بهعبارت دیگر هر یک از این لایهها یا نشانههای موجود در یک نمایش، زنجیرهای از دلالتها را در پی خواهد داشت که در نتیجه آن، تاثیرگذاری کلیت کار بر تماشاگران ارتقا مییابد. در روزهای اخیر نمایشی با عنوان «بوقلمون» در سالن چهارسو مجموعه تئاترشهر در حال اجراست، که از نظر تاثیر بر مخاطب و جذب آن توانسته عملکردی موفق داشته باشد. نمایش بوقلمون دارای محتوایی سنتی و مبتنی بر فضای تاریخی و فرهنگی چند دهه قبل ایران خلق شده است، که اتفاقا در برقراری ارتباط با مخاطب امروز، که چندان آشنایی مبسوطی با گذشته و ادبیات و روابط اجتماعی حاکم بر آن ندارد، موفق بوده است. این بحث را میتوان از جنبههای مختلفی مورد بحث و تحلیل قرار داد؛ اما توجه به همنشینی میان عناصر این نمایش و انسجام ارتباطی میان آنها یکی از مهمترین ویژگیهای موفقیت این اثر است که جذابیتهای زیادی را برای آن بهوجود آورده است. مخاطب هم به دلیل همین انجسام ساختاری و معنایی، با آن ارتباط موثری برقرار کرده، که استقبال چشمگیر از اجرای آن تاییدی بر این مدعاست.
در نمایش بوقلمون شاهد روایتی تاریخی از یک فضای اجتماعی ـ فرهنگی هستیم که شبکهای از ارتباطات بین فردی و جمعی حاکم را نشان میدهد. همچنین روابط میان شخصیتهای مختلف نمایش و نسبت آنها با دیگر افراد و اقشار جامعه و نیز فضای فرهنگی حاکم، به کمک دیالوگهایی جذاب به نمایش در میآید. پرداخت موفق شخصیتها و بازیهای موثر هنرپیشهها، در کنار پوشش و طراحی متناسب لباس و صحنهپردازیهای موثر همه و همه در ارتباط با یکدیگر و متناسب با فضای کلی نمایش و در راستای پیشبرد روایت حاکم بر آن است. در کنار این عوامل موسیقی جذاب و اجرای زنده آن به عنوان یک کنش نمایشی موثر بستری مهیا ساخته تا مخاطب با اشتیاق بیشتری روایت ارائه شده را دنبال کند. همه این عناصر و موارد متعدد دیگری از این دست، در اجرای این اثر در انسجام با یکدیگر ارائه شده و بدیهی است که انسجام و یکپارچگی یکی از عناصر مهم و موثر در موفقیت هر اثر هنری از جمله نمایش میباشد.
انسجامی که در نمایش بوقلمون تجلی آن را میتوان در جنبههای مختلف کار به وضوح مشاهده کرد. در این شرایط مخاطب نیز ارتباطی پویا و مستمر با اثر داشته و آن تاثیرگذاری که انتشار میرود هنر نمایش داشته باشد، بر ذهن مخاطب به جای میگذارد و او پس از دیدن کار، شاید تا چند روز بعد همچنان فضای ذهنیاش درگیر با اتفاقات رخ داده در جریان پردههای مختلف نمایش بوقلمون باشد. آنچه مسلم است موفقیت چشمگیر این نمایش در سی و سومین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر در سال گذشته و کسب چهار تندیس جشنواره و تقدیر در دو عنوان، خود نشاندهنده موقعیت و جایگاه تکنیکی و هنری این اثر است و اجرای عمومی آن نیز با وجود اینکه در زمانی نامناسب یعنی در آستانه جشنواره تئاتر فجر امسال انجام گرفته، اما همچنان با استقبال بسیار خوبی از سوی علاقهمندان به تئاتر و هنرهای نمایشی مواجه شده است.
حجتاله مرادخانی
پژوهشگر هنر و مدرس دانشگاه
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم