رسانه‌های جمعی، معمار ارتباطات انسانی

رسانه‌ها چنانچه جلوه‌های مختلف خشونت را در قالب فعالیت پرسوناژها، شخصیت‌ها و قهرمانان فیلم‌ها به تصویر بکشند، کمک کرده‌اند تا انواع خشونت به صورت تصاعدی گسترش پیدا کند. در این مرحله است که رسانه‌ها آموزگار خشونت خواهند شد و نوجوان و جوان، جامعه را خاکستری و تیره می‌بیند.

برعکس، رسانه‌ها باید پرسوناژهایی را که دست به خشونت می‌زنند، به عنوان انسان‌های ضد ارزش و نامطلوب به کار گیرند، آنچنان که عاقبت آنان به شکست و تقلید از آنان، نامطلوب جلوه کند. تحقیقات راجع به خشونت در ارتباطات نشان داده است که نوجوانان و جوانان رفتارهای شخصیت‌های خشن را سریع‌تر دریافت و درصدد همگون‌سازی رفتار خویش با رفتار هنرپیشه خشن برمی‌آیند. بزرگ‌ترین قهرمانان تاریخ، آنانی هستند که می‌توانند بر خشم خود غالب شوند و آن را کنترل کنند. باید توجه داشت که خشونت بُعدی غریزی دارد و در مدار بسته شکلی تصاعدی پیدا می‌کند. یعنی یک فرد خشونتی را اعمال می‌کند و دیگری پاسخ او را با خشونت می‌دهد و سپس نفرات بعدی ... بنابراین چه خوب است که رسانه‌ها، قهرمانان و انسان‌هایی را نمایش دهند که در مقابل خشونت، آرامش خود را حفظ می‌کنند. رسانه‌های رسمی در کشورهای توسعه یافته به صورت کنترل‌شده‌ای تصاویر خشونت‌های اجتماعی مانند بمب‌گذاری‌ها و ترورها را نشان می‌دهند چرا که به فکر بهداشت روانی جامعه هستند و نمی‌خواهند فعل خشونت تصاعدی رشد کند. لذا در حوادثی که رخ می‌دهد شاهدیم که تصاویر از دور گرفته می‌شود و با نمایش خودرو‌های پلیس و آمبولانس‌ها نشان می‌دهند که همه چیز تحت کنترل است و جای نگرانی نیست. در قرآن مجید هم ابتدای کلام با نام خدای مهربانی آغاز می‌شود و پروردگار عالم خود را خدای مهر و مهرآفرین معرفی می‌کند. بنابراین اگر خواهان جامعه‌ای امن هستیم باید رسانه‌هایی مروج مهر و امنیت داشته باشیم. بنای جامعه امن را رسانه‌ها تولید می‌کنند. جامعه‌ای امن به‌واقع گاهواره تمدن بشری خواهد بود.

پروفسور باقر ساروخانی

استاد دانشگاه