نگرانی غربی‌ها از افزایش وابستگی جهان به نفت خاورمیانه

به گزارش فایننشال تایمز، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرد تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه همچون عربستان سعودی و عراق، اکنون بیشترین سهم بازار نفت پس از تحریم سوخت اعراب در دهه 1970 را در اختیار دارند.

با توجه به سقوط شدید قیمت نفت در دو سال گذشته که باعث کاهش تولید نفت‌های گران در آمریکا، کانادا و برزیل شده است، تقاضا برای نفت تولیدکنندگان خاورمیانه افزایش قابل توجهی داشته است.

فاتح بیرول، مدیرعامل آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در این باره گفت: خاورمیانه منبع اصلی و اول واردات نفت است. هرچه تقاضا برای نفت بالاتر رود، نیاز کشورهای واردکننده به واردات بالاتر خواهد رفت.

براساس آمارهای آژانس بین‌المللی انرژی، تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه اکنون 34 درصد از تولید نفت‌خام جهان را در اختیار دارند و روزانه حدود 31 میلیون بشکه نفت روانه بازار می‌کنند. این بالاترین سهم این منطقه از بازار جهانی نفت از سال 1975 تاکنون یعنی در چهار دهه اخیر است. در آن زمان نیز سهم خاورمیانه از تولید جهانی نفت معادل 36 درصد بوده است.

در سال 1985 و با افزایش تولید نفت از دریای شمال، سهم خاورمیانه تا 19 درصد سقوط کرد.

رشد فوق سریع عرضه نفت از سوی میادین نفت شیل آمریکا باعث شد سقوط شدید قیمت نفت اواسط سال 2014 کلید بخورد. این بار برخلاف دهه 1980، تولیدکنندگان نفت اوپک تصمیم گرفتند تولید نفت خود را بدون تغییر حفظ کنند تا از سهم بازار اعضای این سازمان دفاع کنند و این موضوع را به کاهش تولید برای دفاع از قیمت‌ها ترجیح دادند.

پس از آن‌که قیمت نفت از زمانی که در محدوده صد دلار معامله می‌شد به نصف قیمت رسید، تقاضا برای نفت‌خام افزایش یافته است. رئیس آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید تلاش‌ها برای بهبود وضع بهره‌وری انرژی و کاهش آلاینده‌های محیط زیست چندان موفق نبوده و رانندگان بازهم به خرید خودروهای پرمصرف روی آورده‌اند.

به گفته بیرول، تنها در آمریکا، تعداد خودروهای شاسی‌بلند پرمصرفی که خریداری‌شده، 5/2 برابر خودروهای استاندارد بوده است. موضوعی حتی نگران‌کننده‌تر برای سیاستگذاران در چین، این است که میزان خرید خودروهای شاسی‌بلند چهار برابر خودروهای عادی است که نشان می‌دهد فرهنگ مصرف خودرو در این کشور سلیقه آمریکایی‌ها در استفاده از خودروهای بزرگ‌تر و پرمصرف‌تر را تقلید می‌کند.

به گفته مدیرعامل آژانس بین‌المللی انرژی، قیمت‌های پایین نفت خبر بدی برای رشد و توسعه برنامه‌های بهره‌وری انرژی است.

چین کانون رشد تقاضای نفت در دهه گذشته بوده است؛ روندی که این کشور را به دومین مصرف‌کننده بزرگ نفت جهان پس از آمریکا تبدیل کرده و این کشور را در رتبه نخست واردکنندگان نفت‌خام قرار داده است.

صدها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در بخش انرژی از سال 2014 تاکنون متوقف شده است و شرکت‌ها پیچیده‌ترین اقدامات کاهش هزینه‌ها در 30 سال گذشته را در پیش گرفته‌اند. این باعث کاهش تولید در کشورهای خارج از اوپک شده است و انتظار می‌رود تولید نفت آمریکا و سایر کشورهای مشابه امسال، کاهش قابل توجهی ثبت کند.

این در حالی است که در چنین شرایطی رشد تولید از سوی ایران، عربستان و عراق این جای خالی را پرکرده است.

رئیس آژانس بین‌المللی انرژی در ادامه گفت: خاورمیانه به ما یادآوری کرده است آنها بزرگ ترین منبع نفت ارزان هستند. انتظار می‌رود تولیدکنندگان این منطقه سه‌چهارم از رشد تقاضای نفت در دو دهه آینده را مال خود کنند.

در حالی که برخی سیاستمداران به آمریکا گفته‌اند وابستگی نفتی‌اش به خاورمیانه را پایین بیاورد، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی به سیاستمداران هشدار داد نباید از اهمیت منطقه خاورمیانه غافل شد. آن‌هم در شرایطی که تقاضا بالاتر از عرضه در حال رشد است و واردات نفت آمریکا نیز افزایش پیدا می‌کند.