استفاده از ابزار دین به نفع قدرت؛ هنر آل سعود

با توجه با شرایط موجود می‌توان گفت که ما در عربستان با چند روند مواجه ایم. یک روند به سمت تحکیم قدرت محمد بن سلمان و فراهم کردن پشتوانه مذهبی برای حاکمیت و قبضه کردن قدرت در آینده و تقویت جایگاه پادشاه است. طبعا دستگاه‌های رسمی مذهبی با هر شاکله‌ای و با هر گرایشی‌ناگزیر خواهند بود که از حاکم قدرتمند تبعیت کنند. روند دوم یک روند سیاسی و عملیاتی در منطقه است که هدف آن تقویت گروه‌های افراطی در سوریه، عراق، یمن، لبنان، لیبی و سایر کشورهاست. این روند فارغ از این‌که چه کسی در راس حکومت عربستان قرار خواهد گرفت و فارغ از این‌که چه تغییراتی در شورای مفتیان حاصل شود، همچنان از جریان‌های تکفیری و افراطی و خشونت بار حمایت خواهد کرد.

روند سوم، تقابل نیروهای اجتماعی با ذهنیت باز است که به دنبال تحقق یک جامعه آزاد، متعادل و انسانی هستند. این گروه در برابر ساختار مذهبی رسمی عربستان ایستادگی و مقاومت می‌کنند.مشخصه اصلی این روند، این است که کوتاه مدت نبوده و در میان مدت آثار خود را بر جای می‌گذارد. با این اوصاف، افزایش توان هر کدام از این روندها یا هم‌افزایی که بین آنها حاصل خواهد شد، مساله‌ای مهم و جدی در عربستان است که به نحوی آینده سیاسی این کشور را نیز رقم می‌زند.

صباح زنگنه

کارشناس مسائل غرب آسیا