افزایش نشاط و امنیت روانی در رمضان

گرچه بی‌هیچ گفت‌وگو و استدلالی، نخستین و مهم‌ترین اثر و پیامد ماه بی‌بدیل رمضان تعالی روحی و رشد و فرابالیدن معنوی است، اما بی‌تردید آثار و پیامدهای مطلوب و پرشمار دیگری را می‌توان برای آن برشمرد. یکی از آن پیامدهای خواستنی و شگرف، افزایش تراز «امنیت روانی» در شهروندان جامعه است. این بیان برگرفته از شمار زیادی شواهد و یافته پژوهشی است. این شواهد نشان از آن دارند که میانگین نمره شهروندان جامعه در مقیاس‌های استاندارد سنجش امنیت روانی در روزهای پایانی ماه مبارک به صورت معنی‌داری بیش از میانگین نمره آنان در روزهای قبل از این ماه است. این افزایش به آن معناست که در این ماه بتدریج دلهره‌ها، تشویش‌ها، ترس‌ها، نگرانی‌ها، غم‌ها و اندوه‌ها جای خود را به آرامش، آسودگی، اطمینان و امید و خوشبینی داده‌اند. به تعبیر دیگر، افزون شدن امنیت روانی در ماه مبارک رمضان به آن سبب است که هیجانات منفی (نظیر خشم، نفرت، کینه، خودخواهی و ترس و... ) در نظام روانی شهروندان تعدیل و تلطیف شده و هیجانات مثبت (نظیر شادابی، خوش‌خلقی، خوشبینی، آرامش و اطمینان و...) بیش از پیش مجال و فرصت بروز و شکوفایی یافته‌اند. پیامد این اتفاق مبارک نیز افزایش سلامت جسمانی، بهبود سطح روانی و ارتقای کارایی اجتماعی است.

اما از این نکته پر اهمیت نیز نباید غافل بود که «امنیت روانی» ضلعی از اضلاع چندگانه «امنیت اجتماعی» است و کاهش و افزایش آن از عوامل متعدد درون جامعه، بویژه روابط انسانی و تعاملات بین فردی نیز تاثیر می‌پذیرد. از همین‌رو، آنگاه که «روابط انسانی» دستخوش کژروی می‌شود و در تعاملات بین فردی صمیمیت و یکرنگی و اعتماد رو به کاستی می‌نهد، احساس امنیت روانی و البته سایر مولفه‌های امنیت اجتماعی دستخوش آسیب می‌شود. روابط و تعاملات انسانی نیز از شمار زیادی عوامل تاثیر می‌پذیرد. یکی از مهم‌ترین آن عوامل پاسداشت شعائر دینی و ارج نهادن ارزش‌های معنوی و مذهبی حاکم بر جامعه است.

یعنی آنگاه که همگان شعائر و ارزش‌ها را محترم می‌شمارند و کنش‌ها و رفتارهای اجتماعی خود را در چارچوب آنها تنظیم می‌کنند، روحیه برادری و احساس اعتماد عمومی بسط یافته و در نتیجه آن اطمینان و امنیت درونی و روانی افزایش می‌یابد.

ماه مبارک رمضان نزد هر مسلمانی از قداست و حرمت ممتازی برخوردار است و لاجرم در جوامع اسلامی هر رفتاری که نشان از عدم حرمت‌گذاری و محترم‌شماری این ماه عزیز داشته باشد، روح و روان مسلمانان را می‌آزارد و نقشی عمیق در ذهن آنان پدید می‌آورد. از همین‌رو انتظار این است که یکایک ما در این ماه مبارک آن‌گونه رفتار کنیم که در شأن چنین ماه بزرگی است. پاسداشت قداست این ماه بویژه با اخلاقی رفتار کردن و واکنش عاطفی و ایمانی نشان دادن، سودهای فراوانی نصیب هریک از ما خواهد کردکه کمترین آن افزایش امنیت روانی است.

دکتر سعید منتظرالمهدی

معاون اجتماعی ناجا