پنگوئن درمانگر، هم‌بازی کودکان مبتلا به اوتیسم

از ربات‌هایی که برای فیزیوتراپی و سنجش هوشمند فعالیت‌های افراد مورد استفاده قرار می‌گیرند تا ربات‌های جراح، برخی اخبار مهم دنیای ربات‌ها در سال‌های اخیر است، اما نقش اول یکی از جدیدترین اخبار، رباتی به شکل پنگوئن است که توسط زوجی مهندس ساخته شده که از سال 1388/ 2009 در باره کودکان مبتلا به اوتیسم فعالیت می‌کنند. درمان کودکان مبتلا به اوتیسم، هزینه‌های بسیار دارد. بررسی رفتار آنها و سنجش مدل واکنش‌ها به صرف زمانی طولانی توسط متخصصان نیاز دارد که باعث می‌شود، هزینه درمان این کودکان بسیار بالا باشد. طبق آمار در آمریکا، از هر 68 کودک، یک کودک مبتلا به اوتیسم است. استفاده از ربات‌ها و بازی‌های فناورانه برای درمان کودکان مبتلا به اوتیسم از یک دهه قبل مورد توجه قرار گرفته است. با کمک این ابزارها، بچه‌ها ارتباط بهتری با جهان اطراف برقرار خواهند کرد.

این پنگوئن که PABI نام دارد، می‌تواند بال‌ها، پا و سر خود را تکان دهد، برای بررسی محیط اطراف خود، دوربین دارد و در یک کلام عروسک و وسیله‌ای جذاب برای بازی است. این ربات با قرار گرفتن در اتاق کودک مبتلا به اوتیسم، با استفاده از دو روش یکی مبتنی بر الگوریتم هوشمندی که برای آن نوشته شده و دیگری با کنترل از راه دور توسط درمانگر واکنش‌های کودک را در بازه‌ای بلندمدت مورد آزمون و بررسی قرار می‌دهد. این وسیله، از این طریق و از راه دور، نمودارها و اطلاعات مهمی از عملکرد رفتاری را در اختیار متخصصان قرار می‌دهد و با استفاده از درس‌های تعاملی که از قبل به آن داده‌اند، نقش مهمی را در عمل درمانگری کودکان مبتلا به اوتیسم در قالب یک وسیله بازی هوشمند بازی می‌کند.

با استفاده از این سیستم، هزینه درمانی نیز کاهش قابل توجهی می‌یابد. این ربات در این مرحله از کار خود زیر نظر متخصصان برای درمانگری پنج کودک مورد آزمایش قرار گرفته و نتایج مثبتی داشته است. تحقیقات بلندمدت این زوج علاقه‌مند و متخصص رباتیک و همچنین استفاده از مشاوران و پزشکان مطلع در مرحله جذب سرمایه برای تبدیل شدن به یک محصول درمانی تجاری قرار دارد. این ربات از لحاظ ساختاری ساده است، ولی با وجود سادگی در بخش فناوری، جذاب و کاربردی طراحی شده و نیاز مشخصی را بدرستی پاسخ می‌دهد و می‌تواند به حل مشکلی در بخش درمانی کمک کند. استفاده صحیح و کاربردی از میان رشته‌ای‌ها و تعامل با دیگر رشته‌ها، تمرکز روی حل مشکلات و داشتن صبر، سه نکته بسیار مهم در دنیای ربات‌هاست که علاقه‌مندان این میان رشته‌ای در ایران باید توجه ویژه به آن داشته باشند تا بتوانند نتایج ارزشمند و قابل استفاده را در سطح ملی و بین المللی و در قالب تولید محصولات مورد نیاز به دست آورند.

آریا صبوری

پژوهشگر آزمایشگاه تعامل انسان و ربات دانشگاه تهران