی سعودی کشته و میلیون‌ها دلار به این کشور ضرر رسیده است. یکی از تغییرات مهم اخیر برداشتن احمد العسیری، فرمانده و سخنگوی ائتلاف سعودی در جنگ با یمن بود. گفته می‌شود العسیری به معاونت رئیس یک نهاد جدید اطلاعاتی در عربستان منصوب شده است. هنوز دستور کار و ماموریت‌های این سازمان اطلاعاتی جدید که قرار است به صورت مستقیم زیر نظر پادشاه عمل کند، مشخص نیست.

پادشاه عربستان همچنین وزیر خدمات شهری را عزل کرد و خواستار تشکیل کمیته‌ای برای تحقیق درباره تخلفات این اداره شد. از سوی دیگر عادل الطریفی، وزیر فرهنگ و اطلاع‌رسانی برکنار و عواد بن صالح العواد، سفیر پیشین عربستان سعودی در آلمان به جای وی منصوب شد. الطریفی، سردبیر پیشین روزنامه الشرق‌الاوسط و از جمله شخصیت‌های رسانه‌ای نوگرا و فعال در عربستان توصیف می‌شد که معلوم نیست به چه دلیلی از کار برکنار شده است. همچنین ابراهیم العمر به ریاست اداره کل سرمایه‌گذاری منصوب شده است. محمد بن صالح الغفیلی نیز مشاور امنیت ملی شاه اعلام شد. ملک سلمان همچنین عبدالرحمن الشلهوب را به عنوان مشاور جانشین ولیعهد تعیین کرد.

از سوی دیگر، ملک سلمان همه امتیازها و مزایای مالی را که قبلا با اعلام فرمان ریاضتی برای کارمندان دولتی و پرسنل ارتش قطع شده بود، دوباره برگرداند. در یک دستور دیگر، پادشاهی سعودی دستور داد دو ماه پاداش به کارمندانی اعطاء شود که به نحوی در ارتباط با جنگ یمن بوده‌اند. این امتیاز بیشتر برای جذب افراد جدید و به‌کارگیری این نیروها در جنگ یمن طی ماه‌های آینده است.

عوارض جنگ یمن

تغییرات جدید در کابینه عربستان یک هفته بعد از آن صورت می‌گیرد که جیمز متیس، وزیر دفاع آمریکا از عربستان دیدار داشت. متیس در این دیدار هرچند برای دلخوش کردن سعودی‌ها سعی کرد خطر ایران را بزرگ جلوه دهد و به قولی بر ایران‌هراسی بدمد، اما در عین حال تاکید کرد جنگ یمن باید از راه سیاسی حل شود. بتازگی سازمان‌های حقوق بشری بشدت بر آمریکا فشار می‌آورند که به دلیل کشتار غیرنظامیان سلاح جدید به عربستان فروخته نشود. تغییر احمد العسیری، سخنگوی ائتلاف متجاوز سعودی نیز دلیل دیگری است که نشان می‌دهد پادشاهی سعودی تلاش می‌کند راه‌حلی برای خروج خود از باتلاق یمن بیابد. چند روز پیش در خبرها آمده بود مقرر شده است ژنرال راحیل شریف، فرمانده بزرگ پاکستانی به عربستان برود و به مدت سه سال فرماندهی ائتلاف عربستان را به‌عهده گیرد. دادن فرماندهی جنگ یمن به یک ژنرال پاکستانی نیز دلیل دیگری بر ناتوانی عربستان سعودی و شکست نظامیان متجاوز این کشور در جنگ یمن است. ژنرال خلبان أحمد بن حسن عسیری ازجمله فرماندهان زبده سعودی بود که شروع عملیات «توفان قاطع» را در مارس 2015 اعلام کرد. وی از وقتی عهده‌دار منصب سخنگوی ائتلاف متجاوز سعودی علیه یمن است، از درجه سرتیپی به سرلشکری ارتقا یافت. العسیری یکی از فرماندهان سعودی بود که بشدت بر طبل ایران‌هراسی می‌کوبید و مدعی بود هرگز اجازه نخواهیم داد ایران یمن را ببلعد. جنگ یمن تاکنون بیش از 12 هزار نفر کشته و بیش از 20 هزار نفر مجروح به همراه داشته است.

قبضه کردن قدرت

بررسی گذرای انتصاب‌های جدید در عربستان نشان می‌دهد سلمان بن عبدالعزیز همچنان به دنبال قبضه کردن قدرت در چنگ خانواده خود است. برای مثال پسران ملک سلمان هم‌اکنون در پست‌های اصلی گماشته شده و یک شورای امنیت ملی ویژه نیز قرار است زیر نظر دفتر سلطنتی دایر شود. شاید یکی از ماموریت‌های این نهاد کاهش اختیارات محمد بن نایف، ولیعهد عربستان در آینده باشد. به هر حال الان سه پسر ملک سلمان به ترتیب محمد (وزیر دفاع و جانشین ولیعهد)، خالد (سفیر عربستان در آمریکا) و عبدالعزیز (مسئول در حوزه انرژی و معاون سابق وزیر نفت) نقش پررنگی را در دولت او بازی می‌کنند.

گفته می‌شود خالد یک نظامی و خلبان هواپیماهای اف ـ 15 بوده و در آمریکا آموزش دیده است. همچنین گفته می‌شود او در چارچوب ائتلاف به رهبری آمریکا در سوریه، پروازهایی علیه مواضع تروریست‌ها داشته است. بیهوده نیست که برخی ناظران تصور می‌کنند محمد بن سلمان باید در این تغییرات نقش مهمی داشته باشد.

سلمان درصدد تقویت قدرت خانواده خود است

مروه عثمان

کارشناس لبنانی مسائل منطقه

تغییراتی که روز گذشته خبر آن از سوی منابع خبری در عربستان منتشر شد گرچه به اندازه نخستین موج تغییرات پس از روی کار آمدن ملک سلمان خیلی عمیق نبود، اما از برخی لحاظ بسیار مهم بود. اول این‌که پادشاه عربستان در تلاش بر آمد تا خانواده خود را بیشتر درگیر قدرت کند و این اتفاقی بود که در گذشته هم از سوی پادشاهان عربستان اعم از «سدیری»‌ها یا «شمری»‌ها اتفاق افتاده بود. دوم این‌که او با برکناری فرمانده نیروی زمینی نشان داد که از عملکرد این نیرو در یمن رضایتی ندارد و این می‌تواند سر آغاز پذیرش و اذعان این کشور به شکست در یمن باشد، زیرا که این روزها مقامات در ریاض خبر کشته‌شدن سربازان خود را از سوی نیروهای یمنی بخصوص تک تیراندازان بیشتر می‌شنوند.

سومین حوزه‌ای که شاه عربستان دست به تغییرات زد تشکیل یک ارگان امنیتی در داخل بود. این اقدام عربستان نشان از آن دارد که آل‌سعود به‌رغم آن‌که گفته می‌شود شهروندانش در بیرون از مرزهای این کشور دست به اقدامات تروریستی می‌زنند، اما در داخل نیز حاکمان از تروریسمی که می‌تواند این پادشاهی را ناامن کند، بیم دارند. در نتیجه آنچه پادشاه عربستان را به این تغییرات وا‌می‌دارد آن است که این کشور در عین حال علاوه‌بر بیم از تروریسم و شکست در خاورمیانه بخصوص در یمن، شاهد بی‌ثباتی در بخش جنوبی، منطقه عوامیه شرقی و قطیف است و در عین حال این کشور از سوی برخی عوامل داخلی ازجمله رقابت‌های درون خاندانی هم تهدید می‌شود، لذا ملک سلمان بر این باور است که با فاز دوم تغییرات شاید بتواند مانع از فروپاشی سلطنت سعودی بر عربستان شود.