سایه‌روشن رشد اقتصادی از نگاه کارشناسان

جزئیات رشد اقتصادی اعلام نشده است

دکتر ابوالقاسم حکیمی‌پور فارغ‌التحصیل توسعه از دانشگاه کالیفرنیا به نسیم گفت: آمار داده‌اند که در سال گذشته یعنی سال 94، 700هزار شغل ایجاد کرده‌اند، از نظر اقتصادی چطور امکان دارد وقتی که رشد تولید ناخالص داخلی صفر درصد اعلام شود، از آن طرف 700 هزار شغل ایجاد شده باشد؟

وی اظهار کرد: رشد اقتصادی شش ماه اول سال 95 توسط دولت 4/7درصد اعلام شد و این عدد برای مردم و کارشناسان قابل قبول نبود.

وی با بیان این‌که دولت یازدهم جزئیات رشد اقتصادی 4/7درصدی را اعلام نکرد، افزود: به نظر اعداد و ارقام هیچ همخوانی با واقعیت‌های اقتصادی جامعه ندارد.

استاد اقتصاد دانشگاه علامه اضافه کرد: با توجه به این که دولت بدهی سنگینی به بانک مرکزی و نظام بانکی کشور دارد و اعداد مذکور نسبت به سه سال پیش تقریبا سه برابر شده است، می‌توان پیش‌بینی کرد که فضای اقتصادی کشور تا چه حد نامطلوب است؛ از سوی دیگر هزینه جاری دولت 5/2 برابر شده در حالی که هزینه‌های عمرانی آن طور که باید و شاید افزایش پیدا نکرده است و این‌یکی از ایرادات بزرگ در دو، سه سال اخیر است. وی با بیان این‌که حدود 60درصد صنایع کشور با رکود مطلق مواجه هستند و کشور با افزایش قاچاق و روند صعودی واردات گسترده‌ای مواجه شده گفت: بنده به‌عنوان استاد دانشگاه از رئیس‌جمهور می‌خواهم تا در یک مناظره تلویزیونی شرکت کنند زیرا طبیعتا مردم داور خوبی هستند و می‌توانند عملکرد دولت در این سه سال اخیر را تشخیص دهند.

آدرس افرادی را که سرکار رفتند منتشر کنید!

دکتر ساسان شاه‌ویسی اقتصاددان هم در واکنش به اظهارات اقتصادی رئیس‌جمهور گفت: اغلب حرف‌های آقای روحانی مانند گذشته، تکراری بود؛ یک بار دیگر نیز آقای رئیس‌جمهور چنین حرف‌هایی را درباره نرخ رشد اقتصادی هم گفته بودند و ما نیز بیان کردیم نرخ رشدی که به اذعان خود آقایان بیش از
50 درصد آن از افزایش صادرات نفت است، چگونه اشتغال ایجاد کرده است؟

وی اظهار کرد: لطفا آقای روحانی و تیم اقتصادی ایشان بگویند در اقتصاد ملی چه اتفاقی افتاده است که ما فکر می‌کنیم توانستیم این تعداد یعنی 700 هزار ایرانی را در چند ماه شاغل کنیم. این اقتصاددان توضیح داد: نشانی بدهید ببینیم چقدر حوزه‌های تولیدی فعال شده است که در پی آن شغل ایجاد شده باشد. متأسفانه حداقل در سه سال گذشته چنین اتفاقی نیفتاده است. وی ادامه داد: آقای رئیس‌جمهور معنای مورد نظر خودشان از اشتغال را بفرمایند. ای کاش ما یک و نیم میلیون نفر به شاغلان دو سال گذشته اضافه می‌کردیم. در چنین حالتی از دولتمردان ممنون می‌شدیم اما این اتفاق نیفتاده و فقط با استناد و ارجاعات بدون پشتوانه اجتماعی نمی‌توان چنین آمارهایی را ارائه داد.

او گفت: شاید آقای رئیس‌جمهور چنین آماری را روی کاغذ نوشته باشند اما حداقل مردم چنین مطالبی را در زندگی خود و اقتصاد کشور لمس نکرده‌اند.

رقم اشتغالزایی 300هزارنفر است نه 700 هزار

دکتر حجت‌الله عبدالملکی استاد اقتصاد دانشگاه امام صادق(ع) در واکنش به اظهارات اقتصادی رئیس‌جمهور گفت: خالص اشتغالی که در دولت یازدهم ایجاد شده یعنی تابستان 92 تا تابستان 95 که آمارش موجود است، کل اشتغالی که افزایش یافته حدود 900هزار شغل است.

وی اضافه کرد: یعنی عدد واقعی زیریک میلیون است که متوسط آن به ازای هر سال حدود 300 هزار نفر می‌شود. در حالی که ما هر سال چند برابر این عدد ورودی به بازار کار داریم و همین موضوع نیز نشان می‌دهد رکود نمی‌تواند حل شده باشد، زیرا در شرایطی که رکود حل شده باشد فرصت‌های شغلی ایجاد شده در سال باید به میلیون نزدیک باشد؛ و اکنون که هر سال چیزی در حدود 300هزار نفر اشتغال ایجاد شده به معنای تداوم رکود است.

این اقتصاددان گفت: البته از تابستان سال گذشته تا تابستان امسال 600 و اندی هزار فرصت شغلی ایجاد شده که حرکت یک سال به هیچ عنوان نمی‌تواند ملاک خروج از رکود باشد.

آمارهای رئیس‌جمهور، مبنای علمی دارد

غلامرضا حیدری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با دفاع از آمارهای اقتصادی رئیس‌جمهور، گفت:‌رشد 4/7درصدی محقق شده، البته مهم‌ترین دلیل آن بخش نفت بوده است. وی افزود:‌ نکته مهم این است که دیگر بخش‌های اقتصادی ایران هم عملا به طور غیرمستقیم وابسته به نفت هستند، بنابراین زمانی که بخش نفت با رشد بالا مواجه می‌شود، سایر بخش‌ها هم رشد می‌کند.

نماینده تهران در مجلس در پاسخ به تاثیر رشد اقتصادی در معیشت مردم عنوان کرد:‌ این‌که آیا این آمار را در معیشت خودمان احساس می‌کنیم یا نه، بحث دیگری است و زمانبر است. البته معتقدم آمارهای آقای رئیس‌جمهور به استناد آمارهای رسمی بوده و نهادهای آماری کشور هم بر مبنای فرمول‌های علمی و استانداردهای جهانی، این آمار را تهیه می‌کنند و باید به آن اطمینان داشت.

وی افزود: آمار مثبت رشد اقتصادی با یک بازه زمانی چندماهه در معیشت مردم تاثیر خود را خواهد گذاشت و نباید نگران بود. اما مشکل اصلی اقتصاد ما این است که اکنون با یک رکود تورمی چندلایه گرفتاریم که بیرون آمدن از این رکود فقط کار دولت نیست و باید همه ارکان حکومت بسیج شوند و دولت یکی از این ارکان است.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس ادامه داد:‌آن رشد اقتصادی که واقعا مطلوب ماست و تاثیر آن را در یک بازه زمانی در معیشت مردم احساس خواهیم کرد، زمانی به دست می‌آید که فضای عمومی کشور و روابط خارجی ما در آرامش باشد.

اگر هم رشد بوده مربوط به نفت است

رضا حمزه‌لو، رئیس کمیسیون نفت، گاز و انرژی خانه اقتصاد ایران، در رابطه با آمار رشد اقتصادی که ریاست جمهوری ارائه کرده‌اند، به خبرنگار ما گفت: این آمار مربوط به افزایش فروش نفت بوده و درصد بسیار کمی مربوط به توسعه اقتصادی و تولید بوده است.

به گفته این کارشناس صنعتی، سهم نفت در رشد اقتصادی کشورمان بسیار بالاست که نباید در این زمینه به خودمان ببالیم به این ترتیب که نزدیک به 5/5 درصد مربوط به فروش نفت است که باقی از 4/7درصد مربوط به رشد اقتصادی بوده که در جامعه بعضا دیده می‌شود.

حمزه‌لو تاکید کرد: این آمار و ارقام در سبد خانوار احساس نشده و این رشد ناشی از سرمایه‌گذاری که نتیجه داشته باشد، نیست و فقط دلارهای نفتی است که آمار را بالا برده است. به همین دلیل از نظر علمی نمی‌توانیم آمار را نقد کنیم، ولی از نظر واقعیت جامعه هیچ تناسبی با آمار دیده نمی‌شود. رئیس کمیسیون نفت، گاز و انرژی خانه اقتصاد ایران گفت: بنابراین تولید کشور افزایش نداشته و فقط سهم نفت در تولید ناخالص کشورمان افزایش داشته و اکنون مسئولان این اعداد را اعلام می‌کنند. به این ترتیب که چون برخی تحریم‌ها حذف شده‌اند، فروش نفت بالا رفته است و چون درآمد سرانه به همین دلیل افزایش یافته، شاهد ارقام ارائه شده هستیم و در مقایسه با ارقام سال‌های گذشته می‌بینیم صعود داشته‌ایم.

حمزه‌لو درباره اشتغالزایی در این حجم از توسعه اقتصادی عنوان کرد: اگر واقعا کشورمان به صورت علمی 4/7 درصد رشد اقتصادی را تجربه کرده بود، امروز باید ارقام غیرقابل تصوری از اشتغال را در بخش‌های مختلف اقتصادی شاهد می‌شدیم.

نهادهای سیاسی، آمارهای اقتصادی می‌دهند

مجیدرضا حریری، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین با اشاره به آمارهای ارائه‌شده درباره اقتصاد کشورمان به خبرنگار ما گفت: قبل از این‌که بخواهیم درباره این ارقام اظهارنظر کنیم، لازم است به این نکته توجه داشته باشیم که طی چند سال اخیر نهادهای سیاسی، ارائه‌کننده آمارهای اقتصادی شده‌اند و سازمان‌هایی که وظایف قانونی آنها ارائه آمار بوده، تقریبا سکوت اختیار می‌کنند.

حریری تاکید کرد: این رویکرد و ارائه آمارهای اقتصادی از سوی نهادهای سیاسی باعث شده تا به خودی خود نتوانیم بگوییم این آمار غلط است یا این‌که بخواهیم آنها را به چالش بکشیم، اما نکته این است که فعالان اقتصادی و کارشناسان معمولا این آمارها را مورد نظر و برنامه‌ریزی خود قرار نمی‌دهند،چون نسبت به واقعیت آنها جای بحث دارند. وی خاطرنشان کرد: فعال اقتصادی به مجموعه شرایط توجه می‌کند و اگر آمار دقیق در اختیارش باشد، می‌تواند برنامه‌ریزی کند، ولی متاسفانه آمار ما همیشه با تأخیر و با مقاصد مختلف ارائه‌شده است. به عنوان مثال، نرخ آمار رشد از سوی مرکز آمار، یک رقمی ارائه می‌شود، ولی از سوی بانک مرکزی آمار دیگری را تجربه می‌کنیم که این خلاف واقعیت و اصول اقتصادی است. یک بار نهادهای اعلام‌کننده آمار به فاصله یک سال از هم آماری ارائه نمی‌کنند، چون اوضاع خوب نیست، اما سالی که از نظر آمار، منافع سیاسی وجود داشته باشد، فصل به فصل هم شاهد انتشار آمار هستیم.

این فعال اقتصادی درباره رشد اقتصادی 4/7 درشد اقتصادی گفت: این آمار را هم می‌توانیم بر اساس آنچه مرکز آمار ارائه کرده، قبول داشته باشیم ولی اصول این‌که امسال نرخ رشد ما چه عددی است، باید ببینیم چه چیزی در اقتصاد ما تغییر کرده است. به‌طور کلی می‌توانیم به نرخ رشد پایدار اتکا کنیم، اما در حال حاضر می‌بینیم از اوایل دهه 90 به این سو، ما دچار اغتشاش آماری هستیم، چون همه این نرخ رشد متکی به نفت شده است. به این ترتیب که وقتی نفت گران است، رشد قابل توجهی در اقتصاد داریم،اما وقتی ‌فروش نفت نداریم، سقوط رشد اقتصادی را تجربه می‌کنیم. این یعنی معضل برای اقتصاد ایران که باید به آن آگاهی کامل داشته باشیم.

وی به شرایط اوایل انقلاب اسلامی و تحریم نفت ایران اشاره کرد و افزود: در آن دوره نرخ رشد اقتصادی به دلیل تحریم سنگین نفت به منفی 23 درصد رسید، ولی به محض این‌که این تحریم برداشته شد، نرخ رشد اقتصادی ایران یکباره مثبت 20 درصد شد. حال سؤال این است که این رشد واقعیت اقتصاد ما بوده و تحرک و تولید، افزایش یافته است؟ پاسخ خیر است. ما فقط نفت بیشتری فروخته‌ایم و این رشد حقیقی اقتصاد ماست که نباید آن را با واقعیت اشتباه بگیریم.

نایب‌رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین تصریح کرد: این نرخ رشد به تولید منجر نشده و همچنین افزایشی برای اشتغال کشورمان نداشته و هنوز هم از رکود خارج نشده‌ایم. به این صورت که در بخش معدن رشد اقتصادی منفی 10 درصد بخش کشاورزی مثبت 2درصد و در بخش صنعت با کلی اما و اگر، صفر درصد رشد اقتصادی را تجربه کردیم. حریری تاکید کرد: سال آینده نرخ رشد اقتصادی از امسال بسیار پایین‌تر خواهد بود، چون حرکت سینوسی بوده و ناپایداری نرخ رشد اقتصادی این اتفاق را برای اقتصاد کشورمان رقم خواهد زد.