محصولات خام پالایشگاهی و پتروشیمی در صدر صادرات

طبق آمار گمرک جمهوری اسلامی از تجارت خارجی ایران در نخستین ماه سال 1395، میزان صادرات کالاهای غیرنفتی با احتساب میعانات گازی با 9/7 درصد افزایش به 3 میلیارد دلار رسیده است. همچنین میزان واردات کشور در در این مدت با افزایش جزئی به 2 میلیارد دلار رسیده است. در جدول زیر، آمار مقایسه‌ای میزان صادرات و واردات کشور در ماه نخست سال 1395 نشان داده شده است.

به این ترتیب، میزان تراز تجاری کشور در این ماه، یک میلیارد دلار بوده که در مقایسه با سال گذشته، 20 درصد افزایش داشته است. از صادرات 3 میلیارد دلاری در فروردین، 545 میلیون دلار سهم صادرات میعانات گازی بوده و 46/2 میلیارد دلار، محصولات پتروشیمی و سایر کالاها صادر شده است. میزان صادرات کشور چه در بخش میعانات گازی و چه در بخش سایر کالاها از نظر وزنی رشد بالایی داشته، ولی میزان رشد آن از نظر قیمت دلاری بمراتب کمتر بوده است. در جدول زیر، آمار صادرات کشور در اولین ماه سال جاری به تفکیک بخش‌های صادراتی نشان داده شده است.

به گزارش عیارآنلاین، همان طور که از جدول بالا مشخص است، میزان صادرات میعانات گازی از نظر وزنی 56 درصد و از نظر قیمت دلاری حدود 9 درصد افزایش داشته است. همچنین میزان صادرات محصولات پتروشیمی و سایر کالاها از نظر وزنی 35 درصد و از نظر قیمت دلاری فقط 6/7درصد افزایش داشته است. علت اصلی این مساله نیز، کاهش قیمت نفت و فرآورده‌های آن در مقایسه با سال گذشته بوده و از آنجا که محصولات صادراتی ایران، عمدتا فرآورده‌های اولیه نفت و گاز هستند، قیمت محصولات صادراتی ایران بشدت کاهش یافته است.

متاسفانه گمرک جمهوری اسلامی، آمار تفکیکی از میزان صادرات محصولات پتروشیمی ارائه نکرده و نمی‌توان درباره تغییرات صادرات این محصولات صحبت کرد اما با توجه به تفکیک کالاهای صادراتی می‌توان گفت،میزان صادرات محصولات کم فرآوری شده بخش پتروشیمی نیز با افزایش همراه بوده است. چنانچه تقسیم بندی تعرفه‌های هشت رقمی را که کالاها را به کوچک‌ترین دسته‌ها تفکیک می‌کند در نظر بگیریم، فروردین 1395، میعانات گازی با 545 میلیون دلار، سایر گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی شکل مایع‌شده با 135 میلیون دلار، پروپان مایع شده با 132 میلیون دلار، قیر نفت با 92 میلیون دلار و پلی اتیلن گرید فیلم با 78 میلیون دلار در میان کالاهای صادراتی غیرنفتی رتبه‌های اول تا پنجم را داشته‌اند. نکته جالب توجه انتشار آمار صادرات میعانات گازی برای اولین بار توسط گمرک است، به طوری که آمار صادرات آن در کنار دیگر محصولات منتشر شده است. در یک تقسیم‌بندی کلی‌تر محصولات عمده صادراتی ایران را میعانات گازی و گازهای مایع شده با 887 میلیون دلار، انواع پلی اتیلن با 250 میلیون دلار، هیدروکربورهای حلقوی با 156 میلیون دلار، روغن‌ها و فرآورده‌های با حداقل 70 درصد نفت و روغن‌های نفتی با 146 میلیون دلار و منو و پلی الکل‌های اشباع‌شده با 123 میلیون دلار تشکیل داده‌اند. عمده محصولات صادراتی ایران را محصولات با فرآوری بسیار کم پالایشگاهی و پتروشیمی تشکیل داده‌اند و محصولات با ارزش افزوده بالا جایگاهی در صادرات کشور ندارند.

در تقسیم‌بندی جزئی، دستگاه‌های رادار و کمک ناوبری با 109 میلیون دلار، دانه سویا با 87 میلیون دلار، ذرت با 59 میلیون دلار، جو با 54 میلیون دلار و گندم با 47 میلیون دلار عمده محصولات وارداتی کشور در ماه ابتدایی سال هستند.

نکته جالب توجه در آمار واردات اولین ماه سال جاری، واردات قابل توجه دستگاه‌های رادار و کمک ناوبری از کشور روسیه است که اقدامی بی‌سابقه است و این کشور را در میان مبادی وارداتی کشور نیز بالا آورده است. نکته مهم‌تر این‌که از میان 10 قلم عمده وارداتی کشور، هشت قلم محصولات کشاورزی هستند که عمدتا نه از مبادی تولیدکننده اصلی، بلکه با واسطه گری کشورهای اروپایی خریداری شده‌اند. واردات دانه سویا از انگلستان و هلند، ذرت از سوئیس، جو از امارات و موز از ترکیه همگی با واسطه خریداری شده‌اند که موجب افزایش قیمت تمام شده محصولات وارداتی می‌شود. چنانچه ایران با برنامه‌ریزی مناسب نیازهای وارداتی خود را در قالب توافقات تجاری دوجانبه و از کشورهای تولیدکننده اصلی تهیه کند، علاوه بر تأمین پایدار این محصولات، قیمت تمام شده این محصولات وارداتی نیز کاهش خواهد یافت.

در یک تقسیم‌بندی کلی‌تر، محصولاتی چون دستگاه‌های رادار و کمک ناوبری با 109 میلیون دلار، دانه سویا با 87 میلیون دلار، ورقه‌های گرم نورد از فولاد ممزوج با 63 میلیون دلار، انواع ذرت با 61 میلیون دلار و مکمل‌های دارویی با 54 میلیون دلار در صدر محصولات وارداتی ایران هستند. نکته جالب توجه در آمار واردات کشور، افزایش واردات خودرو سواری است که در مقایسه با ماه اول سال گذشته 128 درصد افزایش داشته است. روند افزایش واردات خودرو سواری به کشور از اواخر سال گذشته شروع شده و با توجه به افت میزان واردات در سال گذشته، به نظر می‌رسد امسال افزایش چشمگیری در واردات خودرو سواری داشته باشیم. متوسط قیمت دلاری هر تن کالای صادراتی غیرنفتی با احتساب میعانات گازی،حدود 367 دلار بوده است که نسبت به سال قبل، 22 درصد کاهش داشته و همچنین هر تن کالای وارداتی با متوسط قیمت 1029 دلار وارد کشور شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، یک دلار افزایش یافته است. فروردین 1395 کشورهای چین، امارات، عراق، کره‌جنوبی و هند، عمده‌ترین مشتری‌های کالاهای ایرانی بوده‌اند. در این میان، نکته جالب توجه افزایش قابل توجه صادرات ایران به کشورهای کره‌جنوبی، هند، عمان و ایتالیا بوده و کاهش صادرات به ژاپن، ترکیه و امارات بوده است.

علت اصلی افزایش صادرات کشور به کره‌جنوبی، افزایش چشمگیر صادرات میعانات گازی به این کشور بوده به طوری که نیمی از میعانات گازی صادر شده ایران به این کشور صادر شده است. علت افزایش صادرات ایران به کشورهای عمان و ایتالیا نیز به ترتیب افزایش صادرات گوسفند زنده و ورقه‌های فولادی به این کشورها بوده است.

مبادی عمده محصولات وارداتی کشورهای چین، امارات، ترکیه، روسیه و آلمان بوده‌اند. همان‌طور که گفته شد، واردات دستگاه‌های رادار و کمک ناوبری از کشور روسیه موجب شده، این کشور تا رده چهارم مبادی عمده ایران بالا رود. همچنین واردات محصولات غذایی از کشورهایی چون ترکیه، آلمان، سوئیس و هلند این کشورهای اروپایی را در جمع مبادی عمده کالاهای ایرانی قرار داده‌است.