روابط تهران و بیروت در فصل تازه

دوشنبه گذشته بود که پس از حدود دوسال‌ و نیم خلأ ریاست‌جمهوری در لبنان، با توافق گروه‌های مختلف، میشل عون به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد و ظریف اولین مقام بلندپایه جهان و منطقه است که بعد از انتخاب شدن میشل عون به عنوان رئیس‌جمهور لبنان با حضور در بیروت با او دیدار می‌کند.

بسیاری از تحلیلگران، این موضوع را دارای اهمیت فراوانی می‌دانند. روزنامه‌های لبنانی هم به این موضوع پرداخته‌اند و به گزارش ایرنا، روزنامه لبنانی السفیر در این زمینه با بیان این‌که «ظریف حامل پیام رئیس‌جمهوری اسلامی ایران برای ژنرال عون است»، افزود: این سفر ظریف به لبنان دارای اهمیتی ویژه و پیام‌های سیاسی است.

آنچه باعث شده بود لبنان در حدود دو سال و نیم گذشته نتواند رئیس‌جمهور تعیین کند، نبود توافق میان گروه‌های داخلی این کشور بود و نهایتا با توافقی که میان طوایف لبنانی صورت گرفت، رئیس‌جمهور این کشور، هفته قبل تعیین شد.

در این مدت، جمهوری اسلامی ایران همواره تاکید کرده که مشکلات داخلی لبنان، همچون هر کشور دیگری باید از روش‌های سیاسی و توسط مردم و گروه‌های داخلی همان کشور حل شود و در طول دو سال ‌و ‌نیم خلأ ریاست‌جمهوری در لبنان نیز مقامات کشورمان بارها بر این مساله تاکید کردند. اما با توجه به نفوذی که جمهوری اسلامی ایران در منطقه دارد، قطعا مواضع کشورمان در نزدیک کردن نظرات گرو‌ه‌های داخلی لبنانی بی‌تاثیر نبوده است و بر اساس نظر کارشناسان در شرایط فعلی که لبنانی‌ها سرگرم انتخاب دولت وحدت ملی هستند می‌تواند بسیار راهگشا باشد.

قاسم محبعلی، کارشناس مسائل منطقه در همین زمینه در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: سفر ظریف به لبنان در شرایط فعلی می‌تواند هم به ادامه شرایط باثبات این کشور برای تشکیل کابینه و عبور از شرایط گذشته کمک کند و هم می‌تواند گام مثبتی باشد برای گسترش مناسبات ایران و لبنان.

به گفته این کارشناس منطقه، سفر ظریف به لبنان را می‌توان کمک بزرگی به شکل‌گیری کابینه در این کشور عنوان کرد زیرا ایران همواره تاکید کرده است که در صورت توافق گروه‌ها و طوایف مختلف در لبنان، همگی از این وضع سود می‌برند. محبعلی می‌افزاید: حمایت‌های ایران از ثبات و توافق داخلی در لبنان باعث خواهد شد که مقامات این کشور با اطمینان بیشتری، پروسه تشکیل دولت را پیش ببرند.

لبنان، کشوری کوچک اما مهم

برخلاف رویه‌ای که ایران برای حل مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی در دستور کار دارد و راه‌حل مشکلات هر کشوری را رجوع به رای و خواسته مردم همان کشور می‌داند، برخی کشورها تلاش دارند از طریق مداخله نظامی، نظرات خود را بر سایر کشورها تحمیل کنند که نمونه بارز این کشورها در سطح جهان، آمریکا و در سطح منطقه، عربستان سعودی است.

اما شاید برای برخی این سوال مطرح باشد که دلیل حساسیت‌های فراوان کشورهایی مانند آمریکا یا عربستان درباره کشور کوچکی مانند لبنان چیست.

قاسم محبعلی، کارشناس مسائل منطقه در همین زمینه به جام‌جم می‌گوید: لبنان با وجود این‌که کشور کوچکی است، اما اهمیت ویژه‌ای در منطقه دارد. این کشور یکی از همسایگان رژیم صهیونیستی است و حضور در لبنان برای هر کشوری به عنوان برگ برنده‌ای در مسائل خاورمیانه محسوب می‌شود. همچنین به گفته وی، بخش بزرگی از لبنان متحدان ایران هستند و بر همین اساس می‌توان به دلیل برخی دخالت‌های آمریکا و عربستان درباره تحولات این کشور پی برد. البته تجربه سال‌های گذشته به صورت روشنی نشان داده که اتخاذ چنین سیاست‌های مداخله‌جویانه‌ای، کارآمد نیست و نتایج مورد نظر حامیان آن را برآورده نخواهد کرد. نزدیک‌ترین سند برای این مطلب، همین وضعیت لبنان است که باوجود دخالت‌های فراوان عربستان، نهایتا خواسته‌های این کشور در زمینه انتخاب رئیس‌جمهور لبنان برآورده نشد.

عربستان؛ بازنده تحولات منطقه‌ای

همین مساله باعث شد تا دیروز یک پایگاه آمریکایی از نگاه خود، شرایط منطقه را به عنوان عرصه‌ای برای رقابت ایران و عربستان توصیف کند و البته عربستان را بازنده این رقابت بداند.

به گزارش فارس، پایگاه آمریکایی المانیتور در همین زمینه با اشاره به این‌که ایران یکی از بانفوذترین بازیگران منطقه است، نوشت که عربستان در منطقه درحال از دست دادن عرصه، مقابل ایران است.

المانیتور این‌گونه نوشت که ورود ایران، حزب‌الله و روسیه به سوریه برای کمک به دولت این کشور، اهداف سعودی‌ها در سوریه را بی‌نتیجه گذاشت و اسد در مقایسه با یک سال قبل، جایگاه محکمی در عرصه قدرت دارد و خیلی بیشتر از پیش به ایران و حزب‌الله وابسته است.

طبق این گزارش، در حال حاضر عربستان متحمل شکست دیگری در لبنان شده است و «میشل عون» که قهرمان حزب‌الله است به‌عنوان رئیس‌جمهوری لبنان برگزیده شده است.

المانیتور نوشت که حزب‌الله به یک منبع مهم مشکل برای ریاض تبدیل شده است و موفقیت آن در سوریه و لبنان به قیمت از دست رفتن منافع عربستان بوده است. براساس این گزارش، مشاوره‌های حزب‌الله به انصارالله یمن یکی دیگر از آزردگی‌های عربستان سعودی است.

این پایگاه‌ آمریکایی به برخی از مولفه‌های قدرت جمهوری اسلامی ایران هم اشاره کرده و نوشته است: سعودی‌ها همچنان فاقد ابزار و لوازم کافی برای اعمال نفوذ بر قدرتی که ایران در چند دهه به دست آورده است، هستند. سعودی‌ها نیرویی معادل سپاه پاسداران ایران ندارند و همچنین هیچ ژنرال سعودی همچون «قاسم سلیمانی» وجود ندارد.

نسخه‌ای برای حل بحران‌های منطقه‌ای

البته این دیدگاه که کشورهایی مانند سوریه، لبنان و یمن عرصه رقابت و مکانی برای تسویه‌حساب سایر کشورها هستند دیدگاه غلطی است که صرفا از سوی کشورهای فرامنطقه‌ای و برخی کشورهای منطقه‌ای از جمله عربستان دنبال می‌شود. در مورد عربستان، دلیل اتخاذ چنین سیاست اشتباهی عمدتا به نوع نگاه این کشور به جمهوری اسلامی ایران بر‌می‌گردد و براساس همین نگاه غلط، تصور می‌کند با سیاست‌های خود در سایر کشورها به منافع ایران لطمه می‌زند. حسین صادقی، آخرین سفیر کشورمان در عربستان در همین زمینه به جام‌جم می‌گوید: نگاه عربستان سعودی به ایران، مبتنی بر واقعیت نیست. عربستان تحولات منطقه‌ای را بعد از سال 2003 به نفع ایران دید که مهم‌ترین آن برجام بود و به همین دلیل این کشور احساس کرد به حاشیه رانده می‌شود. حسین صادقی می‌افزاید: این در حالی است که ایران هیچ زمانی خواهان به حاشیه راندن یا نادیده گرفتن عربستان نبوده است.

جمهوری اسلامی ایران همواره با دراز کردن دست دوستی به سوی کشورهای منطقه، اعلام کرده که مسائل منطقه، تنها از طریق همکاری کشورهای منطقه قابل حل است. تاکید بر حفظ تمامیت ارضی سایر کشورها و احترام به نظام قانونی آنها، از دیگر نسخه‌هایی است که می‌توان از طریق آنها، مشکلات منطقه را حل کرد و آن‌طور که قاسم محبعلی، کارشناس مسائل منطقه می‌گوید، روندی که در لبنان برای حل مسائل داخلی پی گرفته شده، می‌تواند در مورد سایر کشورها نیز سرلوحه کار قرار گیرد.

وی می‌افزاید: مشکلات سوریه با همین الگو قابل حل است، زیرا در این کشور هم طوایف مختلف حضور دارند و بدون توافق میان گروه‌ها امکان ثبات نخواهد بود، اما هرچه هست این‌که دخالت کشورهای خارجی، حلال مشکلات این کشورها نیست.