حقوق بشر جهانشمول؛ هدف مناظره
استفاده ابرازی و سیاسی از حقوق بشر به ویژه توسط اروپا و امریکا در سال های اخیر بکرات علیه کشورهای در حال توسعه و اسلامی به کار برده شده و این در حالی است که نقض حقوق بشر در سرزمین های اشغالی از سوی رژیم صهیونیستی
در این میان طرح دیدگاه های ریاست جمهوری در باب حقوق بشر و همچنین جنجال تبلیغاتی غرب در باره طرح سوال رئیس جمهور درخصوص هولوکاست موجب شد تا مباحث تازه ای درباره حقوق بشر و مصادیق نقض آن از سوی کشورهای غربی مطرح شود به ویژه آنکه احمدی نژاد جهان غرب را به گفتگو در این زمینه فرا خواند.
دعوت رئیس جمهور برای گفتگو از غرب پیرامون حقوق بشر در حالی مطرح شد که وی به روشنی در این باره توضیح داد. رئیس جمهور با تاکید بر اینکه در باب حقوق بشر، دیدگاه شخصی و اختراعی نداشته و به دیدگاه مکتبی اسلام در این زمینه معتقد است تصریح کرد که دعوت وی تنها به گفتگو با چند کشور خاص و با اهداف سیاسی و تبلیغاتی منحصر نمی شود.
به عقیده احمدی نژاد لازم است که کل جهان با یکدیگر در این باب ، کاملا صادقانه و مستدل و از موضع برابر، سخن بگویند. آنچه که در این اظهارات بر آن تاکید شد؛ شفافیت و استدلال در طرح مبانی نظری «حقوق بشر» بود.
به عقیده احمدی نژاد اگر کسانی قصد دارند تا نوع لیبرالیستی حقوق بشر را جهانی کرده و رابطه حقوق بشر را با دین ، قطع کنند، باید دلیل کافی بیاورند و پشت میز فلسفی ، در یک بحث منطقی و برابر و علنی و کاملا علمی ، آن را اثبات کننددر عین حال نکته بعدی در این بحث تاکید بر برخوررد صادقانه و عملی با حقوق بشر است.
احمدی نژاد با اشاره بر اینکه نباید برخورد ابزاری و در جهت سلطه و رویکرد استعماری باشد پیشنهاد می دهد که لازم است تا همه موارد مطرح نقض حقوق بشر را فهرست و مورد قضاوت همه کشورها قرار گیرد.
نکات مورد توجه رئیس جمهور در این دو بحث مواردی بود که از دیدگاه بسیاری از صاحبنظران کشور مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
«مصطفی اعلایی» رئیس اداره حقوق بشر و زنان وزارت امور خارجه اداره و مسوول سابق کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل در نمایندگی دائم ایران در نیویورک پیشنهاد احمدی نژاد را پاسخ به چالش عدم رعایت اصول و الزامات حاکم بر نظام بین المللی می داند.
وی دراین باره می گوید : در حال حاضر بحث منصفانه و عادلانه بودن نظارت بین المللی حقوق بشر رعایت نشده است و این خود چالشی است که به سیاسی و گزینشی شدن و داشتن نگاه دوگانه به حقوق بشر منجر شده است.
از نظر اعلایی از جمله راه های پاسخگویی به این چالش نظارت عادلانه دوطرف است که در پیشنهاد ریاست جمهوری به آن اشاره شده است.
اعلایی در ارزیابی از این از طرح آن را کلی و موثر و منصفانه می داند و بر این باور است که این طرح بر دو اصل علمی و منصفانه بودن تاکید کرده و طرحی پیچیده است ؛یعنی نکات ظریف زیادی دارد که باید به آن توجه کرد. الهام امین زاده نماینده مردم تهران نیز این طرح ابتکاری و مثبت ارزیابی کرده و در این باره بر این باور است که تاکنون کشورهای خاص به صورت انفعالی مورد اتهام نقض حقوق بشر بودند.
وی در خصوص واکنش اندیشمندان جهان نسبت به این پیشنهاد اظهار داشت : قاعدتا برخورد و واکنش اندیشمندان دنیا به این مساله مثبت است چرا که اکثر هیات پارلمانی کشورهای اروپایی در سفر به ایران خواهان برگزاری مناظره درباره حقوق بشر بودند؛ولی متاسفانه تاکنون چنین درخواستی عملی نشده است.
سید علی ریاض نماینده مردم تهران نیز طرح رئیس جمهور را در جهت بر ملائ کردن حقایق دنیا دانسته و بر این باور است که طرح این موضوع در جهت مقابله با چالش نیست ؛بلکه یک ادای یک حق است.
بسیاری از کارشناسان حقوقی با اشاره به واکنش های ابراز شده از سوی مقامات غربی در این خصوص تاکید می کنند که اگر غرب به آزادی بیان معتقد است که سخنان رئیس جمهوری نیز در این راستا باید تفسیر شود و نیازمند چنین واکنش هایی نیست.
اما به نظر می رسد که غرب از آزادی بیان و حقوق بشر استفاده ابزاری می کنند و فقط در آنجا که منافع اش اقتضا می کند آنها را مطرح می کنند.
ادامه سیاست های قرون وسطایی در قرن حاضر
در حال حاضر نمونه هایی از اعدام های فراقضایی ، شکنجه ، عدم وجود فرصت های برابر اقتصادی و... در اروپا ، امریکا و سایر مدعیان حقوق بشر وجود دارد که نمونه هایی ازبارز از نقض حقوق بشر است.
امریکایی ها در عراق با شکنجه های قرون وسطایی که در زندان ابوغریب و آنچه در زندان های گوانتانامو می گذرد ، در جهان به قساوت ، شکنجه و رفتارهای ضدانسانی با زندانیان شهرت یافته اند.
همچنین با توجه به گزارش های سازمان عفو بین الملل وضعیت مشابه موجود در کشورهایی چون انگلیس نشان می دهدکه غرب فقط ادعای دفاع از حقوق بشر را دارد. علاوه بر آن مشاهده می شود در بسیاری از کشورهای اروپایی که بخش عمده ای از اصول قانون اساسی آنها بنا به مقررات حقوق بشری تدوین و در موارد متعددی بسیار پیشرفته تر از معاهدات و کنوانسیون های حقوق بشری هستند در عمل اجرا نمی شود و این آزادی ها نقض می شوند. پیشگام این کشورها فرانسه است.
این کشور در سال گذشته با یک اقدام سیاسی حقوق شهروندان مسلمان مقیم کشور خود را نقض نمود و نقض حقوق بشر در حال حاضر در مورد سایر فرانسویان نیز ادامه دارد و این در حالی است که آزادی مذهب ، فکر و وجدان در کلیه معاهدات و کنوانسیون ها و اعلامیه های حقوق بشری مورد تاکید قرار گرفته و این حقوق در قوانین اساسی دولت ها مورد اشاره است.
همچنین تصویب مقررات خاص مقابله با تروریسم که در پاره ای از کشورها از جمله انگلستان و امریکا، اختیارات ویژه ای را به نیروهای انتظامی و امنیتی برای بازداشت تمامی کسانی که تحت سوئظن قرار دارند، اعطا می کند که عملا منجر به بازداشت غیرقانونی می شودو این امر با حق امنیت و آزادی اشخاص مغایرت دارد.
تعقیب قضایی و کیفری برخی از متفکرین اروپایی به صرف تحقیق و تفحص در مورد روایت های تاریخی همچون «هولوکاست» نیز از دیگر نشانه های این استاندارد دوگانه ای است.
در همین حال بنابر پاره ای از اخبار نقض حقوق بشر در شیلی و پرو بیداد می کند که یک نمونه آن مفقودشدگی اجباری است با این حال شاهد بی تفاوتی کشورهای مدعی در این زمینه هستیم.
از این رو مشخص است که در مبانی حقوقی در غرب ، مبانی حقوق انسانها براساس منافع و مصلحت ها در نظر گرفته می شود و بر همین اساس است که مشاهده می شود حقوق و آزادیهای مردم و شهروندان در این کشورها به بهانه های مختلف محدود شد و به همین دلیل ادعاهای کمیسیون حقوق بشر طی سال های گذشته مبنی بر شکایت از برخی کشورها چون امریکا و انگلیس ، هیچ گاه در دستور کاراین کمیسیون قرار نگرفت در مقابل به کشورهایی چون ایران ، سودان ، چین و روسیه به فرض نقض حقوق بشر اتهاماتی وارد می شد و برخوردهای حقوق بشری درخصوص آنها اعمال می شد.
ادامه سیاست های استعماری گذشته
هیچ پیشینه تاریخی یا پیش بینی قانونی در سازمان ملل و منشور حقوق بشر وجود ندارد که حکایت از آن داشته باشد که متولی اجرای حقوق بشر را غرب یا اروپا است با این حال در حال حاضر اروپا و غرب خود مدعی میزان حقوق بشر می دانند.
بنا به نظر بسیاری از صاحبنظران حقوقی آنچه که در حال حاضر تحت عنوان حقوق بشر اجرا می شود تنها سیاست را تبعیض آمیز و در ادامه سیاست های استعماری گذشته است لذا اگر کشورهای غربی خواهان تعریف حقوق بشر و مقابله با مصدایق نقض حقوق بشر هستند لازم است تا آن را با کشورهای دیگر تعریف و در مقابله با مصادیق نقض حقوق بشر تعصب دوگانه نداشته باشند.
حشمت الله فلاحت پیشه عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی اساس طرح رئیس جمهور در مورد حقوق بشر را به رسمیت شناختن حق انسان ها در جامعه عنوان کرده و با بیان این که کشورهای غربی و مشخصا امریکا همه چیز و حتی ارزش ها و تعاریف را مبتنی بر اقتدار و قدرت تعریف می کنند، خاطرنشان می سازد که هدف این کشور تعریف حقوق بشر را براساس منافع و اصول خود و زیر سوال بردن اصول و ارزش های حاکمیت ملی دیگر کشورها است.
وی با پیش بینی این که کشورهای غربی با استراتژی و تدبیررئیس جمهور در خصوص حقوق بشر مخالفت خواهند کرد، تصریح کرد: این موضوع باید در قالب حقوق بین الملل اسلامی و یا با محافل غیردولتی غرب در میان گذارده شود.
کارشناسان مسائل حقوقی بر این باورند که چنانچه یک محکمه عادلانه و یک مرکز بی طرفانه و منصفانه بخواهد نقض حقوق بشر در همه کشورها را بررسی کند، می تواند وضعیت حقوق بشر را به حالت واقعی خودش بازگردانده، تا حقوق بشر یک ابزار سیاسی در دست یکسری دولت ها برای هدف قرار دادن کشورهایی خاص نباشد. معاون پارلمانی وزیر دادگستری نیز درخصوص طرح رئیس جمهور درخصوص برگزاری مناظره حقوق بشر می گوید: در اصول 19تا 42قانون اساسی نسبت به حمایت از حقوق بشر تصریح شده و این همان چیزی است که در میثاق نامه ها و اعلامیه های جهانی حقوق بشر نیز تکرار شده است.
میرکوهی با تاکید بر این که حفظ کرامت انسان ها جزو اصول بنیادی مکتب و نظام جمهوری اسلامی ایران است ، تصریح کرد:لزوم دفاع از حقوق انسان ها که جزو مصوبات و اعلامیه های جهانی است ، برپایه همانی است که قرن ها پیش دین اسلام و مکتب توحیدی ما آن را مورد تاکید قرار داده بود.
تلاش ها برای اجرایی شدن طرح رئیس جمهور
به دنبال اعلام ابن طرح بلافاصله نامه ایران به اروپا برای آغاز مذاکرات حقوق بشر ارسال و در خصوص گفتمان اندیشمندان ایرانی و اروپایی درباره حقوق بشر جلساتی در این زمینه برگزار و مقدماتی فراهم شد.
حمید رضا آصفی سخنگوی وزارت امور خارجه با ذکر نگرانی های جدی ایران در مورد وضعیت حقوق بشر امریکا و اروپا ، وضعیت اقلیت ها، زندان ها، مسلمانان ، زنان و بانوان محجبه از طراحی هایی در دست انجام خبر داد و خاطرنشان کرد: وزارت امور خارجه این موضوع را دنبال می کند و در تهران و در سفارتخانه های ایران در خارج از کشور این یکی از موضوعات در دست اقدام است.
علاالدین بروجردی رئیس کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس نیز از فعالیت مجلس در این زمینه فعال خبر داد و خاطر نشان ساخت: تعامل پارلمان های کشورها در زمینه حقوق بشر می تواند در بهبود وضعیت حقوق بشر و تحکیم مودت و روابط میان دولت ها مثمرثمر باشد.
حاجی بابایی ، عضو هیات رئیسه نیز با اعلام آمادگی مجلس شورای اسلامی در جهت ارتقا و درک متقابل و تقویت همکاری ها در زمینه حقوق بشر گفت : مجلس آماده است تا با مجالس کشورهای اروپایی به طور دو جانبه و چند جانبه و نیز در چارچوب سازمان بین المجالس به صورت ادواری وارد گفتگو شود.
وی مناظره در مورد حقوق بشر را به نفع کشورمان دانست و افزود:در مقایسه حقوق بشر در ایران با سایر کشورها مطمئنا در این بازی برنده هستیم.
مقایسه وضعیت
اگرچه احترام به حقوق و کرامت انسانی در مبانی دینی ، فرهنگی و تمدنی ایران اصالت ذاتی داشته و تحولات حقوق بشری در ایران عمدتا منشا خودجوش و داخلی دارند اما به نظر بسیاری از کارشناسان حقوقی کشور هنوز برای رسیدن به آرمانهای مطلوب راه زیادی را در پیش دارد و سطح مطالبات و خواسته های ایرانیان با آنچه که در اروپا و امریکا می گذارد متفاوت است.
با این وجود در مقایسه سطح فعلی ایران با سطحی که دربسیاری از کشوررهای دنیا می گذرد در شرایط نسبتا مطلوبی قرار دارد. اما عضو دفتر نظارت خارجی کمیسیون حقوق بشر اسلامی بر این عقیده است که برخی ناشی گری ها وضعیت ایران را در زمینه مسایل حقوق بشری نامساعد جلوه داده است.
بابک کامیار معتقد است که برخی از مسایل داخلی و عوامل لابی های صهیونیست اوضاع را به گونه ای نشان داده اند که تنها با تدابیر خاص دیپلماسی قابل حل است. دکتر سید فضل الله موسوی حقوقدان در این باره می گوید: امروزه حقوق بشر ابزار دست ابرقدرت هایی است که با مطالعه ی عملکرد آنها درمی یابیم که خود این کشورها اصول حقوق بشر را رعایت نمی کند.
موسوی با اشاره به اینکه حقوق بشر تنها می تواند همان چیزی باشد که از جانب خداوند تعیین شده ، درباره تطابق قانون کشور ما با مبانی حقوق بشر اظهار داشت : حقوق بشر فعلی مطابق مکتب و فرهنگ لیبرالیسم اروپایی تدوین شده و دیدگاه های مکاتب دیگر را در نظر نگرفته چنین حقوقی برای همه کشورها قابل اعمال نیست زیرا در فرض امکان اجرا، هر مکتبی حق دارد که دیدگاه های خود را به عنوان حقوق جهانی بشری مطرح کند.
علاالدین بروجردی ریاست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به بازدید اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس از چندین زندان کشور در استان های مختلف اظهار داشت : وضعیت رعایت حقوق بشر در کشور ما بسیار بهتر از وضعیت غربی هاست و به همین دلیل از غربی ها خواستیم به صورت متقابل بازدیدهایی از وضعیت رعایت حقوق بشر در کشورهای یکدیگر داشته باشیم.
کتایون مافی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
