سهم کوچک اقتصاد مقاومتی در بسته خروج از رکود

در این بسته هنوز ویژگی‌های اعضا، تشکیلات و گردش‌کار ستاد اجرایی اقتصاد مقاومتی و نیز حدود و وظایف و اختیارات آن معلوم نیست.

همچنین نگاهی به محتوای سخنان سه‌شنبه‌شب رئیس‌جمهور درباره زوایای بسته دوم خروج از رکود دولت نشان می‌دهد، جز چند اشاره کوتاه درباره لزوم اجرای اقتصاد مقاومتی، هیچ بند مستقل و روشنی درباره اجرای این سیاست‌ها در این بسته ذکر نشده است. این چنین است که شاید جای ابراز این نگرانی وجود داشته باشد که کندی در اجرایی‌کردن سیاست‌های اقتصاد مقاومتی تداوم داشته باشد.

به گزارش خبرگزاری‌ها، دکتر حسن روحانی در بخشی از سخنان سه‌شنبه شب خود درباره اقتصاد مقاومتی اظهار کرد: اگر امروز در اقتصاد به‌درستی حرکت کنیم تحریم‌ها قابل بازگشت نخواهد بود. باید همان طور که رهبر معظم انقلاب فرمودند، اقتصاد مقاومتی را به‌درستی اجرا کرده و دشمن را مایوس کنیم؛ یعنی کار ما در اقتصاد باید آنچنان بازدارنده باشد تا طرف مقابل احساس کند که تحریم تاثیرگذار نیست.

وی در بخش دیگری از مصاحبه افزود: راه نفوذناپذیری کشور در برابر قدرت‌های بزرگ، رسیدن به قدرت و اقتدار است و ما باید شرایطی را ایجاد کنیم که در آن امنیت کافی اقتصادی و تسهیلات لازم باشد.

رئیس‌جمهور در اشاره‌ای دیگر به اقتصاد مقاومتی تصریح کرد: پیام من به ملت ایران این است که باید همه آماده شویم برای یک جهش در تولید، جهشی در رشد اقتصادی و در شکوفایی اقتصادی، به‌خاطر شرایط جدیدی که پیش روی ما است. این نه به‌خاطر این است که صرفا تحریم برداشته می‌شود و نه به خاطر این‌که اقتصاد مقاومتی اجرا و پیاده می‌‌شود، بلکه به خاطر امیدی است که ملت ایران دارد.

ملاحظه می‌شود که در هیچ یک از محورهای مهم و مشخصی که رئیس‌جمهور برای خروج از رکود اقتصادی عنوان کرد، نشانه‌ای از اقتصاد مقاومتی به چشم نمی‌خورد و کل موضوع با همان چند اشاره محدود سرهم‌بندی شده است. حال آن‌که انتظار می‌رفت دست‌کم راه‌اندازی ستاد اجرایی اقتصاد مقاومتی و تدوین برنامه‌های خروج از رکود با محوریت آن، جزو برنامه‌های اصلی بسته خروج از رکود قرار می‌گرفت که این چنین نشده است.

نگاه به بیرون بسته خروج از رکود

در این باره، دکتر محمد خوش‌چهره استاد اقتصاد دانشگاه تهران به جام‌جم گفت: تم و نگاه اصلی و حاکم بربسته خروج از رکود، نگاه به بیرون و امیدواری به اثر روانی ناشی از رفع تحریم‌هاست. این‌که رئیس‌جمهور ایجاد امید را موتورمحرک خروج از رکود معرفی کرده و نقش آن را بیش از دیگر عوامل واقعی تلقی می‌کند، نشانه این نگاه به بیرون است.

وی افزود: از سوی دیگر دولت در بسته جدیدش ظاهرا تاکید زیادی بر پمپاژ پول به اقتصاد از طریق بانک‌ها دارد و می‌خواهد مصرف و تولید را تحریک کند و همچنین بدهی انباشته پیمانکاران را بپردازد. این امر در کوتاه‌مدت سیاستی خوب است. اما در بلند‌مدت چه؟ دولت چگونه می‌خواهد تولید را سرپا نگه‌دارد؟ از اینجا دیگر وارد حیطه اجرای اقتصاد مقاومتی می‌شویم و می‌بینیم دست‌کم در صحبت‌های رئیس‌جمهور اثری از برنامه‌ای که بخواهد تولید را در بلندمدت احیا کند، وجود ندارد.

وی تصریح کرد: به عبارت دیگر با وجودی که دولت تقریبا ابزارهای لازم را در اختیار دارد، اما برای بهبود تولید صادرات‌محور که رکن اساسی اقتصاد مقاومتی است، اقدام خاصی نکرده است. مثلا شما قانون بهبود فضای کسب‌وکار را در نظر بگیرید که توسط خود این دولت به مجلس رفت و تصویب شد. اما به بهانه‌های مبهم هنوز اجرایی نشده است. این نشان می‌دهد که بسته دوم خروج از رکود دولت مانند بسته اول اثر کوتاه‌مدت را در نظر گرفته و توجه کافی به تولید قوی‌بنیان ملی و شاکله اقتصاد مقاومتی ندارد.

غلبه نگاه کوتاه‌مدت بر راه‌حل‌های اصلی

همچنین دکتر جمشید پژویان، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی نیز به جام‌جم گفت: اگر رکن اصلی اقتصاد مقاومتی را تقویت حداکثری تولید ملی و تولید هر چه بیشتر ارزش‌افزوده در نظر بگیریم، دست‌کم تا اینجای کار و با جزئیاتی که تاکنون اعلام شده است، این بسته کمک موثری به اقتصاد مقاومتی و تحقق آن نخواهد کرد.

وی افزود: دولت در این بسته توجه بیش ازحدی به راه‌حل‌های کوتاه‌مدت و مشوق‌های مالی برای تولید و مصرف دارد. تا جایی که شاید بتوان این بسته را یک بسته شبه‌بانکی نامید. حال آن‌که معلوم نیست به‌جز مشوق‌های مالی کوتاه‌مدت، را‌ه‌های بلندمدت خروج از رکود چیست و ابزارها و منابع مالی آن کدامند.

وی اظهار کرد: این بی‌اعتنایی در بخش بورس هم مشاهده می‌شود، زیرا اظهارات در بخش کمک به بورس نیز کلی است و به‌اصطلاح از محل آن چیزی دست تولید را نمی‌گیرد. زیرا نه برنامه مشخصی اعلام شده و نه محور حمایتی بلندمدت یا کوتاه‌مدتی وجود دارد.

همین‌قدر کلی گفته شده ما از بورس حمایت می‌کنیم و آینده‌اش روشن است.

وی تصریح کرد: شاید ارائه مشوق‌های مالی برای تحریک تقاضا موثر باشد، اما اثرش کوتاه‌مدت خواهد بود. شما تا کی می‌توانید به مردم بگویید بیا وام گران بگیر و جنس بخر؟ تا زمانی که شما کیفیت و کمیت محصولات را به‌طور پایدار افزایش ندهید و صادرات را ارزان و روان نکنید، تولید ملی قوام نمی‌گیرد. اما من در اظهاراتی که شده به‌طور واضح ندیدم سازوکار مشخصی برای حمایت بلندمدت از تولید ارائه شده باشد و وقتی تولید به محاق می‌رود، اجرای اقتصاد مقاومتی هم معنا ندارد.

البته شاید هنگام اعلام جزئیات بتوان دقیق‌تر نظر داد، اما آنچه از راه و رویه کلان بسته به دست می‌آید، همین است.

پژویان گفت: دولت برای احیای تولید ملی و اقتصاد مقاومتی به جسارت و ابتکار عمل نیاز دارد. مثلا باید راه ناصواب فعلی هدفمندی یارانه‌ها را اصلاح کند. حال آن‌که در این بسته هیچ موضعگیری خاصی راجع به آن‌که می‌تواند پمپاژکننده پول به سمت تولید باشد، نشده است. دولت به دنبال کسب نقدینگی از طریق چاپ پول که آسان است، می‌رود اما حاضر نیست با جسارت لازم منابع مالی پاک و بی‌خطر به دست بیاورد.

به همین دلیل است که شاید نتوان زیاد در این بسته ردپای اجرای اقتصاد مقاومتی را یافت و نسبت به آن امیدوار بود.

گلایه رهبر معظم انقلاب از اجرای اقتصاد مقاومتی

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب دیروز در دیدار جمعی از دانشجویان و استعدادهای برتر علمی کشور در مورد اقتصاد مقاومتی نکته‌ای را به صورت گذرا اشاره کردند و گفتند: درخصوص نحوه اجرا و پیشرفت سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، اکنون زمینه بحث نیست، اما از پیشرفت این سیاست‌ها خشنود نیستم. گلایه دیروز رهبر انقلاب از کندی در اجرای اقتصاد مقاومتی دومین گلایه ایشان در یک ماه و نیم اخیر است.

ایشان اوایل شهریورماه و در دیدار رئیس‌جمهور و هیات‌وزیران با ایشان به مناسبت هفته دولت نیز از تشکیل نشدن یک ستاد قوی و منسجم برای اقتصاد مقاومتی گلایه کردند.