جشنواره‌ شعر انقلاب فرصتی برای شاعران ماندگار

دنیای امروز اما دنیای مجازی و ارتباطات اینترنتی است. شبکه‌های اجتماعی، امکانی فراهم آورده‌اند که هر فردی، فارغ از محدودیت‌ها و توانایی‌هایش، سروده‌های خود را به دست مخاطب می‌رساند که در این زمینه باید فرهنگ‌سازی شود و نظارت‌های لازم صورت گیرد.

از طرفی، هر ساله جشنواره‌های شعری به بهانه‌‌های مختلف برگزار می‌شود و امکانی فراهم می‌کند که شاعران آثار خود را ارائه کنند و توانایی خود را محک بزنند.

به گفته کارشناسان نوع حمایت جشنواره‌ها از شعر باید تغییر کند و بیشتر روی معرفی و انتشار اشعار فاخر متمرکز شود.

یکی از این جشنواره‌ها ـ که هفتم و هشتم دی‌ماه در شیراز برگزار می‌شود ـ جشنواره شعر انقلاب است. این جشنواره بهانه‌ای شد تا نگاهی داشته باشیم به شعر امروز و حمایت‌هایی که از شعر باید صورت گیرد.

گمنامی شاعران توانا

محمد‌علی بهمنی، غزلسرا و شاعر توانمند معاصر ـ که یکی از داوران بخش سنتی جشنواره شعر انقلاب نیز هست ـ براین باور است که کشور ما همچنان صاحب شاعرانی بزرگ است که آثاری ارزشمند و تاثیرگذار می‌سرایند، اما بیشتر این شاعران گمنام‌اند و در شهرهای دور از مرکز یا حتی روستاها زندگی می‌کنند و یکی از مسئولیت‌های مدیران فرهنگی و هنری این است که این شاعران را پیدا کنند و آثارشان را در اختیار مردم قرار دهند.

بهمنی در گفت‌وگو با جام‌جم تاکید کرد، جشنواره‌ها بزرگ‌ترین آفت شعر امروز ایران هستند. وی در این باره می‌گوید: کسانی که برای جشنواره‌‌ها شعر می‌فرستند، بیشتر به جایزه‌ای که آن جشنواره برای برگزیدگان در نظر گرفته، می‌اندیشند. به همین دلیل، شعرهایی که امسال به جشنواره شعر انقلاب رسیده، حرف تازه‌ای برای گفتن ندارد و تکرار ایده‌ها و نظریاتی است که بارها و بارها گفته شده است.

این شاعر،‌ با ذکر این نکته که شعر یک اتفاق است، یادآور شد: نمی‌توان به شاعر دستور یا پیشنهاد داد که درباره فلان موضوع شعر بگو که اگر شاعری چنین کند، مسلما شعرش ماندگار نخواهد شد. کشور ما صاحب شاعرانی است که بر قله شعر قرار دارند و در آثار آنان، رد پای اتفاقات اجتماعی و سیاسی را می‌توان دید. این آثار ماندگار نشان می‌دهد که شاعر خودش دغدغه‌مند است و نسبت به پیرامون خود احساس مسئولیت می‌کند و به همین دلیل، اتفاقات روز به شعرش راه پیدا کرده و گذشت زمان نتوانسته و نمی‌تواند اثر او را از یادها ببرد یا کهنه کند، اما اگر شعر به فرموده و سفارشی باشد، حتما تاریخ مصرف دارد و خیلی زود فراموش خواهد شد.

بهمنی تاکید کرد: جشنواره‌ها با هدف حمایت از شاعران برگزار می‌شوند، اما جایزه نقدی آنها باعث می‌شود از هدف خود دور شوند، چون شاعری که اثری ارزشمند سروده، حاضر نیست برای پول و جایزه، شعرش را به جشنواره ارسال کند. از شاعران خوب و توانا باید به روش‌های دیگر حمایت شود. بهتر است آثار آنها را منتشر و امکانی فراهم کرد که شعرشان به دست مردم برسد.

داور جشنواره شعر انقلاب بر این باور است که شعر و ترانه ایرانی هنوز در اوج است، اما ترانه‌سرایان ارزشمند حاضر نیستند برای مقداری پول، آثار خود را در اختیار خواننده‌های کارنابلد قرار دهند و شاعران هم تمایلی ندارند، شعرهای ناب خود را به جشنواره‌ها ارسال کنند. به همین دلیل، آثار رسیده به جشنواره‌ها و حتی برگزیدگان آن را نمی‌توان متر و معیار شعر انقلاب و امروز دانست.

شاعران اینترنتی، بلای جان شعر

اسماعیل امینی، شاعر و استاد دانشگاه بر این باور است که شعر ایران، صاحب قدمتی دیرینه است که همیشه پشتوانه معنوی و مذهبی خوبی برای مردم بوده و هست؛ شعری که پشتوانه و مدافع ارزش‌های انقلاب اسلامی هم هست. این شاعر معتقد است، برخی شاعران نسبت به اتفاقات پیرامون خود و اجتماع واکنش نشان می‌دهند و این تاثیر را می‌توان در آثار آنها دید. مثلا تاثیرات دوران دفاع مقدس در شعر بسیاری از شاعران جلوه‌گر است. شاعران زیادی از این زاویه به سال‌های جنگ نگاه کرده و می‌کنند که ما برای حفظ خاک و دین خود هزینه‌هایی پرداخت کرده‌ایم. حتی اتفاقاتی مانند تحریم‌های اقتصادی به شعر برخی شاعران راه یافت. با همه اینها به نظر من نباید شاعر را مقید کرد که همراه رخدادهای زمانه پیش برود و آنها را در شعرش بگنجاند، چون این روش باعث می‌شود، شعر به سمت فرمایشی پیش برود و سطحی شود.

این استاد دانشگاه معتقد است، شعر ناب امروزی در سایه اشعاری که در فضای مجازی منتشر می‌شود، گم شده است. کسانی مدعی شاعری هستند که حتی یک بیت شعر از شعرای قدیمی را نمی‌شناسند. آنها با تاریخ ادبیات ایران بیگانه‌اند و کلماتی سطحی را کنار هم می‌گذارند و در قالب شعر به مردم ارائه می‌کنند. کتاب‌های شعری که منتشر می‌شود، آینه شعر واقعی امروز نیست و آنقدر کتاب‌های شعر زیاد شده‌اند که از تعداد مردمی که شعر می‌خوانند، پیشی گرفته‌اند.

امینی می‌گوید: برای نجات شعر از بیراهه‌ای که در آن گرفتار شده، باید آموزش و پرورش به شکل بنیادی به شعر و تاریخ ادبیات بپردازد. سال‌هاست آموزش و پرورش درگیر ارتقای تست‌زنی دانش‌آموزان شده تا آنها به دانشگاه راه پیدا کنند.آموزش تستی باعث شده، سواد علمی و بنیادی کودکان و نوجوانان و حتی جوانان بشدت افت کند و این سبک آموزشی، تاثیر مستقیم بر ادبیات و شعر امروز دارد.