دستیابی به دانش ساخت بخش الکترونیک سیستم کنترل توربین بخار

در یک نیروگاه تولید برق بخصوص در نیروگاه‌های حرارتی، بخش‌های مختلفی در یک زمان در مدار بهره‌برداری قرار دارند که کارکرد هر بخش در این سیکل به هم پیوسته و مستمر، دارای اهمیت است، اما برخی قسمت‌ها به علت دامنه فراگیری کارکردها، اهمیت بیشتری دارند .

یکی از این بخش‌ها، سیستم کنترل توربین است که به مثابه مغز واحد نیروگاه حرارتی عمل می‌کند. سیستم کنترل به فراخور اهمیت، پیچیدگی‌ ساختاری و عملکردی متعددی دارد که ساخت، نصب و بهره‌برداری از آن، نیازمند دانش و توانمندی خاص است و در صنعت نیروگاهی، فعالان این بخش، از تخصص‌های متمایزی نسبت به دیگران برخوردارند.

ایران سال‌هاست در زمینه بهره‌برداری از سیستم‌های کنترل توربین به توانمندی رسیده و مهندسان ایرانی برای نگه داشتن سیستم‌های کنترل در مدار بهره‌برداری و استفاده از داده‌های آن برای مدیریت بهینه فرآیند نیروگاهی دانش کافی در اختیار دارند، اما در بخش ساخت و نصب سیستم‌های کنترل، استفاده از توانمندی شرکت‌های خارجی در اکثر موارد به موضوعی معمول و عادی تبدیل شده تا این که در نیروگاه رامین اهواز برای نخستین بار در توربین‌های واحدهای بخار، داخلی سازی سیستم‌های کنترل توربین در برنامه قرار گرفت.

سیستم‌های کنترل توربین در واحدهای بخار، از دو بخش الکترونیک و هیدرولیک تشکیل شده که متخصصان داخلی برای نخستین بار در تاریخ ایران، به داخلی سازی بخش الکترونیک سیستم‌های کنترل توربین در واحدهای بخار ورود کردند.

طی مناقصه‌ای که برای به‌روز سازی سیستم کنترل توربین واحد شش نیروگاه رامین برگزار شد، شرکت‌های خارجی رقمی حدود 80 میلیارد ریال را برای تأمین یک سیستم کنترل در بخش الکترونیکی ـ که شامل نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای مربوطه می‌شود ـ ارائه دادند اما مسئولان این نیروگاه، با اعتماد به توان شرکت‌های داخلی و فراهم‌سازی فضای کار برای شرکت‌های متقاضی کار در این بخش، یک گروه متشکل از متخصصان الکترونیک و مکانیک را ایجاد کردند و فعالیت و تلاش چندساله این گروه، منجر به ساخت و نصب نخستین سیستم کنترل توربین نیروگاه بخاری در بخش الکترونیکی شد.

نکته جالب توجه این است که متخصصان داخلی توانستند، سیستمی به‌روز و کارآمدتر از نوع خارجی را که با تمام شرایط بومی نیروگاه رامین اهواز طراحی شده، با یک سیزدهم قیمت نوع خارجی در داخل کشور بسازند و با قیمتی حدود 6 میلیارد ریال، آن را تکمیل و در واحد شش نیروگاه رامین نصب کنند.

فرشاد شاهمرادی، مدیر امور مهندسی ابزار دقیق نیروگاه رامین در گفت‌وگو با تسنیم در خصوص این دستاورد ملی گفت: ما از سال 92 برای رفع مشکلات اساسی که نیروگاه با آن مواجه بود، برنامه‌ریزی کردیم که در این زمینه، بخش اعظمی از کارها که با تولید نیروگاه و بازدهی نیروگاه ارتباط دارد، بحث سیستم‌های کنترل است.

وی افزود: تمام سیستم‌های کنترل نیروگاه رامین، طراحی شده و ساخته کشور روسیه است که تکنولوژی مربوط به دهه 1970 میلادی را دارند و بحث راندمان واحدها، کنترل و تولید واحدها را تحت تأثیر قرار داده‌اند.

این مقام مسئول اذعان کرد: با شناسایی شرکت‌هایی که در کشور هستند و استعداد و توانایی لازم را دارند، دانش موجود را تجمیع کردیم و یک کار تیمی برای داخلی سازی بخش الکترونیکی سیستم کنترل توربین آغاز شد.

وی ادامه داد: سیستم‌های کنترل را از صفر تا صد بررسی کردیم، ابتدا بخش‌های مطالعاتی کار را خودمان در نیروگاه رامین انجام دادیم، بعد با سازندگان قطعات مختلف الکترونیکی کار را ادامه دادیم.

شاهمرادی با بیان این که در مناقصه برگزار شده برای ساخت این سیستم کنترلی یک شرکت دانش‌بنیان ایرانی برنده شد و در کنار متخصصان نیروگاه رامین قرار گرفت، گفت: پس از بررسی‌های گوناگون و رفع قدم به قدم چالش‌ها، موفق شدیم با کمترین قیمت، برای اولین بار در کشور، بخش الکترونیکی سیستم کنترل توربین را با موفقیت بسازیم و با نوع خارجی قدیمی روی واحد شش تعویض کنیم.

وی افزود: از آنجا که واحدهای رامین در مرکز ثقل بار هستند و نباید از مدار بهره‌برداری خارج شوند، جایگزینی سیستم کنترل جدید با سیستم قدیمی در بازه‌ای 10 تا 15 روزه در زمان تعمیرات میان‌دوره‌ای نیروگاه انجام شد و سیستم جدید، بلافاصله مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

این مقام مسئول با اشاره به این که شرکت‌های مطرح خارجی سازنده این سیستم کنترلی در مناقصه شرکت کرده بودند، گفت: آنها قیمتی 8 میلیارد تومانی ارائه دادند و بعد از این که دیدند شرکتی ایرانی برنده مناقصه شد، فکر نمی‌کردند هیچ گاه ما در ایران موفق به ساخت این سیستم شویم و پس از جایگزینی موفقیت‌آمیز سیستم ساخت ایران با نوع روسی که در واحد شش نصب بود، متخصصان داخلی از دستیابی به این حد توانمندی متعجب بودند.