مدارس وهابی عربستان ماشین تولید تروریست‌ در جهان

وی اعلام کرد عربستان سعودی طی دهه‌های اخیر به سرمایه‌گذاری و تغذیه مالی مساجدی در جوامع غربی و اروپایی پرداخته که نقش بسزایی در انتشار و گسترش افراط‌گرایی داشته‌‌اند. وی در بخش پایانی این مصاحبه گفت: «آن دوران به پایان رسیده که حکام عربستان خود را به ندانستن می‌زدند. حالا کاملا مشخص شده که بسیاری از مساجد مروج وهابی‌گری در سراسر جهان توسط عربستان حمایت مالی و معنوی می‌شوند».

این اظهارات در حالی بیان شد که اروپایی‌ها طی چند ماه گذشته اقدامات خود علیه این مراکز در کشورهای مختلف را تشدید کرده‌اند. به عنوان مثال پس از حملات متعدد تروریستی در نقاط مختلف فرانسه، دولت این کشور به ‌عنوان بخشی از برنامه‌های خود برای مقابله با جریان‌های سلفی، درصدد بستن منابع مالی مساجدی برآمد که بیشتر آنها به عربستان وابسته هستند. گفته می‌شود وزارت کشور فرانسه قصد دارد بین 100 تا 160 مسجد را به اتهام تبلیغ تعالیم تکفیری و سلفی ببندد. نیروهای پلیس همچنین اخیرا خانه دو نفر از امامان جماعت مسجد ژنو (بزرگ‌ترین مسجد سوئیس) را مورد تفتیش قرار دادند. این مسجد در سال 1978 توسط یکی از شاهزادگان سعودی افتتاح شد و بنا به اعلام منابع خبری سوئیس، همچنان با ریاض ارتباط نزدیکی دارد.

هراس اروپا از مراکز وهابی‌گری

چندی پیش نیز ویکی‌لیکس افشا کرد که یکی از اعضای سفارت عربستان در بلژیک به دلیل ترویج دیدگاه‌های سلفی و تکفیری از این کشور اخراج شده است. همچنین از خالد العباری، مدیر عربستانی مرکز فرهنگی و اسلامی بلژیک نیز خواسته شد به دلیل داشتن دیدگاه‌های افراطی، این کشور را ترک کند. در کشور کوچکی مثل ایسلند نیز، رئیس‌جمهور آن از اختصاص حدود یک میلیارد دلار برای ساخت مسجدی در پایتخت آن بشدت انتقاد کرد.

مقامات و کارشناسان غربی نیز پیش از این بارها نسبت به گسترش این مراکز هشدار داده بودند. به عنوان نمونه، فرح پاندیت، مشاور سابق رئیس‌جمهور آمریکا در جوامع مسلمانان چندی پیش در مقاله‌ای در نیویورک‌تایمز به این موضوع اشاره کرد که در زمان حضور در آن سمت به 80 کشور سفر کرده بود و در این سفرها توانست به‌خوبی تاثیر پول‌های سعودی در گسترش تفکر وهابیت و سلفی‌گری را مشاهده کند. یکی از اسناد فاش شده ویکی‌لیکس نیز نشان داد که هیلاری کلینتون در زمان حضور در پست وزارت خارجه آمریکا در نشستی گفته بود: « ثروتمندان و سرمایه‌داران سعودی منبع مهم تامین سرمایه گروه‌های تروریستی سنی در سراسر جهان به حساب می‌آیند و می‌بایست اقدام بیشتری در این زمینه صورت بگیرد، زیرا ردپای حمایتی سعودی‌ها را می‌توان در گروه‌هایی همچون القاعده، طالبان و لشکر طبیه به وضوح دید».

این اقدامات و اظهارات گرچه طی حداقل دو سال گذشته شدت بیشتری گرفته است، اما عربستان از دهه‌ها پیش این روند و سرمایه‌گذاری را آغاز کرده بود. این سوال همواره مطرح بود که سعودی‌ها چگونه تفکر افراطی وهابی‌گری را در کشورهای مختلف گسترش داده‌اند. در واقع در حکومت‌های سلطنتی همچون عربستان که پول و سرمایه در میان شاهزادگان پخش شده است، مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گویی بسیار اندکی در مورد صرف هزینه‌های دولتی وجود دارد. در نتیجه شاهزاده‌های سعودی بیشتر این سرمایه‌گذاری‌ها را در قالب سازمان‌های خیریه انجام دادند که اساسا هیچ ارتباطی هم به مسائل نظامی نداشته است.

این پول صرف ساخت و راه‌اندازی مدارس و مساجدی شد که زیربنای اصلی آنها، آموزش تفکر وهابی بود. آموزش امامان جماعت، راه‌اندازی شبکه‌ها و چاپ کتاب‌هایی که مبانی وهابیت را آموزش می‌دادند و کمک به دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی از دیگر مواردی بود که پول‌های عربستان در آنجا هزینه شد. براساس یکی از اسناد فاش شده از سوی ویکی‌لیکس، پاکستان ازجمله کشورهایی بود که عربستان حساب ویژه‌ای در این زمینه روی آن باز کرد. گفته می‌شود روحانیون دیوبندی و اهل الحدیث که فعالیت فراوانی در مناطق مختلف پاکستان دارند، سالانه حدود 100 میلیون دلار از سوی ریاض دریافت می‌کردند.

سرمایه‌گذاری ریاض روی کشورهای فقیر

یکی از اقداماتی که سعودی‌ها در این زمینه انجام می‌دادند، این بود که کشورهای فقیر مسلمانی را برای سرمایه‌گذاری خود انتخاب می‌کردند که شهروندان آن تنها دو راه پیش روی خود داشتند: رفتن به مدارس مروج افراطی‌گری یا کنار گذاشتن تحصیل. سعودی‌ها در این کشورها، از فقر حاکم در جهت گسترش افراطی‌گری استفاده کردند. پاکستان، اندونزی، فیلیپین، مالزی، تایلند، هند و بخش‌هایی از آفریقا ازجمله کشورهایی بودند که تحت تاثیر این سیاست سعودی‌ها قرار گرفتند. به عنوان مثال، در پاکستان ابتدا کودکان و نوجوانان جذب مدارس دیوبندی و اهل الحدیث در مناطق دور افتاده می‌شدند. در مرحله بعد و پس از چند سال تحصیل، به مراکز آموزشی در سطح منطقه می‌رفتند. خواستگاه نهایی بیشتر این افراد در ادامه اعزام به کمپ‌ها و اردوگاه‌های تروریستی در مناطق قبایلی فدرالی پاکستان بود؛ مناطقی که به زعم بسیاری از کارشناسان هسته اصلی بسیاری از گروه‌های تروریستی سرشناس از همانجا شکل گرفت.

سازمان اطلاعاتی هند نیز اخیرا اعلام کرد عربستان سعودی در فاصله سال‌های 2011 تا 2013 حدود 25 هزار روحانی افراطی را به مناطق مسلمان‌نشین و عمدتا فقیر این کشور فرستاده است. علاوه بر این، حدود 250 میلیون دلار نیز صرف برگزاری سمینار‌های مختلف در دانشگاه‌ها و مساجد این کشور کرده است. اسامه حسن، تحلیلگر مسائل دنیای اسلام در مورد اینگونه اقدامات عربستان می‌گوید: وقتی صحبت از مروجان تفکر وهابیت به میان می‌‌آید، منظور هزاران فعالی است که تحت تاثیر و حمایت مستقیم ریاض هستند.

این مساله را می‌توان در کشورهای مهم اروپایی نیز به وضوح مشاهده کرد. به عنوان مثال، براساس توافقی که در سال 1967 بین مقامات حاکم بلژیک و یکی از شاهزاده‌های سعودی صورت گرفت، یکی از مکان‌های عمومی و بزرگ در بروکسل به مدت 99 سال به صورت رایگان در اختیار سعودی‌ها قرار گرفت. این محل پس از بازسازی توسط سعودی‌ها، در سال 1978 تحت عنوان مسجد جامع بروکسل آغاز به کار کرد؛ مرکز فرهنگی و اسلامی بلژیک نیز در همان مکان فعالیت خود را شروع کرد. عاملان حملات چند ماه اخیر در فرانسه و بلژیک، دانش‌آموختگان و دانش‌آموزان همین مراکز بوده‌اند.

بودجه 100میلیارد دلاری مدارس وهابی

در این میان گرچه آمار دقیقی از میزان‌ سرمایه‌گذاری‌های عربستان در این زمینه در سراسر جهان در دست نیست، اما منابع خبری می‌گویند سعودی‌ها طی سه دهه گذشته برای گسترش تفکر وهابیت بیش از 100 میلیارد دلار هزینه کرده‌اند. زیاد بودن این رقم در مدت یاد شده زمانی نمود بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم شوروی برای گسترش کمونیسم در سراسر جهان در فاصله سال‌های 1921 تا 1991 حدود هفت میلیارد دلار هزینه کرد.

این تحولات و اتفاقات در حالی رخ داد که غرب و رهبران آن می‌توانستند پیش از این و براحتی مانع از گسترش این تفکر در جوامع خود شوند. آنها در واقع زمانی به فکر مقابله با این جریان افتادند که گسترش این تفکر به بلای جان شهروندان خود آنها تبدیل شد. در واقع اروپایی‌ها و غربی‌ها به جای مقابله با این تفکر، بر حملات پهپادی خود در مناطق مختلفی همچون یمن و پاکستان تاکید داشتند. این حملات در حالی تنها تعداد معدودی از تروریست‌ها را هدف قرار می‌داد، که نسل‌های آتی آنها در حال آموزش دیدن در کشورهای مختلف بودند.

حسین خلیلی / روزنامه‌نگار